Reseıdiń eń úlken saıası qaıratkerleriniń biri Borıs Nemsov bolsa, Qazaqstannyń da tarıhta aty altyn árippen qalǵan uldarynyń biri Altynbek Sársenbaıuly. Byltyr ǵana qastandyqpen óltirilgen Nemsov men Qaınardyń týmasy marqum saıasatker Altynbek Sársenbaıdyń taǵdyryn uqsatatyndar bar.
Kremldiń sýqanyn ushyrǵan Nemsov pen ómiriniń sońǵy jyldary Aqordaǵa opozısıa bolǵan Sársenbaıulynyń qandaı uqsastyqtary bar? Kózildirikti qos saıasatkerdiń uqsastyqtaryn tizbelep kórdik.
1. Tanymal reseılik saıasatker, «Halyq erkindigi» partıasynyń tóraǵalarynyń biri, Iaroslav oblystyq dýmasynyń depýtaty Borıs Nemsov 1959 jyly qazannyń 9-y kúni Reseıdiń Sochı qalasynda týǵan. Borıs Nemsovti 2015 jyly aqpannyń 27-si kúni keshte belgisiz bireýler qyz dosymen serýendep júrgen sátinde Máskeýdegi Úlken Moskvoresk kópirinde tapanshamen atyp ketti.
Altynbek Sársenbaıuly 1962 jyly 12 qyrkúıekte Raıymbek aýdany Qaınarda dúnıege kelgen. 2006 jyly 2 aqpan kúni Talǵar aýdanynda belgisiz bireýler jaǵynan qastandyqqa ushyrady. Jendet Altynbek Sársenbaevpen birge onyń kómekshisi Baýyrjan Baıbosyn jáne júrgizýshi Vasılıı Jýravlev úsheýin baılap, jelkesinen atqan. Qazaqstannyń memleket jáne qoǵam qaıratkeri, dıplomat, jýrnalıs bolǵan Sársenbaıuly Qazaqstannyń Reseı federasıasyndaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi, Aqparat jáne qoǵamdyq kelisim mınıstri sıaqty qyzmetterdi atqarǵan bolatyn. «Aq jol» partıasynyń negizin qalaýshylarynyń da biri edi.
2. Borıs Nemsov 32 jasynda Nıjegorod oblysy Gýbernatory atanady.
Sársenbaıuly da 32 jasynda mınıstr bolyp joǵary bılikke keldi.
3. 2003 jyldan bastap Altynbek Sársenbaıuly óz erkimen Prezıdentke qyzmetinen ketýge aryz berip, qoǵamdyq-saıası qyzmetpen aınalysty. Resmı túrde opozısıa quramyna ótti. 2003 jyldyń qarasha aıynda «Aq jol» partıasynyń sezinde biraýyzdan teń tóraǵa bolyp saılandy. 2005 jyldyń sáýirinen bastap shyn mánindegi «Naǵyz Aqjol» partıasynyń tóraǵalyǵyna kóterildi.
Nemsov te 2003 jyly óziniń úkimetten ketetinin ashyq málimdedi. «Halyq erkindigi» partıasynyń is-sharalaryn damytýǵa kúsh saldy, bıznespen aınalysty. Ol 2000 jyldardyń basynan lıberaldyq qozǵalystar quryp, Opozısıa jetekshileriniń birine aınalǵan edi. Nemsov Kremldiń Batys pen Ýkraınaǵa qatysty saıasatyn synady, onyń áleýmettik jelilerdegi jazbalary keń tarap, qyzý talqylana bastady.
4. Borıs Nemsov Pýtın rejıminiń qatań synshysy bolatyn. Reseı armıasynyń Ýkraınaǵa kirip, ońtústiktegi seperatıstik, reseıshil jasaqtardy qoldap kele jatqanyn áshkerelegen bolatyn.
Altynbek kózi tirisinde Ýkraınadaǵy «qyzǵylt sary tóńkerisin» jaqtady, burynǵy opozısıalyq qaıratker Tımoshenkomen qoıý saıası baılanysta boldy.
5. Tańqalarlyǵy ekeýine qarsy jasalǵan qastandyq operasıasy aqpan aıynda júrgizilgen. Altynbek 2006 jyly 11 aqpanda jumbaq jaǵdaıda kóz jumsa, Nemsov te 27 aqpanda oqqa ushty.
Sársenbaıuly qaıtys bolǵan soń birneshe kúnnen keıin halyqqa joldaýynda Nazarbaev barlyq quqyq qorǵaý organdaryna tez arada qylmysty tergeýdi buıyrdy.
Nemsovtiń qazasynan keıin kóp ýaqyt ótpeı jatyp Reseı federasıasynyń prezıdenti Vladımır Pýtın kisi ólimin aıyptap, quzyrly organdardan qylmysty tez arada ashýyn talap etti.
6. Nemsov qaza bolardan bir apta ilgeri jýrnalıserge Pýtınniń ózine qol salatynyn ashyq málimdegen. «Eger álde bireý meniń janymdy alatyn bolsa, ol basqa adam emes ol Pýtın» dep ashyq aıtqan bolatyn.
2006 jyly belgili saıasatker Zamanbek Nurqadilov úıinde belgisiz jaǵdaıda jan tapsyrdy. Onyń qaraly jıynyna qatysqan Altekeń dostaryna ózine de qarsy qastandyq jasalyp jatqanyn aıtqan.
7. Reseı federasıasynyń alǵashqy prezıdenti Borıs Elsın Borıs Nemsovti bir sózinde taq murageri retinde ataǵan.
Qazaqstan Respýblıkasynyń tuńǵysh prezıdenti N.Á. Nazarbaev te Altynbek Sársenbaıulyn ózimniń taq muragerim bolady dep aıtqan.
Aıbyn Rahmetolla
