Mırzıóev Ózbekstanǵa prezıdent bolyp taǵaıyndalǵannan keıin alǵashqy bolyp ne Reseıge, ne Qazaqstanǵa resmı issapar jasaıdy dep kútilgen. Alaıda Ózbekstannyń alǵashqy prezıdenti Islam Kárimovtiń eskertkishi Túrkimenabad qalasynda ashyldy. 7 naýryzda eskertkishtiń ashylý saltanatyna Ózbekstan prezıdenti Shavkat Mırzıóev pen Túrkimenstan prezıdenti Gýrbanguly Berdymuhamedov qatysty. 8 naýryzda Ózbekstan prezıdenti Shavkat Mırzıóev pen Túrkimenstan prezıdenti Gýrbangýly Berdymýhamedov Ózbekstannyń shekarasy mańynan Ámýdarıa arqyly ótetin Túrkimenabat-Farab atty jańa temirjol jáne avtomobıl kópirin ashty.
Memleket basshylary lenta qıyp, eki kólik magıstralimen júrip ótken alǵashqy jolaýshy atandy. Uzyndyǵy 1 750 metrge deıin jetetin temirjol kópiri qatty jer silkinisine tózimdi jáne asa aýyr júk tasymaldaıtyn poıyzdardy esepke alyp salynǵan. Kópirdiń asty ózenge deıin 10 metrdi, al eni - 60 metrdi quraıdy. Ámýdarıanyń eki jaǵalaýyndaǵy temirjol kópirinde jaǵalaýdy qorǵaý jumystary kesheni qurylǵan.
Ashylýdan keıin Ózbekstannan kópirlerdiń birimen temirjol quramy jolǵa shyqsa, ekinshisinen - túrkimendik karbamıd, matalar men basqa da ónimder tıelgen júk kólikteri Ózbekstanǵa qaraı bettedi.
Ózbekstanǵa Mırzıóev prezıdent bolyp kelgennen keıin Ózbek eli kórshilermen ashyq qatynas ustana bastady. Tipti ol Prezıdent bolyp saılanǵanǵa deıin-aq, ýaqytsha prezıdent kezinde Qyrǵyzstanmen arada shekara daýynyń biraz bóligin sheship tastady. Qazaqstan da ózbektiń jańa bıligi men tranzıttik, shekaralyq birneshe mańyzdy kelisimder jasap úlgerdi.
2016 jyldyń 2 qyrkúıegi Ózbekstannyń shırek ǵasyrlyq basshysy Islam Kárimov qaıtys boldy dep habarlandy.
8 qyrkúıek. Ózbekstanda parlamenttiń eki palatasynyń birikken otyrysy ótti. El konstıtýsıasy boıynsha prezıdent mindetin senat tóraǵasy Nıgmatýlla Iýldashev atqarýy tıis edi. Alaıda ol qyzmetten bas tartyp, premer-mınıstr Shavkat Mırzıóev prezıdent mindetin ýaqytsha atqarýshy bolyp taǵaıyndaldy. Elde merziminen buryn prezıdent saılaýy 4 jeltoqsanda ótetini anyqtaldy.
9 qyrkúıek. Shavkat Mırzıóev Ózbekstannyń syrtqy saıasattaǵy basymdyqtaryn jarıa etti. Ózbekstan prezıdenti mindetin ýaqytsha aqtarýshy bolyp bekitilgen el premer-mınıstri Shavkat Mırzıóev respýblıka parlamenti qos palatasynyń birlesken otyrysynda Ózbekstannyń syrtqy saıasattaǵy basymdyqtaryn jarıa etti. Dál osy kúni Ol Islam Karımovti máńgi este qaldyrý úshin arnaıy qaýly qabyldady. Onda jyl saıyn Karımovtiń týǵan kúni atalyp ótip, al dúnıeden ótken kúni, qyrkúıektiń 2-si – eske alý kúni dep belgilendi. Sondaı-aq qaýlyda biraz mekeme, oqý oryndaryna Islam Karımovtiń aty beriletini kórsetilgen. Ferǵana shaharyndaǵy Óner saraıyna, Kólik qurastyrý zaýytyna, Tashkenttegi halyqaralyq áýejaıǵa, osy qaladaǵy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetke, sondaı-aq birneshe iri qalalardyń kóshelerine marqum prezıdenttiń aty qoıylmaq. Buǵan qosa, Karımovtiń týǵan qalasy Samarqandta, Tashkentte jáne bılikke kelmes buryn ózi qyzmet etken Karshı shaharynda eskertkishi ashylmaq.
