Jaryqtyq ákemiz áýlıe bolǵan eken ǵoı. Kóziniń tirisinde áýlıedeı talaı tirlik jasady. Jastyqtyń aram jelimen kezinde sony sezbeppiz. Meni qoıshy ol kezde jas boldym. Úlken aǵalarym da sezbegen ǵoı. Ákemiz keleshekti boljasa bárimiz: «Áı, eskiniń adamy - qaıdaǵy joqty aıtady. 32-niń ashtyǵyn kórgen kisi, ne bolsa sodan sekem alyp qorqady» dep kúlýshi edik, mine, endi oqyǵan on balasy soǵys kezinde 7 klastyq bilim alǵan shala saýatty ákemizdiń deńgeıine jete almaı dińkelep júrmiz.

Týra búgin úılengenime 20 jyl bolypty. Ony da esime salǵan ákemniń eń kishi kelini. Iaǵnı meniń bıbim. Oqıǵa bylaı bolǵan. 

Bakalavrdy bitirgennen keıin  úılenem dep sheshtim. Sodan jańa jyldyń aldynda aýylǵa baryp, solaı da solaı dep josparymdy estirtem. Ol kezde qaıyn jurtym Qazaqstannyń  ońtústik múıisindegi úlken aýylda turady. Meni tyńdap bolǵan soń sheshem «Balam, svet joq, kómir joq, aqsha joq mynadaı quryǵan zamanda basqa jaqtyń qyzyn tappadyń ba? Qaptaǵan qyzdyń ishinde júrip eń qymbat jerdiń qyzyna urynǵanyń qaı sasqanyń?» dedi ázil-shyny aralas. Ákem birden «Balaniki durys! «Qazan men qatynnyń qymbatyn al» degen atań qazaq. Baıaǵyda bizdiń atamyz sheshem Shaharmandy aıttyrǵanda sheshemizdiń inileri ne bolsa sony suraı beripti. Kenjetaı atam «Ne surasa da berińder. Eń bastysy Shaharman bosaǵama kelin bolyp tússin. Qutty kelin kelse, joqtyń orny ońalady. Adam jasaıtyn zat pen Qudaı jasaıtyn qutty kelindi teńgermeńder» dep jorǵa atyn da, kúmispen qaqtalǵan er turmanyn da, eń aqyry sol kezdiń eń iri baılyǵy sanalatyn patefondy da qalyń malǵa beripti. Sodan mine biz týyldyq. Qudaıǵa shúkir, jaman bolǵanym joq» dep estelik aıtyp úkimdi sol jerde berip tastady. Sóıtti de «Biz daıynbyz. Kelindi ákel» dedi. Osyny paıdalanyp Shánjarhan jańa jyldan soń úılenip alady. Qalyń mal týraly áńgime sol kúıi qozǵalmady. Sebebi, qaıyn jurt saýatty, kózi ashyq ıntellıgent kisiler edi. Ondaı taqyrypqa tereńdep barmady. Jastar úılensin de tezirek baqytyn tapsyn dep qysqa qaıyrdy. Osylaısha barymen bazar qyldyq.
Betashar bitip, Almatyǵa kelgennen keıin bıbim ekeýmiz qazan alý úshin bazarǵa bardyq. Satýshylar: 
- Áı, jigit ne izdediń? – dedi. 
- Qazan,- dedim men. 
- Stýdentsiń be? 
- Iá.(Magıstratýrada oqyp júrgen kezim) 
- Onda mende stýdentterge arnalǵan  kishkentaı ári arzan qazandar bar. Mennen al,- dedi. 
- Joq, maǵan úlken ári qymbat qazan kerek. 
- Ne úshin? Ulyń joq, qyzyń joq, kelinshegiń ekeýiń ǵana. Saǵan úlken qazan ne kerek? 
- Ákem «Qazan men qatynnyń qymbatyn al» degen. Sondyqtan ári úlken ári qymbat qazan izdep júrmin, - dedim. Satýshylar kúlkiden qyrylyp qaldy. Shette turǵan bireýi «Onda úlkeni mende bar. Baǵasy da qymbat» dep qýanyp ketti. Rasymen de qazany úlken eken. Saýdalaspaı suraǵan baǵasyna satyp aldyq. 
Bul qazanǵa shynymen de qut darydy. Jaryqtyq 20 jyl ottan túspedi ǵoı. 
