Búgin, 12 qyrkúıek Altynbek Sársenbaıulynyń týǵan kúni. Búgin kózi tiri bolsa 56 jasqa keler edi. Ozyq oıly saıasatkerdi eske alý maqsatynda Altynbek Sársenbaıulynyń bala shaqtan saıasatkerlikke deıingi sara jolyn baıandaıtyn maqalany Qamshy.kz aqparat agenttigi oqyrman nazaryna usynady. 

Altynbek Sársenbaev kópshilik qazaqstandyqtar úshin jumbaq saıasatker bolyp qaldy. Úkimettegi ıdeologtardyń biri, mansabyn qurap, kenet opozısıaǵa ótip, onyń kóshbasshylarynyń birine aınaldy. Sársenbaev uzaq ýaqyt jurt aldyndaǵy saıasatker bolǵan joq, biraq bedeldi qazaqstandyq saıası qaıratker retinde tarıhta izin qaldyrdy. 

Altynbek Sársenbaev 1962 jyly Almaty oblysynyń Qaınar poselkesinde, kópbalaly januıada dúnıege keldi. "Januıada 10 bala boldyq. Altynbekten keıin taǵy eki bala bar. Onymen jas aramyz 11 jyl. Men úlkenmin. Ol árdaıym kúlip: "Aǵa, siz kolhozdyń tóraǵasynyń uly boldyńyz, al men zeınettegi adamnyń ulymyn" - deıtin. Men mektepte oqyǵan kezde, ákem kolhozdyń tóraǵasy boldy, al Alteke mektep bitirgen kezde, ákem zeınette boldy", – deıdi Altynbek Sársenbaevtyń úlken aǵasy, "Jas Alash" gazetiniń redaktory Rysbek.

Altynbektiń balalyq shaǵy Qaınar poselkesinde ótti, Rysbek Sársenbaıuly inisi jas kezinen-aq bedeldi kóshbasshy bolǵanyn aıtady: "Altynbek úshinshi nemese tórtinshi synypta oqyp júrgen kezi edi. Oǵan synyptasy kelip, eresek balalar renjitip júrgendigi jaıly narazylanǵan bolatyn. Altynbek: "Júrińder, olarmen sóıleseıik" - dedi. Renjitkender úlkenirek jáne kúshtirek boldy. Biraq ol qoryqpady - bardy. Tóbelesý úshin emes, sóılesý úshin. Ol árdaıym kishilerge qamqor bolatyn, tóbelespeı, áńgimelesetin. Balalar arasynda bedeldi boldy. Odan keńes alý úshin, tapsyrmany oryndaý úshin keletin. Ol kezderi Qaınar aýylynda turdyq, fılmder az boldy, aıyna bir kıno alyp keledi jáne ol úndi kınosy.

Mektep, joǵarǵy synyp.

Altynbek kitap oqyǵandy jaqsy kóretin. Kitaby kóp bolatyn. Oqyp alyp, jigitterge mazmunyn aıtyp nemese oqyp beretin. Árıne, úımen de aınalysý kerek, ol barlyǵyn jınap alyp, isterin tyndyryp, keıin kitap oqyp beretin.

Mektepten keıin Altynbek Sársenbaev tilshi mamandyǵyna oqýǵa bel býady, úlgi bolǵan úlken aǵasy Rysbek: "Altynbek er jetip, tilshi bolýǵa ynta bildirgen kezde, ákesi oǵan: "Jaraıdy, bar, bul da jaman mamandyq emes, aýyl jaıly jazady, paıdaly"- degen bolatyn. Ákemiz onyń sheshimin qabyldap, Alteke daıyndalyp QazUÝ-ge tústi. Onyń aýdandyń gazette birneshe maqalasy boldy. Qabyldaýshy komısıa oǵan suraqtar qoıdy. Ol ótti. Qabyldaýshy komısıanyń tóraǵasy "Áleýmetti Qazaqstan" gazetiniń redaktor Sapar Baıjanov Altynbek qarama-qarsy otyrǵan bolatyn. Odan "Áleýmetti Qazaqstan" gazetiniń redaktoryn surady, ol onyń aty-jónin aıtty. Aralarynda bar ma ekendigin surady. Altynbek qarsy otyrǵan adamdy kórsetti. Barlyǵy kúlip: "Ony qaıdan bilesiń?" - degen bolatyn. - "Foıedegi sýrettegi adamnyń mańdaıyna onyń mańdaıy uqsas" - degen edi. Al Baıjanovtyń mańdaıy shynynda da kórnekti bolatyn..."

Tátesimen birge, 70-jyldardyń sońy.

Úshinshi kýrsta Altynbekti Máskeýgedegi oqýǵa almastyrdy, MMÝ jýrfagyn bitirgen bolatyn. Sonda ol bolashaq jary Saltanat Atýshevamen tanysqan bolatyn.

Altynbek Sársenbaev – "Araı-Zará" jýrnalynyń bas redaktory. Redaksıa qyzmetkerlerimen Jańa 1989 jylǵy kezdesý.