12 qyrkúıek. QR Prezıdenti Samarqandqa bardy. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Ózbekstan Respýblıkasyna bardy. «Ózbekstan men Qazaqstannyń tarıhy, dini jáne mádenıeti bir» , - dedi Nazarbaev osy saparda. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Ózbekstan Respýblıkasy Prezıdentiniń mindetin ýaqytsha atqarýshy Shavkat Mırzıóevpen kezdesti.
2016 jyldyń qyrkúıek aıynda eki el basshylarynyń Samarqandtaǵy kezdesýi barysynda qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtarǵa sáıkes, birqatar perspektıvalyq jobalar birlesip jasalýda.
16 qyrkúıek. Shavkat Mırzıóev Ózbekstan prezıdenttigine kandıdat retinde usynyldy. Ózbekstan Prezıdentiniń mindetin ýaqytsha atqarýshy, premer-mınıstr Shavkat Mırzıóev el prezıdenttigine kandıdat retinde usynyldy.
22 qyrkúıek. Asqar Mámın jumys saparymen Tashkentke bardy. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen QR Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Asqar Mámın bastaǵan qazaqstandyq delegasıa jumys saparymen Ózbekstan astanasyna bardy.
7 qazan. Qazaqstan men Ózbekstan 13 jylǵa sozylǵan shekarany belgileý jumysyn aıaqtaýy jaqyn ekeni habarlandy. 2003 jyly bastalǵan Qazaqstan men Ózbekstan arasyndaǵy memlekettik shekarany belgileý prosesi aıaqtalýǵa jaqyn delindi.
8 qazan. Qazaqstan men Ózbekstan arasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý máseleleri talqylandy. Úkimet úıinde QR Premer-mınıstri Baqytjan Saǵyntaev Ózbekstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń orynbasary Ýlýgbek Rozýkýlovpen kezdesti.
10 qazan. Ózbekstan prezıdenti qyzmetin ýaqytsha atqarýshy Shavkat Mırzıóev Qazaqstan prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen telefon arqyly sóılesti. Memleket basshylary saýda-ekonomıkalyq, ınvestısıalyq, kólik-kommýnıkasıalyq, mádenı-gýmanıtarlyq jáne basqa da salalardaǵy ózara tıimdi áriptestikti damytý jóninde jaqynda ǵana kelisilgen máselelerdiń oryndalý barysyn talqylady. Taraptar Ózbekstan men Qazaqstannyń túrli salalardaǵy delegasıalarynyń jumys saparlaryn, mańyzdy komersıalyq kelisimderdiń nátıjelerin joǵary baǵalady. Shavkat Mırzıóev pen Nursultan Nazarbaev aımaqtyq jáne halyqaralyq sıpattaǵy máseleler jóninde pikir almasty. Eki memleket basshylary dostyq pen tatý qarym-qatynasty nyǵaıtyp, eki jaqty baılanystardy arttyrý jóninde kelisti.
5 jeltoqsan. Shavkat Mırzıóev Ózbekstan prezıdenti bolyp saılandy. Saılaý 4 jeltoqsanda ótti. Ózbekstan Prezıdentiniń mindetin atqarýshy, Premer-mınıstr Shavkat Mırzıóev memleket basshysy saılaýynda 88,61% daýyspen jeńiske jetti. Ózbekstanda saılaý óte sala Nazarbaev pen Mırzıóev óńirlik qaýipsizdikti nyǵaıtý máseleleri jóninde pikir almasty. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Ózbekstan Respýblıkasynyń saılanǵan prezıdenti Shavkat Mırzıóevpen telefon arqyly sóılesti.
14 jeltoqsan. Shavkat Mırzıóev Ózbekstan Prezıdenti qyzmetine resmı kiristi. Tashkentte Ózbekstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saltanatty túrde laýazymyna kirisýine arnalǵan Olıı Majlıs palatalarynyń birlesken otyrysy ótti.
2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha, eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 2 mıllıard dollardan asqan. Ózbekstanda 230-dan astam kásiporyndar qyzmeti qazaqstandyq seriktesterdiń qatysýymen júzege asýda. Ádettegideı, avtokólik jáne temir jol kóligi, áýe qatynastary salasyndaǵy ózara árekettestik belsendi bolyp otyr.
2017 jyl. 6 qańtar. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimdiginde Qazaqstan Respýblıkasynyń Ózbekstan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Erik Ótembaev pen Ózbekstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń aıryqsha tapsyrmalar boıynsha Elshisi Ilhom Nematov kezdesip, qos memlekettiń týystyq qarym-qatynasyn odan ári jaqsartyp, damytý jaıyn talqylady.
