Alys saparǵa týysyn shyǵaryp turyp ózbekter: «Dosyń qazaq bolsyn» dep bata beredi eken. Bul qazaq halqynyń adaldyǵyn, dosyn jaýǵa bermeıtin jaýgerligin, qonaǵyna degen keń peıildigin ańǵartsa kerek. Túbi bir túrki jurtynda ózbekti qazaq «óz-aǵam» dep syılaıdy. Baýyrlas, kórshiles halyqtar arasyndaǵy tarıhı dostyqtyń tamyry tereńde. Árıne, dáýirdiń ár jyldary ártúrli máseleler, túrli-túrli oqıǵalar oryn alǵany belgili. Dese de, eki eldiń ejelgi dostyq ustanymyna Táýelsizdik jyldarynda esh syzat túsken joq. Terezesi teń el bolyp, óz táýelsizdigin alǵan kúnnen bastap bir-birine qushaq ashyp, aralas-quralastyqty arttyra túspegenimen, kórshiles elderdiń arasynda baılanysty sýytatyndaı jaǵdaılar oryn almady.
Táýelsizdikten beri ózbek bıligin tizgindep otyrǵan Prezıdent Islam Kárimov byltyr 78 jasynda ómirden ozǵannan soń, onyń ornyna saılanǵan Shavkat Mırzıóev Ulystyń Uly kúninde Qazaqstanǵa resmı saparlaýdy josparlaǵan bolatyn. Eki eldiń basshylary strategıalyq áriptestik máselelerin talqylamaq nıette. Naýryz merekesiniń qazaq pen ózbek halqy úshin de ulyq ekenin eskersek, sapardyń tańdalǵan ýaqytynyń ózi Ózbekstannyń endigi basshysy jańa saıası ustanymǵa kóshetinin, qazaq-ózbek arasyndaǵy tyń serpilister bolatynyn boljatqyzatyndaı. Osyǵan baılanysty baýyrlastyq pen dostyqqa negizdelgen Qazaqstan-Ózbekstan qarym-qatynasynyń tarıhyny kóz júgirtip ótkendi jón sanaǵan edik.
Táýeldizdik alǵannan keıingi Qazaqstan men Ózbekstannyń alǵashqy qujat qoıyp, qol alysa kelisim jasaýy 1992 jyldyń 24 maýsymynda oryn alǵan eken. Onda eki eldiń qarym-qatynasynda negizge alynatyn qaǵıdalar Dostyq, yntymaqtastyq jáne ózara kómek kórsetý týraly shartqa arqaý bolǵan. KSRO kúıreýinen keıingi toqyraý jaǵdaıynda eki el de ekonomıkalyq yntymaqtastyqqa asa mán bergen bolatyn. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 1994 jyly Tashkentke sapary barysynda qol qoıylǵan Birtutas ekonomıkalyq keńistikti qurý týraly shart Qazaqstan men Ózbekstan arasyndaǵy baılanysty jan-jaqty, ásirese, ekonomıkalyq yntymaqtastyqty odan ári tereńdetýge septigin tıgizdi. 1997 jyly naýryzda jasalǵan Qazaqstan, Ózbekstan men Qyrǵyzstan Respýblıkalarynyń arasyndaǵy Máńgilik dostastyq týraly úshjaqty shart - qarym-qatynasty damytýdaǵy taǵy bir mańyzdy qadam boldy. Bul qujat eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq keńistik aıasynda áriptestiktiń tıimdi jaqtaryn tereńdetý amaldaryn tabýǵa, sharýashylyq sýbektileri arasynda tikeleı baılanystar ornatýǵa óte zor yqpal etti.
Keıinnen eki el basshylarynyń ózara saparlary barysynda ekijaqty yntymaqtastyqtyń máseleleri udaıy talqylanyp, birqatar mańyzdy qujatqa qol qoıyldy. Sonyń ishinde Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń 1998 jyldyń qazanynda Ózbekstanǵa jasaǵan resmı sapary kórshiles elderdiń yntymaqtastyǵyn arttyrýǵa tyń serpin berdi. Onyń barysynda Máńgilik dostyq týraly shart, 1998-2007 jyldarǵa arnalǵan Ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń baǵdarlamasy, Munaı men gaz ken oryndaryn izdestirý, barlaý jáne ıgerý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly jáne óndiristik kooperasıa týraly qujattar. Bul shart Qazaqstannyń Ózbekstanmen uzaqmerzimdi yntymaqtastyǵynyń berik irgetasyn qalady.
