Shyqqyr kózimiz úırenbegen kórinis qaldy ma? Budan sumdyq ne bolýy múmkin degizetin jáıttardyń ózi úırenshikti bop bara jatqany kóp eshkimdi alańdatpaıtyn sekildi. Bul jolǵy áńgime de sol týrasynda. Montıyp qur qarap otyrmaı másele tumsyǵyn taǵy da jastarǵa ákep tireımiz. Qaı jaǵynan tıissek? Ááááá, taptym, álgi batystyń baıǵus beınesine bolmasa da uqsap baǵýdyń klasıkasyn kórestken kóshe, hám sahna sánqoılarynyń jyrtyq shalbarlaryna soqtyǵysaıyqshy bir. Baǵasy qymbat turatyn jyrtyq djınsyıǵa qolym jetpeı amalsyz bútin shalbar satyp alýyma týra kelgen soń týyndaǵan kórealmaýshylyqtan emes, bul keleńsizdiktiń ómirimizdiń bir bólshegine aınalyp bara jatqandyǵyna narazy bolǵandyqtan. Jarty álem japyraq jamylyp júrgende babamyz altynnan saýyt kıgesin be, bala kúnimizde oınap júrip oqysta kıimimiz jyrtylyp qalsa úıge jetkenshe uıattan órtenip kete jazdaýshy ek. Ásili, atqa qonyp, maldas quryp, joryqqa shyqqanǵa yńǵaıly bolǵany úshin shalbar degendi el álemge úıretken de bizdiń babalarymyz edi. Biraq kórdińiz ǵoı, biz úıretken sol mádenıetti jyrtyp-jyrtyp ózimizge qaıta kıgizip qoıdy. Nege bulaı boldy? Bul «sandyraq sánniń» tarıhy qandaı? Úńilip kóreıik te...
Djınsy matasy alǵash paıda bolǵan tusta oǵan qara jumysshylardan suranys kóp tústi. Teńizshi, kómirshi, baǵban, kovboılarǵa djınsydan tigilgen shalbarlar óte tıimdi bolatyn. Kele-kele ol jumysshylardyń súıikti kıimine aınalǵan. Degenimen djınsy shalbarlary jyrtylǵan saıyn jańasyn satyp alýǵa olardyń qaltasy kótermegen. Sóıtip eńbekke bir shalbardy ábden tozyp, isten shyqqansha kıgen. Bul sondaı taýarıh. Al odan keıin...
Odan keıin jyrtyq shalbarlar 1960 jyldardyń aıaǵy men 1970 jyldardyń basynda paıda bolǵan sýbmádenıet ókilderi, panktardyń kıim qoryna qosylǵan. Al ony alǵash sahna tórine kıip shyqqan da osy pank-rokerler.
Osydan keıin-aq jyrtyq djynsyılar ne bolsa soǵan eliktegish jasóspirim men jastar arasynda úlken jańalyqqa aınalyp, suranysqa ıe bola bastady. Bul olardyń qoǵam men saıasat, jalpy mádenıetke qarama qaıshy kózqarasynyń kózge kóriner dáleline aınaldy. Tek jyrtyq shalbar ǵana emes kıimge túsken túrli daqtarmen de jurt kózine túsýden esh qymsynbaıtyn. Al búgin...
Al búgin tizeden jyrtylǵan djınsy sán álemine qaıta oralyp otyr. Oralyp qana qoımaı jastar arasynda kúnnen kúngesánge aınalyp bara jatyr. Tipti kóptegen dızaınerler jańa djınsyıdy jyrtqannan keıin tıisti áser berý úshin ári qaraı qalaı óńdeý kerektigin úıretip, túrli sán jýrnaldary da olardy jarysa jarıalap jatyr. Onyń bizdiń elde de etek jaıyp bara jatqany sonsha, kóshede jyrtyq djınsyıly adam kórsek tań qalmaıtyn boldyq. Eń soraqysy balalardyń jyrtyq djınsyılary óndirilip, sony qyzyq kórip bóbekterge jappaı kıgizip jatyrmyz. Sirá, balany jasynan bulaı tárbıeleýge bolmaıtyn shyǵar. Óıtkeni balanyń minez-qulyq pen bolmysynyń qalyptasýyna kıgen kıimi de tikeleı qatysty. Nege demeńiz, tipti eresek adamnyń kóńil kúıi de sondaı, klasıkalyq úlgide kıinip alyp ózińmizdi neǵurlym salmaqty da ádepti ustaýǵa tyrysamyz, sporttyq ıa kejýal stılinde kerisinshe, barynsha oınaqy ári erkin júresiz. Al endi ulttyq kıim kıip alyńyzshy, sizden asqan ultjandy joq. Bul da osy másele. Iá, adam kórki shúberek, biraqne bolsa soǵan elikteýdiń keregi joq. Siz qazaq ulttyq kıiminiń álem boıynsha eń ádemi kıimderdiń ondyǵyna kiretinin biletin shyǵarsyz? Onda bolashaq analarǵa, ákelerge jyrtyq kıim kıip, bolashaq urpaqqa jyrtyq ónege kórsetpeýi úshin tarıhy endi ǵana málim bolǵan jyrtyq shalbarlardan bas tartýǵa keńes berer em. Al zaman kóshinen qalmaý tek sol jyrtyq djınsy kıýińizge qarap qalǵan joq. Oılanarsyz, ıá?!
P.S: Sanada jyrtyq bolmasa, shalbarda da bolmaıdy.
Aıdana Qaısarbekqyzy