Qazaqstanǵa oralǵannan keıin Sársenbaev tilshi bolyp jumys istedi, tórt jyldan soń 1980 jyldardyń sońyndaǵy Qazaqstandaǵy bedeldi gazetteriniń biri "Gorızontty" basqarǵan jaıy bar.

Táýelsiz Qazaqstanda Sársenbaev tilshi bolyp jumys isteı almady: ol prezıdenttiń apparatyna jumysqa shaqyrylyp, mádenıet pen ultaralyq qatynas bólimderin, keıin - ishki saıasatty basqarǵan bolatyn.

1993 jyldyń qańtar aıynda 30 jastaǵy Altynbek Sársenbaev mór jáne jappaı aqparat kózderiniń mınıstri boldy. Áli kúnge deıin ol eldiń tarıhyndaǵy mundaı rangtegi jas sheneýnik bolyp tabylady. Mass-medıa salasynda Qazaqstan ókimetiniń mınıstrlik postynda Sársenbaev segiz jyldan asa eńbek sińirdi.

Qazaqstandaǵy mınıstr Sársenbaevtyń turmysyna baılanysty táýelsiz BAQ árlenýi bastaldy, keıin memleket bul salany barynsha retteýge talpynys jasady. 1998 jyly elde teledıdarlyq jáne radıobaǵdarlamalardy qaıta úlestirý tenderi ótip, nátıjesinde ondaǵan teleradıostansıalary jabylǵan bolatyn. Opozısıada bolsa da, Altynbek Sársenbaev bul qadamy úshin tilshilerden keshirim suraǵan.

QR aqparat agenttiginiń Astana qalasyna kóshýi. 1996 jyl.

2001 jyldyń mamyr aıynda Sársenbaev Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy bolyp, qarasha aıynda tanymal jas sheneýnikter men kásipkerler tobyna kirip, el prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa onyń kúıeý balasy Rahat Álıevtiń Qazaqstan basshylyǵyn ıemdenip alý talpynysy jaıly ashyq málimdegen bolatyn. Hattyń astynda ondaǵan sheneýnikterdiń qoly boldy, biraq Sársenbaevtiń qoly bolmaǵanymen, polıtologtar, saıasatkerler de onyń qoldaǵanyn rastaǵan bolatyn.

Zamanbek Nurqadilovpen birge.

Mloadtúrikterdiń (Osman ımperısynyń saıası uıymy) joldaýynan keıin, Sársenbaev elshi retinde Reseıge jiberilip, bir jyldan keıin memelekettik qyzmetten ketken bolatyn. Elshi bola, 2003 jyldyń aıaǵynda Sársenbaev "Aq jol" partıasynyń quryltaıyna qatysyp, onyń qosarlas tóraǵasy boldy.

2004 jyly parlamenttik saılaýǵa daıyndalǵan "Aq jol" partıasynda Sársenbaev ıdelogıaǵa jaýapty boldy, ol sonymen qatar, kóp jyldan beri birinshi ret baspasózben jıi aralasatyn, suhbat berip, saılaýshylarmen kezdesetin. Sol kezderi Sársenbaev prezıdenttiń postyna úmittenýge bolatyndyǵyn aıtqan bolatyn, biraq Sársenbaevtyń ózi muny talqylamady.

2004 jyldyń jaz mezgilinde Altynbek Sársenbaev shamaly ýaqytqa úkimtke oraldy: prezıdenttiń shaqyrýy boıynsha ol málimet mınıstrligin basqardy. Az ýaqyt jumys istese de Sarsenbaev júzdegen opozısıalyq gazetterdiń shyǵarylymyna qol qoıǵan bolatyn. Mınıstrdiń postyna taǵaıyndaý sátinde Sársenbaev qyrkúıektegi saılaý burmalanbaıdy degen talapta jumysyn jalǵastyratyndyǵy jaıly eskertken bolatyn.

Kelesi kúni parlamenttik saılaýdan keıin Almatydaǵy pres-konferensıada Altynbek Sársenbaev mınıstr postynan óziniń qyzmetten ketýi jaıly málimdegen bolatyn: saılaý nátıjesimen ol kelispedi. "Aq jol" partıasy resmı aqparat boıynsha, 12 % daýys jınap, májiliste tek bir oryndy alǵan bolatyn (ol kezderi partıanyń parttizimi boıynsha palatada tek 10 orynǵa talaptanǵan bolatyn).

Rysbek Sársenbaıuly: «Ol óz betinshe bolatyn. Ol tipti bizben bir ózgeshe keńesetin. Kelip: "Ne oılaısyzdar?"- dep suraıtyn. Ol ne úshin muny surap jatqanyn bilmeısiń, ol pikirdi tyńdap, úndemeı sheshim qabylaıtyn. Ol árdaıym ashyq aıtatyn, ádil bolatyn. Ol úkimette bola tura, oppozıasıada boldy...".  

