Áńgimemizdiń álqıssasyn álimsaqtan bergi « Álhamdýlılla» musylman ekenimizden bastasaq. Ata-babamyzdyń ardaqty jol retinde aqtyq paıǵambar arqyly Allany tanyǵany barshaǵa aıan. Dinimizdiń eń negizgi sharttarynyń biri tek Allaǵa ǵana qulshylyq qylyp, kópqudaıshylyqtan qashý bolyp tabylady. Bul ózin musylman sanaǵan momynnyń bas mindeti. Abylaıǵa daty ótip, taýarıhtan búgingi aty jetken Buhar bamyzdyń: «Birinshi tilek tileńiz,Bir Allaǵa jazbasqa» deıtini bar emes pe?! Babasy ustanǵan din balasyna mura bolyp san ǵasyrdyń sarabynan ótken dinimiz jaıly danalar solaı deıdi. Al biz she? Sol kónekóz qarttarymyz ósıet qylmaǵan nárseniń búgingi kógildir ekrannan kórinis tapqandyǵy oılanǵan adamǵa oı salary anyq.  Bul «Kelin» túskennen keıingi kóńilge kirgen kúdik edi.

Halqy basqa kelinniń, salty da bóten bolady eken. Aıtaıyn degenimiz úreıli úndi fılmderi. Úndi kınolary ashyqtan-ashyq ózderiniń dástúrlerimen qosa «qoldan jasaǵan»  qola puttaryn nasıhattaýda. Ózge túgili ózin qorǵaýǵa shamasy kelmeıtin jansyz tas putqa qolynan kelmeıtin qurmet berip qoıǵan. Jem úshin istegen dúnıeniń jemisin biz jep jatyrmyz. Kópke topyraq shashpaımyz,úndi elinde de musylman baýyrlarymyz bar. Degenmen halqynyń basym kópshiligi biz aıtqan birinshi bóliktiń quramynda. Sıyrǵa sıynǵan elde putqa tabynasyń dep kinalaýǵa da bolmas. Já,oǵan oraıynda toqtalamyz.  Efırdegi  úndilik fılmderdiń kórsetilimi naǵyz otbasylyq otyrystyń qyzar shaǵyna sáıkes keledi. Taıly-taıaǵymen «Kelinmen Kolánı kempirdiń» keremetine telmirip otyrǵany. Bar janardy jaýlaıtyndaı ne qudireti bar eken? Ol jerde de putqa tabyný prosesi tolyqqandy júrgizilýde. Kóńili kirlese de Allany birleýden sharshamaǵan eldiń kók jáshigine kereǵar eki uǵym ıeleriniń dúnıeleri qalaı ǵana syıysyp tur? Tárbıesin tal besikten televızıa bergen balǵyndar bal-bal tas jaǵalap ketpese ne qylsyn? Saqtansaq saqtanatynymyz aqıqat. Televızıa – jastarmen,jas sábılerdiń de sanasynyń qalyptasýyna yqpal etetin ıdeologıalyq qural. Sábı sanasyna saqtalǵan sýretter ońaılyqpen óshe qoımaıdy. Oǵan mysal ózimniń kýá bolǵan jaǵdaılarym. Ulttyq arnadan kórsetiler Koreı serıaldary kóptegen júgermekterdiń tiline sheshendik bergen. Tipti búldirshinderdiń erkelese de erinse de súıkeı salar sózderi sol serıaldaǵy sózdik qordan engen «kirme sózder». «Uly mártebelim, saraıǵa pálenshekeń kelip tur! Ońbaǵan ne aıtyp tursyń? Basyn alyńdar! Óltire kórmeshi han ıem, qulyń bolaıyn!». Tipti sol Koreı kınolarynan keıin sadaq asynyp,ózin batyr sanaǵan talaı balǵyndy kórdik. Já,qazaqtyń batyrymyn dese jón, Jýmoń ekem dep júr ǵoı... Bul sábıdiń kórgen  dúnıesin qanshalyqty este saqtap, qoldanysqa engizetinine dálel bola alady. Kórgenin qaıtalaýdy qyzyq kórer sábı erteń óziniń oıynshyǵyna tabyna bastap, bóget bolǵanymyzdy Jýmoń edim dep sadaqtap júrse bul endigi kórmegen «quqaıymyz» ǵoı. Úndiniń  «31 arnadan» beriletin «Ýáde beremin» serıaly keıde, osy qazaqtarǵa putymyzdy nasıhattaýǵa «ýáde beremin» degeni sıaqty kórinedi.

Haıýanǵa tabynǵan elde qoldan jasalyp qoladan quıylǵan put abyroıly kórinetin shyǵar, biraq bul adasýdyń eń sumpaıy túri. Sol fılmde enesi eki kelinine syılyq jasaıdy. Sonda ózine unaıtyn kelinine kúmisten jasaǵan «qudaılaryn» berse, ekinshi kelinine qoladan jasalǵanyn syıǵa tartady. Bylaısha qarasań «Qudaılaryn» qoldarynda ustap , kategorıaǵa bólip qoıǵan! Soraqysy ár nársege osylaı ege berip, Jamandyq pen Jaqsylyqtyda bólek put retinde qarastyrady. Sol serıaldar qanshama ýaqytqa sozylady. Biz kórgen úndi kınolarynda putty nasıhattamaǵany shamaly. Kezindegi Mıthýn Shakrobotı kınolarynda da tunyp turǵan jańaǵy jaǵdaı. Tipti Krıshna dep án salatyn fılmi de bar. Úndiler buttaryn kórsetpese de puttaryn kórsetýden sharshamaıdy. Alla saqtasyn! Qasıetti Quranymyzda Alla Taǵala bylaı deıdi: «Men adamdar men jyndardy tek Ózime qulshylyq qylýlary úshin jarattym» (áz-Zarıat 51:56).[1]. Osydan kórip otyrmyz musylman adamnyń tek Allaǵa ǵana qulshylyq qylý kerektigin.

Árirekte bir kishkene búldirshinniń óziniń qýyrshaǵyna muńyn shaǵa, senen basqa eshkimim joq dep jylaýy jaǵańdy ustatady. Mine  osynyń bári kórsetip-baqqanymyzdyń jemisi. Batystyń fılmderinde atys-shabys óz aldyna uıatsyz kórinisterdiń kóptep kórsetilýinen, úndi fılmine tańdaý tússe, onda... Al endi ózimizdiń kınoóndirisimizge kelsek, ne úshin ózge eldiń ónimine moıyn sozatynymyzǵa túsinistikpen qaraısyń. San ret Ulttyq arnada tusaýy kesilgen serıaldarymyzdan tek «Aǵaıyndylar» ǵana táı-táı basyp ketti. Quıryǵymen jorǵalap júrgender qanshama? «Astana mahabbatym meniń»  mahabbatymyzǵa aınala almaı-aq qoıdy. «Týǵan úıdiń tútini», «Syrǵalym»...Qulaqtaryna altyn syrǵa! Jekelegen rejıserlik jumystar da joq emes. Biraq «biraqtyń» astynda qalyp qoıyp jatyr. Telearna tárbıeshi qural. Búgingi balanyń erteńine baǵyt baǵdar silteıtin ata-anadan keıingi ustaz! Dinimizdi ulyqtaıtyn, tilimizdi umytpaıtyn qazaqy kınolar kóbeıe bersin. Tárbıeniń týralyǵyn qalasaq telearnamyzdy túzeıik! Aıtpaqshy bizdiń de «Kelin»...

Orhan Baqytbekov.