Qazan endi jaıyna tursyn. Jaryńnyń jaıy ne boldy? «Oǵan qut darydy ma?» degen suraq bar ǵoı. Ol qazannan da asqan qutty kelinshek boldy! Japonıada úsh jyl oqysa da «Mansapty ne qylamyz?» dep asyp saspady. 20 jylda tórt ul, úsh qyz syılady. Olardy qalaı bolsa solaı dúnıege ákelmeıdi. Bárin retimen, tabıǵattyń tártibimen jónge keltirdi. Tuńǵyshymyz ul. Sosyn qyz bosandy. Odan keıin taǵy ul dúnıege keldi. Sosyn qaıtadyn qyz násip boldy. Taǵy da ul, sosyn qyz. Iaǵnı Tabıǵattyń aq pen qara almasyp turatyn dıalektıka zańyn qatań saqtady. Mundaı aqyldy áıeldi qaıdan tabasyń?! Birinshi ul úıdi shashady. Ekinshi qyz ony jınaıdy. Úshinshi ul da tek úı shashqandy biledi. Tórtinshi qyz onyń sońyn jınaıdy. Úshinshi ul keldi de úıdiń astań-kesteńin shyǵardy. Altynshy qyz odan asqan pysyq boldy. Onyń artyn sypyryp sıpap júredi. Jeti balam bolsa da úıim eshqashan las bolǵan emes. Uldyń artynan mindetti túrde týylatyn qyzdarym aınalamdy qanttaı qylyp tazalap otyrady. Sol qyzdarymnyń arqasynda ǵoı qıssa jınap «- Kimsiń? – Pálenshe!» bop shirenip júrgenim. 
Aıtpaqshy, qıssa degennen shyǵady. Qıssa jınap, saparǵa shyqqanymda aptalap úıdiń betin kórmeımin. Ondaı kezde basqalar sıaqty áıelimnen suranyp otyrmaımyn. Shaı basynda «Taǵy biraz qıssa jınap, kitap shyǵarmasaq qarıalar azaıyp bara jatyr» dep juqalap qana aıtamyn. Sonyń ózi jetip jatyr. Bıbim «Qatynnyń sorlysy er qorıdy. Erkektiń sorlysy jer qorıdy» degen. Qarıalar taýsylmaı turǵanda el ishinen tezirek qıssa jınap qaıtyńdar. Toǵyz sotyq jerińdi qoryp jata bergennen qara basyńa bolmasa, elge túk te paıda joq» deıdi. Sol kezde men de daıyn turǵan dorbamdy alamyn da qamyrdan qyl sýyrǵandaı úıden shyǵyp, kezekti saparyma attanyp kete baramyn... 
Jas kezimde Shákárimniń Ar ilimin, Iassaýıdiń Hál ilimi men zikirlerin úırenemin dep sopylarǵa qosylyp biraz jyl dárýish te bolǵam. Ol jyldary jarytyp mal da tappadym. Sol zamanda «Oıbaı Shánjarhan, dinshil bolyp ketipti. Mal tappaıdy eken. Otbasynyń búkil jaýapkershiligin áıeline artyp qoıypty» degen ósek te gý ete qalǵan. Bıbim oǵan da bylq etken joq. «Aqyldynyń mal tabýǵa septigi joq. Aqymaqtyń mal tabýǵa kemdigi joq» degen. Maldy ózim de tabam. Sen odan da MÁN tap» dep rýhanı ilimge qaraı bir búıregi burdy da turdy. Mine sol kúreske toly azapty jyldar artta qalǵan sıaqty. Qazir mándi ǵumyr men nárli ilimniń raqatyn birge kórip jatyrmyz. «Ekzıstensıa vakýmy» degen apatqa urynbaı, bir qaýipten aman qaldyq. Qazir bıbim úshin tirshilik toqtap qalǵandaı kórinbeıdi. Kerisinshe búkil qyzyǵy endi bastalatyn sıaqty erteńgi kúnge yntyǵyp turady. Keıde qarap otyrmaı «Eldiń bári PhD oqyp ǵalym atanyp jatyr. Seni de doktorlyqqa oqytyp alsam ba eken?» dep meniń bolashaǵymdy oılap qamyǵady. Men bolsam «Árıne, seniń kóńiliń úshin bárin de oqýǵa daıarmyn» deımin de súıikti isimmen shuǵyldanyp júre beremin. Qysqasy, qol ustasyp máńgilikke birge ketip baramyz... Solaı, boıdaq jigitter! Qazan men qatynnyń qymbatyn alyńdar!

Marat Tursyn-Sábdikenovtyń Facebook paraqshasynan