28 qańtar. Qyzylorda oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev bastaǵan delegasıa shekaralas óńirlermen yntymaqtastyq baılanys máselelerin talqylaý maqsatynda jumys saparymen Ózbekstan Respýblıkasynda boldy.
Sapar Ózbekstan Respýblıkasynyń tuńǵysh Prezıdenti Islam Karımovtyń Samarqand qalasyndaǵy Shahı Zında kesenesindegi beıitine gúl shoqtaryn qoıýdan, sondaı-aq dańqty qolbasshy, jerlesimiz - Jalańtós Bahadúrdiń kesenesine táý etýden bastaldy.
Delegattar birqatar kásiporyndardy aralap, kásipkerlermen jáne jergilikti kompanıa basshylarymen kelissózder júrgizdi. Sonymen qatara Qyrymbek Kósherbaev Samarqand oblysynyń ákimi Hımmat Okbýtaevpen kezdesti. Onda taraptar Qyzylorda jáne Samarqand oblystarynyń arasyndaǵy óndiristik jáne saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń perspektıvalaryn talqylady.
23 aqpan. Ózbekstan Respýblıkasynyń prezıdenti Shavkat Mırzıóev Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń birinshi orynbasary Asqar Mámındi qabyldady. Asqar Mámın Ózbekstan men Qazaqstan arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyq jónindegi Birlesken úkimetaralyq komısıanyń kezekti otyrysyna qatysý úshin Ózbekstanǵa keldi.
Ózbekstan prezıdenti eki eldiń óńirleri arasyndaǵy tyǵyz qarym-qatynasty ornatý jáne nyǵaıtý qajettigin, osy arqyly saýda baılanystary jáne mádenı almasý múmkindikteri ashylatynyn basa aıtty. Asqar Mámın jyly qarsy alǵany úshin Shavkat Mırzıóevke shyn júrekten alǵys bildirdi jáne Qazaqstannyń Ózbekstanmen keń aýqymdy yntymaqtastyqqa daıyn ekenin rastady.
Mırzıóev bılikke kelgennen keıin kóptegen jaǵymdy jańalyqtar oryn aldy. Ózbekstanda qala turǵyndarynyń sany aýyl halqynan asyp ketti. Ózbekstan EKSPO-2017 kórmesine qatysý shartyna da qol qoıdy.
Qoryta kelgende, Mırzıóev qysqa ýaqyt ishinde úkimette, aımaqtyq ákimshilikterde kadrlyq ózgerister jasady. Sondaı-aq Karımovtiń bıligi kezinde sahnaǵa shyǵýǵa tyıym salynǵan belgili artıser sahna tórine qaıta oraldy. Kez kelgen Ózbekstan azamaty ózin tolǵandyrǵan másele jóninde jaýap ala alatyn qoǵamdyq qabyldaý oryndaryn ashty. Áleýmettik jelilerde premer-mınıstr jáne parlamenttiń arnaıy betteri paıda boldy.
Kásipkerlerge de birshama jeńildikter jasady. Ol – «Kásipkerlikti jedeldetip damytýdy, jeke menshikti janjaqty qorǵaý men iskerlik ahýaldy sapaly jaqsartýdy qamtamasyz etý jónindegi qosymsha jeńildikter týraly» jarlyǵy. Jarlyq búrokratıalyq kedergilerdi joıyp, el ekonomıkasyna tartylǵan ınvestısıany qorǵaıtyn bolady. Ústimizdegi jyldyń qańtarynan bastap, kásipkerlik sýbektilerine jospardan tys tekseris júrgizilmeıdi. Sonymen qatar, jaqyn ýaqytta ulttyq valútany erkin aınalymǵa engizýdi kózdep otyr. Bylaısha aıtqanda, qarjy naryǵyn úlken reforma kútip tur. Bul másele, ótken jyldyń qarasha aıynda bastalǵan. Sol kezde-aq, Shavkat Mırzıóev kópshiliktiń talqysyna «Valúta saıasatynyń basymdy baǵyttary týraly» qaýlynyń jobasyn shyǵardy. Endi sony iske asyrý ǵana qaldy.
