Qytaı Shyńjań Táńir taýy saıtynyń tilshisi Ma Shaýbın men erikti tilshi Lý Iyńlıdyń «Qyzyn 8 jyldan beri arqalap oqytyp kele jatqan qaısar áke» degen atpen 2017 jyly maýsymnyń 27 kúni Táńir taýy saıtynda maqala jarıalandy. Ony Shyńjań, Samuryq, Shınlań (Sina) saıty, Jer shary ýaqyt, Qytaı gazeti sıaqty Shyńjańnyń yqpaldy aqparat quraldary kóshirip jarıalady. Osylaısha qatynas shyrǵalańy sebebinen eki aıaǵynan birdeı saldanyp qalǵan Shyńjań İle Toǵyztaraý aýdandyq 2 orta mekteptiń 8 synyp oqýshysy Baǵjan Toqtaý qyzynyń jan azabyn jeńip, óz keleshegi úshin jáne ata – ananyń, ustazdardyń úmitin aqtaý jolynda qulshyna úırenýi, qyzdyń ákesi Toqtaý Qadyrulynyń perzentiniń emdelýi, oqýy jolynda eshnárseden aıanbaı, ystyq – sýyqty eleń qurly kórmeı ony 8 jyldan beri arqalap oqytyp kele jatqany mıllıondaǵan oqyrmannyń nazaryna ilindi. Áke men bala ortasyndaǵy tilmen beınelep berýge bolmaıtyn meıirim, mahabbat, asqaq arman qanshama oqyrmandy tebirentti eken deseńizshi?!
Qytaı saıtyna shyqqan maqalany nazarlaryńyzǵa usynamyz:
Maýsymnyń 23 kúni Shyńjań Toǵyztaraý aýdandyq №2 orta mektebinde Toqtaý Qadyrulynyń qyzyn tamaqtandyryp otyrǵan jerinde kezdestirdik. Onyń janarynan qyzyn sheksiz jaqsy kóretinin ańǵardyq. Ol qyzyn tamaqtandyryp bolǵan soń ǵana mektepten alańsyz qaıtyp ketti.
Toqtaý Qadyruly bul kúnde elýdi eńserdi, onyń 15 jastaǵy qyzy Baǵjan 3 jasynda kólik apatyna ushyrap eki aıaǵynan saldanyp qalǵan.
Baǵjan bastaýyshqa oqýǵa túskennen bastap, ákesi ony mektepke arqalap aparyp, arqalap qaıtyp keledi, sodan beri ákesi japa – mashaqatqa toly 8 jyldy artqa tastap, qyzynyń oqý armany úshin asqar taýdaı súıenish boldy.
Kólik apaty bir úıli jannyń taǵdyryn ozgertti
Toqtaý Qadyruly Toǵyztaraý aýdandyq kóshpendiler mekemesiniń qyzmetkeri. Onyń meıirimdi kelinshegi, súıkimdi eki qyzy bar edi. Bir úıli jan shat - shadyman turmys keshirip jatqan edi. Oılamaǵan jerden 2004 jyly bir retki kólik apaty osy bir úıli jannyń taǵdyryn ózgertip jiberdi. Shyrǵalańda Toqtaý Qadyruly úlken mıy zaqymdalyp, bir aı degende esin jınady, ekinshi qyzy Baǵjan eki aıaǵynan saldanyp qaldy.
Toqtaý sol kezdi esine alyp: «Esimdi jıǵanda ǵana qyzymnyń osyndaı kúıge dýshar bolǵanyn bildim, sol joly ony úıde qaldyryp ketpegenime qatty ókinemin, bul meniń ómirlik ókinishime aınaldy» dedi saı-súıegi syrqyrap.
Toqtaý keıingi kúnderde qyzyn Úrimji, Beıjıń, Shańhaı sıaqty jerlerdiń kóptegen iri shıpahanasyna alyp baryp, kóptegen mamannan keńes suraǵan, on neshe jyl boıy kúder úzbegen, qyzym tik tura alsa boldy, eshteńeden aıanbaımyn degen nıette bolǵan. Dese de, ol eń sońynda aıanyshty taǵdyrǵa moıynsyndy.
