Túrkıanyń bılik basyndaǵy partıasy jańa Ata Zańnyń jobasyn jasaýǵa kóshti. Endi el úkimeti tek saıası ǵana emes, ıdeologıalyq baǵytyn da ózgertpek. Jańadan qabyldanatyn qujatqa sáıkes Túrkıa parlamenttik respýblıkadan prezıdenttik basqarý júıesine kóshpek. Bul Ata zań bılik basyndaǵy Ádilet jáne damý partıasy tarapynan daıyndalǵan. Partıanyń usynysymen atalmysh qujat aldaǵy jyly kúshine enedi dep kútilýde. Otyz jyldan astam kúshinde bolǵan Ata Zańdy ózgertý Túrkıanyń batystyq ómir prınsıpterinen ajyrap, ıslamdyq jáne ulttyq tirshilik daǵdysyna enip bara jatqanyn bildirse kerek.
"Jańa Ata Zań men prezıdenttik júıe — bul prezıdent Redjep Taıp Erdoǵannyń óziniń qalaýy emes, Túrkıanyń qazirgi damý kezeńindegi qajettilik. Bundaı ózgeristerden qoryqpaý kerek. Barlyǵy osy qujatty quptaıdy dep úmittenemiz" dep, málimdeme jasaǵan bolatyn Túrkıa basshysy bıylǵy jyldyń mamyr aıynda.
Erdoǵannyń sózinshe, qazirgi parlamenttik júıe respýblıkany daǵdarysqa ákeledi. Sarapshylar Erdoǵannyń bundaı ózgeristerdi engizýine shilde aıyndaǵy memlekettik tóńkeris oqıǵasy túrtki bolǵan deıdi. "Bizge qysqa merzim ishinde jańa Ata Zańdy qabyldaý kerek" dep málimdeme jasaǵan edi, Erdoǵan el bıligi tóńkeristi basyp tastaǵan kezde.
Respýblıka premer-mınıstri jáne partıa tóraǵasy Bınalı Iyldyrym osy aptada jańa Ata Zańnyń jobasy daıyn bolǵanyn jáne jaqyn arada Parlamentke jiberiletinin málimdedi. "Halyqtan qoryqpaý kerek, ol bul máseleni sheshedi. Túrkıanyń basqarý júıesine qatysty daýdy sheshý kerek" dedi Iyldyrym.
Túrik aqparat quraldary Parlamentke silteme jasap, zań jobasynyń aldaǵy jyly qańtar aıynan bastap qaralyp, sáýirge deıin talqylanatynyn habarlady. Jańa Ata Zańdy qabyldaý úshin oǵan depýtattardyń basym bóligi (367) daýys berýi kerek. Basqarýshy partıa parlamentte 317 mandatqa ıe. Eger zań jobasy 330 daýystan kóp, 367 daýystan az jınasa Ata Zańdy qabyldaý máselesi referendým arqyly sheshilmek.
Esterińizge salaıyq, Túrkıanyń qazirgi Ata Zańy 1980 jylǵy áskerı tóńkeristen keıin qabyldanyp, 1982 jyldan beri óz kúshinde. 1980 jyly Túrkıanyń jıyrma shaqty aımaǵynda áskerı jaǵdaı jarıalanyp, áskerıler bılikti basyp alǵan bolatyn. Ulttyq qaýipsizdik Keńesi úkimetti qulatqan soń el basshysy taǵyna Kenan Evren otyrǵan.
Túrkıanyń Ata Zańy 1982 jyldan beri birneshe ret ózgertilgen. Alaıda qujattyń keıbir baptary ózgertýge jatpaıdy. Mysaly, Túrkıanyń respýblıka ekendigi, memlekettik sımvoldar týraly, respýblıkanyń demokratıalyq ekendigi, t.b.
Sonymen jańa Ata Zań Túrkıanyń basqarý formasyn ǵana emes, memlekettik ıdeologıany da ózgeriske ushyratpaq. Endi eldiń damý baǵyty ıslamdyq qaǵıdattarǵa kóbirek negizdelýi múmkin.
Saıası sarapshylar Erdoǵannyń basty maqsaty da Túrkıany prezıdenttik respýblıkaǵa aınaldyrý ekenin aıtýda. Túrkıany bir tetikti Erdoǵan júıesine baǵyndyrý Eýropalyq Odaqqa unamaıtyny belgili. Túrkıa basshylyǵyn avtorıtarızmdi ornatty, sóz bostandyǵyna qysym jasap, opozısıalyq kúshterdi basyp tastady dep synaǵan Eýropalyq Odaqtyń Erdoǵanǵa degen "yzasy" budan keıin kúsheıýi múmkin.
Alaıda Túrkıa halqynyń 50 paıyzy jańa saıası ózgeristerge qarsy. Iranıst saıasatker Karıne Gevorgán "AıF" basylymyna bergen suhbatynda Erdoǵannyń "Musylman baýyrlar" dinı-saıası uıymyna jaqyn ekendigin aıta kele, Túrkıanyń saıası júıesiniń ózgeriske ushyraýyna atalmysh uıymnyń yqpaly boldy degen oı tastaıdy. Túrkıany zaıyrly memleketten ıslamdyq baǵytqa qaraı burǵan da osy uıym kórinedi.
Sharafat Jylqybaeva