Islam Kárimovtiń kezindegideı eshqandaı aımaqtyq, ne bolmasa jahandyq odaq, uıymdarǵa kirmeı-aq, Mırzıóev ózbek ekonomıkasyn áleýetti etýge kúsh sala bastady. Sonyń biri – eldiń ońtústiginde birneshe erkin ekonomıkalyq aımaqtar ashý. Burynnan jumys istep turǵan úsh erkin ekonomıkalyq aımaqqa aldaǵy kezde jumysy bastalatyn tórt jańa erkin ekonomıkalyq aımaq qosylatyn bolsa, Ózbekstan tyń serpin alady.
Mırzıóevtiń sońǵy bir shyǵarǵan Jarlyǵy ol, armıany zamanaýı qarý-jaraqpen jaraqtandyrý. Áskerı tehnıka men atys quraldaryn syrttan almaı, ózbek jerinde óndirý kózdelgen. Budan bylaı ózbek armıasy sapa jaǵynan da, qarýlaný jaǵynan da basymdylyqqa ıe bolyp qala beretini anyq. Ol vıza júıesine de ózgeris engizýdi qolǵa aldy.
Shavkat Mırzıóevtiń ashyq qoǵamǵa qadam basqanyn mynadan da baıqaýǵa bolady. Ol – aldaǵy ýaqytta oblys, qala ákimderin tek jergilikti halyqtyń saılaýy arqyly ǵana bılikke keletinine kúsh salýy. Osydan-aq Ózbekstan úlken ózgeriske bet burǵanyn kórýge bolady. Óz elinde az ǵana ýaqyttyń ishinde osyndaı uly ózgeristerdi bastaǵan Shavkat Mırzıóevtiń Qazaqstanǵa basty mán berip otyrǵanyn da túsinýge bolady.
Dál osy másele jóninde Májilistiń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıteti tóraǵasy Máýlen Áshimbaev oı qozǵady. Onyń aıtýynsha, Orta Azıada qońsylas otyrǵan respýblıkalar ózara baılanysty neǵurlym rettep, ony jańa deńgeıge kóterýi tıis. Óıtkeni, bul elderdiń arasynda qordalanyp qalǵan máseleler jetkilikti.
Sonyń biri – transshekaralyq ózender. Ony birlese paıdalaný. Aımaqtyń ekologıalyq túıtkilderin birlese qaraý, tranzıttik-baılanys salasyn kúsheıtý, ásirese, sońǵy jyldary qaýiptiligi tym artyp bara jatqan terorızm hám ekstremızmmen kúresý, lańkestiktiń aldyn alý máseleleri. Osynyń bárin sarapqa sala kele depýtat aımaqta jańa bir óńirlik odaq dúnıege kelýge tıis, dep esepteıdi. Biraq, buǵan óńirdegi ózge elder qalaı qaraıdy? Óıtkeni, biraz jyl buryn Elbasy Nursultan Nazarbaev «Orta Azıa odaǵyn quraıyq» degen bastama kótergen edi. Óıtkeni bul elderdiń aýmaǵynda asa iri kómirsýtegi otynynyń qory bar. Sondaı-aq, Batys pen Shyǵysty, Soltústik pen Ońtústikti qosyp jatatyn dálizdik ról atqarady. Saýda-sattyqtyń kórigin qyzdyratyn hám arǵy tegi tamyrlas jetpis mıllıonǵa tarta halyq ómir súredi. Budan tys, Reseı, Qytaı, Úndistan, Pákistan jáne Iran sekildi alyp eldermen shekaralas.
Demek, odaq qurylyp jatsa, utpasa utylmasy anyq-tuǵyn. Sonymen qatar, osy aımaqqa qyzyǵyp, básekelestik tanytyp, yqpal etýge asyq bolyp otyrǵan alyp memleketterdiń jemsaýyna túsip ketpeýiniń de bir kepili osy odaq bolýy tıis edi. Alaıda, jekelegen elder basshylarynyń jeke ambısıasy Orta Azıa odaǵynyń dúnıege kelýine bóget bolǵany belgili. Osy joly kóterilip otyrǵan jańa bir bastamaǵa olar qalaı qaraıdy? Bul suraqtyń jaýaby osy kezdesýde naqtylanýǵa tıis.
Aıta ketsek, Ózbekstan basshysy naýryz merekesi qarsańynda keshe 22 naýryzda resmı is-saparmen keldi. Premer-mınıstr Baqytjan Saǵyntaev qarsy alǵan bolatyn.
Búgin Elbasy Nazarbaev Aqordada Ózbek basshysyn zor saltanatpen qabyldady. Aldaǵy ýaqytta eki el arasyndaǵy yntymaqtastyq talqylanatyn bolady.
Nurǵalı NURTAI