Qyzyn arqalap oqytý
Kózdi ashyp-jumǵansha Baǵjan oqý jasyna tolady. Oqýdaǵy alǵashqy kúnnen bastap Toqtaý qyzyn mektepke arqalap jetkizip, arqalap qaıtyp júredi.
Ár joly Toqtaý qyzyn mektepke keshiktirip aparǵan emes.
Tús kezinde Toqtaý tamaqty mektepke jetkizip turady, ár joly qyzy tamaqtanyp bolǵanda ǵana mektepten alańsyz qaıtady. Tústen keıin balalar taraǵanda ol mektepke taǵy da ýaqytynda baryp, qyzyn alyp qaıtady. Kózdi ashyp-jumǵansha 8 jyl óte shyqty.
Bul kúnde Toqtaý elýdi eńserdi, qyzy da 8 jyldyq mektepke tústi. Toqtaý áli de áýelgideı jaýyn – shashyndy eleń qurly kórmeı qyzyn arqalap oqytýmen keledi.
Olar 3 qabatta turady, qyzyn ǵımaratqa arqalap shyǵý oǵan ýaqyt uzarǵan saıyn qıyn seziledi. Buryn ol qyzyn arqalap demalmaı shyǵa beretin, qazir birneshe ret demalýyna týra keledi.
Toqtaý bul kúnde 3 qabattaǵy úıin satyp, 1 qabattan úı alýdy kókeıine túıip otyr.
Ol ejelden sharshap-shaldyqtym degen emes
Toqtaýdyń kelinshegi Gúlzıra Imanalyqyzy sol jere bankte qyzmet isteıdi, qyzmeti óte qarbalas. Toqtaý den qoıa mápálep kelgendikten Gúlzıra qyzmetin alańsyz istep otyr. Bul jóninde Gúlzıra: «Osy jyldarda kúıeýim balamyzdyń oqýy úshin zyr júgirdi, onyń istegenderin barlyq áke isteı almaıdy, ol ejelden sharshap – shaldyqtym dep aıtyp kórgen joq, ana retinde qyzyma jetkilikti meıir baǵyshtaı almadym, buǵan ishteı qatty mazasyzdanamyn» dedi.
Toqtaý bylaı dedi: «Qyzymdy mektepke jetkizýde ejelden sharshaýdy bilmedim, osy joldan tanbaımyn, qyzym jaqsy oqysa boldy, barlyq qıynshylyqty jeńip, ony múmkindiginshe joǵarylap oqýyna oraı jaratamyn» .
Maqalasy ustazdary men sabaqtastaryn áserlendirdi
Áýelden ákesiniń arqalaýymen mektepke kelip oqyp júrgen Baǵjannyń minezi ashyq-jarqyn, onyń ústine n"tıjesi de óte jaqsy. Ol eshqashan basqalardy ashýlandyryp kórgen emes, oqýdan bas tartqan kezi de bolmaǵan.
Toqtaý múgedek qyzyn alaqanyna salyp álpeshtep, onyń alańsyz oqýyna, eseıip – erjetýine bar qaıratyn arnap, qyzynyń kóńilindegi qaharmanǵa aınaldy.
Naýryzdyń basynda mektepte «Meniń kókeıimdegi qaharman» degen taqyrypta maqala jazý jarysyn uıymdastyryldy. Baǵjan A degende ákesin esine alyp, boıamasyz tilmen óz kókeıindegi qaharman ákesin beınelep jazdy. Ol maqalasyn bylaı bastapty: «Árqandaı adamnyń óz júreginde saqtalǵan naǵyz qaharmany bar shyǵar, al meniń júregimdegi naǵyz qaharman - ákem. Áke - asqar taý dep dana halqymyz beker aıtpaǵan ǵoı, ákeden uly jan bar ma？！ Men ákemdi dúnıedegi eń jaqsy áke dep sanaımyn. . . »
Baǵjannyń synyp jetekshisi bylaı dedi: «Baǵjannyń ákesi 8 jyldan beri qyzyn arqalap oqytyp keledi. Ol qyzyn birde – bir ret keshiktirip kórmedi, al Baǵjan óz maqalasymen ákesiniń meıirin, ákesiniń ulylyǵyn bizge beınelep berdi, maqalany oqyǵan jan ǵıbratty sabaq alady» dedi.