Ózbekstan - Qazaqstannyń negizgi áriptesteriniń biri. Táýelsiz damý jyldarynda Ózbekstanda munaı-gaz salasy, sondaı-aq toqyma, aýyl sharýashylyǵy, qurylys jáne týrısik salalar qarqyndy damydy. Avtomobıl ónerkásibinde eleýli jetistikterge qol jetkizgen Ózbekstan TMD aıasynda jeńil avtomobılderdi iri eksporttaýshy, sondaı-aq kólik komýnıkasıalary men logıstıkada aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizdi. 2008 jyly Ózbekstan prezıdentiniń Astanaǵa saparynan keıin eki eldiń saýda qarym-qatynastary qarqyndy damı tústi. Syrtqy saýda aınalymy 2005 jyldan 2013 jylǵa deıin 4 esege artyp, 2 mıllıard dollardan asty. 2015 jyly saýda aınalymy 3,2 mlrd dollarǵa deıin jetti.
Al 2013 jyldyń 13-14 maýsymynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Ózbekstanǵa resmı sapary barysynda taraptar saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyq máselelerin talqylady.
2014 jyly Ózbekstan Prezıdenti Islam Kárimovtyń Qazaqstanǵa resmı sapary barysynda da birqatar ekijaqty qujattarǵa - 1997 jyldyń 2 maýsymyndaǵy Ónerkásiptik menshikterdi qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly úkimetaralyq kelisimge ózgerister engizý týraly hattama jáne 2015-2016 jyldarǵa arnalǵan yntymaqtastyq baǵdarlamasyna qol qoıyldy. Sonymen qatar, ártúrli deńgeıdegi kezdesýlerde de taraptar saýda-ekonomıka, sý-energetıka, kólik-logıstıka jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ekijaqty yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttaryn talqylap keledi. Eki eldi biriktiretin ortaq tarıhı-mádenı muralar, qundylyqtar da barshylyq. Qazaq halqynyń áıgili bıleri Tóle bı men Áıteke bıdiń etnomemorıaldyq keshenderi Ózbekstan aýmaǵynda. 2013 jyly Tashkentte Abaı eskertkishi ashyldy. Álisher Naýaı eskertkishi Astanada ashylmaq. Osynyń ózi halyqtar arasyndaǵy mádenı-rýhanı baılanystardyń mańyzdylyǵyn bildirse kerek.
Sarapshylar Ózbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzıaev óz laýazymyna kiriskennen beri eki jaqty qarym-qatynastyń belsendi damı bastaǵanyn alǵa tartady. Byltyrǵy jyldyń sońy men 2017 jyldyń aıaǵynda túrli deńgeıde kelissózder júrip, sheshilýi tıis birshama másele saraptalǵan. Naýryz meıramynda josparlanǵan saparda solardyń birazynyń túıini tarqytalydy degen boljam da joq emes. Sonymen qatar, Qazaqstanmen baılanystardy kúsheıtýge nıet tanytqan Prezıdent Sh.Mırzıaev arasynda ótetin kezdesý ekijaqty saıası-ekonomıkalyq qatynastardy nyǵaıtyp, strategıalyq yqpaldastyqtyń múmkindikterin arttyrady dep kútilýde. Memleket basshylarynyń kezdesýi barysynda aldaǵy 4-5 jylǵa arnalǵan ortaq ekijaqty josparlar týrasynda kelisilip, ekonomıkanyń mańyzdy salalaryn qamtıtyn qujattarǵa qol qoıyp, joǵary deńgeıdegi pikir almasýlar kezinde Ortalyq Azıanyń yntymaqtastyq máseleleri men salalalary qamtylýy múmkin.