2005 jyly «Habar Agenstvasynyń» Altynbek Sársenbaevke qatysty shýly sot barysy este qaldy. Habar burynǵy mınıstrden "Darıǵa Nazarbaevanyń holdıńin" sóz sóıleý erkindigi jáne elektrondy BAQ shoǵyrlanýyn shekteý degen aıyppen 50 mln teńge talap etti. Sot Sársenbaevten 1 mln teńge tóletkizgen bolatyn. Eki jyldan keıin Rahat Álıev Darıǵa Nazarbaevanyń medıholdıngterine Sársenbaev jatqyzǵan BAQ barlyǵy oǵan tıesili ekendigin málimdedi.

2006 jyly 13 aqpanda Almatydan alys emes Kók-Tóbe poselkesinde joldyń jıeginde úsh er kisiniń denesi tabyldy. Altynbek Sársenbaev, onyń kómekshisi Baýyrjan Baıbosyn jáne júrgizýshi Vasılıı Jýravlev ekendigi anyqtaldy. Úsheýi baılanǵan, jelkesinen atqan. Qazaqstandyq opozısıanyń bedeldi kóshbasshysynyń ólimi qoǵamdyq daý týdyrdy.

Birneshe kúnnen keıin ultqa degen telejoldaýynda Nursultan Nazarbaev barlyq quqyq qorǵaý organdaryna tez arada kisi ólimin tergeýdi buıyrdy.

Óltirýden keıin birden arnaıy qyzmet qyzmetkerleri qatysty bolý múmkinshiligi anyqtaldy. Osyǵan baılanysty Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń basshylary "Arystan" arnaıy bólimi qyzmetten ketti. 25 aqpanda senat apparatynyń basshysy Erjan Ótembaev tutqyndaldy.

Tergeý jumystary anyqtaǵandaı, Ótembaev Altynbek Sársenbaevqa onyń birneshe sózderi úshin ókpelegen eken. Bul saıasatkerdi óltirýge tapsyrys berýge ıterdi. Óltirýge İİM burynǵy ofıseri men "Arystan" arnaıy bólimi qatysty bolyp shyqty. Olardyń barlyǵy qamaýǵa alynyp, 2006 jylydyń jaz mezgilinde uzaq merzimge qamaýǵa alyndy: tapsyrys berýshi Erjan Ótembaev 20 jyl bas bostandyǵynyn aıyrylyp, atqarýshy Rýstam Ibragımov ólim jazasyna kesildi, biraq ol keıin ómir boıy bas bostandyǵynan aıyrý úkimine almastyryldy. Altynbek Sársenbaevtyń týystary men serikteri áli kúnge deıin tergeý jalǵan jolmen júrdi, al ólimge tapsyrys berýshi adam tabylmady degen senimde.

Altynbek Sársenbaevty kópshilik aldyndaǵy saıasatker retinde jaqsy tanı almady, onyń týystary men serikteri ol jóninde ashyq, myqty kóshbasshy retinde aıtady. "Altynbek ekranda óte baısaldy bolyp kórindi. Ómirde ol óziniń obrazyna qarama-qarsy bolyp shyqty. Ol dostarymen kezdesip, kópshilik bolyp otyrýdy jaqsy kóretin. Keıde úkimette uzaq bolǵandyqtan ómirden erte ketti dep oılaıtynmyn", - deıdi Bolat Ábilov.

Bolat Ábilov: «Biz 2005 jyly qys mezgilinde Pavlodar oblysyna jazasyn ótep jatqan Ǵalymjan Jakıanovqa kezdesýge keldik. Qys, sýyq, boran. Kelgen qonaqtardy bekitetin ofıserge kirdik. Altynbek maǵan: "Bizben birge Marat Tájın keldi dep qaljyńdaıyq dedi. Ol sol kezde prezıdent ákimshiliginiń basshysynyń orynbasary bolatyn. Altynbek kelgenderdiń esimderin aıta bastady: Oraz Djandosov, Altynbek Sársenbaev, Tólegen Júkeev, Bolat Ábilov, Tólen Tohtasynov, Marat Tájın. Ofıser jazyp alyp, bizdi Ǵalymjanǵa shyǵaryp saldy. Otyryp, sóılestik. Qyryq mınýttan keıin esik ashylyp, úsh-tórt ofıser júgirip kelip: "Tájın qaıda? Tájındi kórsetińizder!"-degen bolatyn. Aqparat lezde Astanaǵa ketken, onda ne bolyp jatqanyn túsinbedi. Aramyzda Tájın bolmady. Olar bizdi taǵy azdap qysyp aldy: qandaı shalaǵaısyzdar, al biz jumysymyzdan aıyryla jazdadyq".

Rysbek Sársenbaıuly: «Ol ata-anamyz úshin qatty ýaıymdaıtyn. Al olar onyń artynan ketti. Aldymen anam, keıin ákemiz. Mundaı soqqyǵa tótep bere almady».

Derekkóz: voxpopuli.kz