Gúlbaqyt muǵalym sóz sońynda "Toqtaý Qadyruly sózge shorqaq dese de, eki ıyǵymen ómirdiń aýyr júgin arqalap, kúsh – qýaty qaıta bastaǵan denesimen qyzynyń armany jolynda tynbaı talpynyp keledi, ol naqty áreketimen «Áke» degen sózge tolyq túsinik berdi.
2017 jyly naýryzdyń 29 Kúni «Shyńjań qazaq órenderi» gazetinde Baǵjan Toqtaýqyzynyń «Meniń júregimdegi qaharman» atty maqalasy jarıalandy.
Árqandaı adamnyń óz júreginde saqtalǵan naǵyz qaharmany bar shyǵar, al meniń júregimdegi naǵyz qaharman ákem.
«Áke - asqar taý» dep dana halqymyz Beker aıtpaǵan ǵoı, ákeden uly jan bar ma? ! men ákemdi dúnıedegi eń jaqsy áke dep sanaımyn. Sebebi, ákem maǵan aqshaǵa satyp alýǵa bolmaıtyn súıispenshilik pen qan – terin arnady. Ákem qajyrly da qarapaıym jan. Ol maǵan meıir baǵyshtap, qýanysh syılap, on bir jyldan beri maǵan eki aıaq bolyp oqytyp keledi. Bir retki qatynas apaty sebebinen eki aıaǵymnan birden jan ketip saldanyp júrýden qaldym. Mine, sodan beri ákem meniń janyma medet bolyp, barǵan jerdiń bárine kóterip aparyp – ákeletin. Al men oqý jasyna tolǵanda, saýatsyz bolyp qalmasyn dep oqytý bekimine keldi. Sodan bastap ár kúni mektepke ózi kóterip ákelip – áketip keledi. Meıli qansha sharshasa da, sharshadym dep aıtyp kórgen emes, ár kez júzinen kúlki úıirilip turatyn.
Mine, men de bastaýyshty bitirip, orta mektep tabaldyryǵyn attadym, salmaǵym da arta tústi. Meni kóterýdiń ózi úlken bir jumys boldy, al ákem bolsa jasynyń ulǵaıǵanyna qaramaı, baıaǵysynsha, bar meıirimmen synybyma kóterip ákelip, kóterip áketip júrdi.
Áli esimde, qaqaǵan qystyń bir kúni, kún qatty sýyq, jol óte taıǵaq edi, ákem meni qulatyp almaıyn dep, eppen kóterip bara jatty. Men ákemniń arqasynda kele jatyp, kenet, ol kisiniń shashtarynyń aǵaryp ketkenin baıqadym ári qatty kóńilsizdendim, dál sol shaqtarda men ákemniń rasynda qartaıǵanyn sezindim.
Qansha qıyndyq kórse de, eshteńeni bildirtpeı, sharshasa da, sharshadym dep aıtpaıtyn, meniń aıaǵyma aıaq bolyp, kóńilime medet bergen janym ákem meniń júregimdegi eń qaharman adam. Men ákemdi jaqsy kóremin! Meniń qaharmanym da, asqar taýym da ákem!
Men shamamnyń kelgeninshe ákemniń eńbegin aqtaýǵa qulshynyp kelemin, ákem men úshin kóp japa tartty, ákem ár joly meniń nátıjemdi kórgende shabyttandyryp otyratyn. Osy joly shırektik emtıhanda synybymyzdaǵy aldyńǵy 5 ozat oqýshy qataryna kirdim. Men sózsiz jaqsy oqyp, júregimdegi qaharman ákemniń úmitin aqtaýǵa qulshynamyn.
Senbek Áýesqanuly