Jalpy Naýryzdaǵy Ózbekstan jańa basshysynyń Qazaqstanǵa saparyn sarapshylar qalaı baǵalaıdy. Saıasattanýshy Janat Momynqulovtyń sózinshe, Ózbekstan basshysynyń Astanaǵa sapary týrasynda sarapshylar arasynda ártúrli pikirler aıtylýda. «Birinshi kózqaras boıynsha, Qazaqstan men Ózbekstan arasynda jańa qarym-qatynastar formatynyń qalyptasyp, Ortalyq Azıanyń túıini sheshilmeı kelgen ortaq máselelerine mán berile bastaýy - der kezinde jasalǵan quptarlyq qadam. Ekinshi kózqaras atalǵan betburystyń mańyzyn ásirelep, Tashkent - Astana odaǵy týraly áńgime qozǵaý áli erte bolǵandyqtan, ekijaqty yqpaldastyqtyń mazmunyn tolyqtyrý qajet degenge saıady. Úshinshi kózqaras boıynsha, buǵan deıin jabyq jaǵdaıda damyp kelgen Ózbekstannyń budan bylaı lıberaldaný reformalaryn júrgizýi nátıjesinde ashyq ekonomıkaǵa kóship, kórshiles naryqtarǵa yqpal etý múmkindigi joǵarylaıdy. Bizdińshe, joǵaryda keltirilgen úsh kózqarasty eskerip, ekijaqty jáne aımaqtyq yqpaldastyqtyń tujyrymdamalyq jáne baǵdarlamalyq negizderin oılastyrý Qazaqstannyń strategıalyq múddeleri turǵysynan asa qajet. Óıtkeni, elimiz Ortalyq Azıa aımaǵy úshin jabyq ómir súre almaıdy. Sondyqtan, Qazaqstan men Ózbekstan qolda bar ortaq múmkindikterdi paıdalanyp, Ortalyq Azıa ıntegrasıasynyń uzaq merzimdi josparyn qazirden bastap jetildirýi qajet», - dep jazady saıasattanýshy Egemen Qazaqstan gazetine shyqqan maqalasynda.
Onyń paıymynsha, Ózbekstan men Qazaqstan qarym-qatynasynda bolýy yqtımal ózgerister Ortalyq Azıanyń damý keleshegi men baǵytyna áser etedi. Qos memleket - álemdegi jáne aımaqtaǵy jaǵdaılar boıynsha, múmkindikter men qaýip-qaterler týrasynda syndarly pikir qalyptastyrǵan, óz damý tájirıbesinen sabaq alǵan, bir-birin ártúrli qyrynan tanyǵan, ulttyq maqsattaryna qaraı baǵyt-baǵdaryn aıqyndaǵan salmaqty elder. Onyń ústine Qazaqstan men Ózbekstan qazirgi jaǵdaıda aımaqtaǵy jaǵdaı úshin tarıhı jáne saıası jaýapkershiligin sezine bastaǵan.
«Ózbekstan sıaqty Ortalyq Azıanyń barlyq elderimen shekaralas jáne aımaqtyń ortasynda ornalasqan iri memlekettiń ózindik ornyn Qazaqstan tıimdi paıdalana alady. Ózbekstan - demografıalyq jáne saýda-ekonomıkalyq áleýeti, memlekettilik jáne mádenı dástúrleriniń sabaqtastyǵy turǵysynan múmkindikteri zor, Aýǵanstanmen tarıhı baılanystary tereń jáne álemdegi ártúrli ortalyqtarmen ózindik sıpattaǵy tepe-teńdikti saqtap kelgen memleket. Sondyqtan bolar, Elbasy N.Nazarbaev kezinde Ortalyq Azıa elderiniń odaǵyn qurý týraly bastama kótergen edi. Belgili sýbektıvti kedergilerge baılanysty júzege asyrylmaı qalǵan atalǵan ıdeıa qazir de ózektiligin joǵalta qoıǵan joq. Ózbekstannyń keıingi damý tujyrymdamalarynda ulttyq-memlekettik qurylys strategıasynan birtutas aımaq qurý ıdeıasyna ótý XXI ǵasyrdaǵy eń basty mindetterdiń biri retinde belgilengeni ras. Sh.Mırzıaev bılikke kelgeli beri Qyrǵyzstanmen, Tájikstanmen jáne Túrikmenstanmen de baılanystaryn jańa deńgeıge shyǵarýǵa degen nıet tanytyp, qajetti sharalar qabyldandy», - dep jazady Janat Momynqulov.
Túıindeı aıtsaq, Ózbekstan jańa basshysynyń Qazaqstanǵa alǵashqy saparynan kóp dúnıe kútiledi. Eń bastysy qazaq-ózbek qarym-qatynasy jańa deńgeıge shyǵyp, yntymaqtastyq aýqymy artýy da yqtımal. Jyl sońyna deıin qorǵanys, ekonomıka salalary boıynsha ekijaqty kezdesýler uıymdastyrylatyny aıtylǵan bolatyn. Osynyń ózi elder arasynda bolǵan buǵan deıingi belgili bir salqyndyqty joıyp, Ortalyq Azıa elderiniń baılanysyna da birshama serpinge jol ashatyny sózsiz.
