24-25 qazanda, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Saýd Arabıasy Koróldigine resmı sapary bolyp ótti. Sapary barysynda Qazaqstan Prezıdenti Saýd Arabıasynyń Koroli Salman ben Ábdel Ázız ál Saýdpen kelissóz júrgizdi. Osy jolǵy saparynda Elbasy Qytaıǵa nemese Eýropa elderine saparyndaǵydaı orasan kelisimder jasamady. Qomaqty ınvestısıalar tartylmady. Mıllıardtaǵan dollar ınvestısıa nemese uzaq merzimidi qaryz alyp keletin Elbasy bul joly energe­tıka, taý-ken salasy, aýyl sharýa­shy­lyǵy, saýda-sat­tyq­qa qatysty jalpy quny 60 mlrd teńge­den asa­tyn birqatar kelisimge qol qoıdy. Shyn máninde bul úlken qarjy emes, 200 mıllıonǵa da jetpeıtin dollar. Memleket basshysynyń munaıǵa eń baı elderdiń birine jasaǵan osy saparynyń basqasha syry bar ma? «Qamshy» tilshisi izdenip kórdi.

Arab elderi arasynda Qazaqstannyń táýelsizdigin birinshi bolyp tanyǵan memleket – Saýd Arabıasy Koróldigi. Sondaı-aq atalmysh memleket Islam dini bastaý alǵan topyraqtyń da ıesi. Islamnyń Súnnı jáne Shııttik eń úlken eki aǵymy bar ekenin bilemiz. 90 paıyz musylman súnnı bolyp sanalady. Qalǵan shıtter úlesiniń negizigi bóligi osy Arab túbeginde, Saýd Arabıasynda ǵumyr keshedi. Al, biz Qazaqstan musylmandyqtyń súnnı tarmaǵyndamyz. Súnnıler arasynan sektalar shyqpady. Barynsha beıbit ǵumyrǵa jaqyn boldy. Al, Shıtterdiń búlikshil tarmaq ekenin Islam tarıhyna qanyqtar jaqsy biledi. Bul tarmaqtan kóptegen sekta shyqty. Ýahabızm men salafızm tikeleı shıtter arasynan týyndady.

Nazarbaevtiń Arab túbegine sapary tusynda resmı Aqorda alǵash ret Elbasynyń qajylyqqa barǵan kezinen foto-vıdeo materıaldar jarıalady. Sondaı-aq, 1994 jylǵy Saýd Arabıasyna alǵashqy sapary kezindegi sýretter de berildi. Elbasy Arabıada júrgen 25 qazan kúni, Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan Strategıalyq Zertteýler Instıtýty dırektory Erlan Qarın de «Salafızmge birjola núkte qoıý» týraly suhbat berdi. Nursultan Nazarbaevtiń osy jolǵy saparyndaǵy Aqorda áreketinen de halyqqa «dinimizdi durys ustaný» týraly, qaıdan úırený, úırenbeý týraly «Sıgnal» berilgenin baıqaýǵa bolady. Elbasy Saýd Arabıaǵa ketkenge deıin «Salfızmge tıym salý» zańy qabyldanyp úlgermegen bolatyn.

Esterińizde bolsa, Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Ermekbaev, Memlekettiń salafızmge qatysty pozısıasyn «Qabyldaýǵa kelmeıtin búlikshi diniı aǵym» dep atap, atqarylatyn jumystyń salafızmge zańmen tıym salý baǵytynda emes, salafızm lıteratýrasyn alshaqtatýǵa, túrli BAQ-taǵy, ınternet saıttardaǵy arandatýshy ıdeologıasyna jol bermeýge baǵyttalatynyn aıtqan bolatyn. Buǵan baılanysty 25 qazan kúni TENGRINEWS-ke bergen suhbatynda QSZI dırektory Erlan Qarın «Salafızm máselesi jaǵdaıy batyl qımyldar talap etedi» dep atap aıtty. Ol, Salfızmge tıym salý talqysy uzaqqa sozylyp ketkenin aıtady.

Qarın suhbatynda, «Salafızmge tıym salý máselesiniń birneshe aıdan beri talqylanyp jatqanyn, memlekettik organ ókilderi, dintanýshylar, sarapshylar men zańgerler ártúrli pikirler usynǵanyn» aıtty. Onyń oınysha, pikirler ekitúrli kózqaras tóńireginde toqaılasady. Birinshi, Zań deńgeıinde tıym salý. Al, ekinshi tarap bolsa «Salafızmge tıym salý múmkin emestigin, tıymnyń quqyqtyq turǵyda ózindik qıyndyqtary bar ekenin» aıtady.

Qarınnyń oınynsha, «Salafızm» máselesiniń» uzaq «talqylanýy» onyń aıqyn túrde sheshim tabýyna kómektespeıdi. Kerisinshe qoǵam nazaryn basqa jaqqa buryp áketedi. Sondyqtan, máselege basqa qyrynan kelýdi aıtqan QSZI basshysy, máseleni «qoǵam kútken talpaqa saı sheshý» jolyn usynady. «Óńirlerge jıi saparǵa baramyn, qarapaıym turǵyndarmen, din ustanýshylarmen, aqsaqaldarmen, jastarmen kezdesemin, olardyń memleketten talap etip otyrǵany bıliktiń «Salafızmge naqty jáne anyq shara qoldanýy». Kezdesýshilerim ylǵı da «Memleket salafızmdy túbirimen joıa almaı ma?» dep suraq qoıady deıdi Qarın. Ol, Máseleni sheshýde  zańdy jáne basqa aspektlerdi ǵana emes, qoǵamnyń ishki qajettiligin, talabyn eskerý kerek ekendigin basa aıtady. Ol sondaı-aq, Kóshelerden, ınternet portaldardan salafızm nasıhaty materıaldary ońaı tabylatynyn aıta kelip, osy talqyǵa núkte qoıýdyń ýaqyty keldi, adamdarǵa anyq uǵyndyrý qajet deıdi suhbatynda.

Esterińizde bolsa, bıyl Aqtóbe men Almatyda terrakt bolyp, bılik salafıtterdiń qatysy bar ekenin anyqtady. Al, beıbitshilikti tý etken Qazaqstan qoǵamy, ıslam atyn jamylyp, saıası ditin ishine búkken «Salafızm» ıdeologıasy tamyryna bir jola balta shabýdy surap otyr.

Nurǵalı Nurtaı