Qurmetti Erlan Jaqanuly!
Qurmetti áriptester!
Qoǵamǵa úndeý!
 
Búgingi sózdiń salmaǵy men sebebi burynǵydan ózgerek bolyp tur. Ol Táýelsiz Qazaqstannyń jańa Konstıtýsıasy haqynda. Ata zań alǵash qabyldanyp, qyzmet atqarǵanyna da otyz jyl toldy. Ýaqyt ótti, talap kúsheıdi.
Qazir sonyń aıǵaǵy retinde Jańa Konstıtýsıa jurtqa jarıalandy. 15 naýryzda el óz ókimin aıtady.
Jańa Ata zań aptalap emes, aılap talqylandy. Alty aı boıy alyp atyraptaǵy alty Alash ár túzetýdi, ár tarmaqty, ár bapty saıası súzgiden ótkizdi. Tikeleı efırge kóz salǵan kópshiliktiń usynysy da kóp boldy. Sebebi halyq zańnyń temirqazyǵyna júrdim-bardym qaramaıdy, muqıat zerdeleıdi. 
Eń alǵashqy máseleni: “Jańa Konstıtýsıany jazýǵa kimder at salysty?” – degennen bastaıyq. Ár salanyń 130 mamany, bári eldiń azamaty. Bul komısıanyń resmı quramy.
Al usynys berip keńes aıtqan zańgerler men janashyr jandardy qossaq bul tizim kemi myńdap sanalady. Muny bastyrmalatyp aıtqanym búginmen ótkendi bezbenge tartqanym.
Sebebi burynǵy Konstıtýsıany 12-aq adam jazdy, 9-y qazaqstandyq, 3-i sheteldik. Óz Ata Zańyńdy ózgeler tápsirlep bergesin onyń qanshalyqty halyqtyq ekenine qalypty suraq týmaı ma? Sondyqtan qazir halyqqa usynylǵan jańa Ata Zań jan-jaqty talqylanǵan, taldaýdan ótken qujat ekenin sarapshylarda shegelep aıtty.
Rasynda da, bul Jańa Konstıtýsıany – naǵyz Halyqtyq Ata zań dep aıtýǵa tolyq negiz de, aıǵaq ta, dálel de jetedi.
Toqsan sózdiń tobyqtan túıini, jańa Konstıtýsıa Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly bastaǵan saıası ózgeristerdiń logıkalyq túıini deýge bolady.
Konstıtýsıanyń preambýlasyndaǵy ár bastama, Ata  Zańdaǵy bizdiń  tarıhymyzdyń aıshyqty kórinisi, Ádiletti Qazaqstan, Zań men tártip qaǵıdaty, adam quqyǵyn qorǵaý, bılik ınstıtýttarynyń jańǵyrýy sekildi eń mańyzdy ózgeristerdiń bastamashysy, ıakı negizgi avtory Memleket basshysy ekenin basa aıtý kerek.
Osy rette, jańa Ata zańdy aǵaıynǵa útir-núktesine deıin túsindirý úshin depýtattar, qoǵam belsenderi tań atysy, kesh batysy jurtpen júzdeskenin kópshilik kórip-bildi.
Osy tusta keldek qalam ushynda kók naızanyń susy bar deıtin jýrnalıs hám depýtat retinde aǵaıynmen kezdesýge aıaqtaı attandym.
Amanat partıasynyń bastamasymen «Halyq sózi» jobasyn daıyndap avtobýsqa otyryp elimizdiń barlyq aımaǵyn aralap shyqtym, kýásizder. Ár óńirdiń ábden janǵa batqan máselesin tilge tıek ettim, onyń sheshimin kórsetip búginge deıin júzege asqan jumystaryn táptishtep túsindirdik.
Memleket basshysynyń tapsyrmalary qalalar men alys aýyldarda qalaı júzege asyp jatqanyn jurtqa jarıa qyldyq. Búgingi kúnge deıin barlyq 17 oblys pen 3 respýblıkalyq mańyzy bar qalany aralap shyqtym.
Jurttyń jaǵdaıyn jadyǵa toqyǵan soń jańa Ata Zań týraly da tildestik halyqpen. Aǵaıyn qoldaýyn da bildirdi, naqty usynystaryn da aıtty. Birneshe bap talqyǵa tústi, sonyń ishinde ótkenniń sátsiz sheshimderin bolashaqqa mura qylmaý kerektigin aıtty aǵaıyn. Kezdesýlerge kóterilgen kóp máseleni Májilis minberinen atap aıtyp, túsindirmesin qosa jetkizýdi jón sanadym.
Birinshiden, jańa Ata Zańnyń mátini jarıalanǵanda 
Májilis qabyrǵasynda kóterip júrgen taqyryptardy túgendedim. Ol ǵylym, ol mádenıet, ol ınovasıa. Aınalyp kelgende adam kapıtaly. Shıkizatty shetke satyp shirenip júrgen kezeńniń kelmeske ketkeni keshe, búgingi talap basqa.
Basty kapıtal – adamnyń aqyly. Ǵalymdarymyzǵa laıyqty jaǵdaı jasaı almaı, artynsha «aqyldy bastar, daryndy jastar shekara asyp shetelge ketti» dep san soǵyp otyrǵanymyz keshe ǵana edi.
Búgin sol kemshilikti joıatyn kezeńge keldik. Konstıtýsıanyń jańa mátininde «Qazaqstan Respýblıkasy adam kapıtalynyń, bilimniń, ǵylymnyń, ınovasıanyń damýyn memleket qyzmetiniń strategıalyq baǵyty dep tanıdy», – dep jazylǵan. Ata zańǵa hattalǵan bul bap salaǵa serpin beredi dep senemin.
Ekinshiden, Jańa Konstıtýsıanyń taǵy bir tarmaǵyn tilge tıek eteıin. Qazir qoldanystaǵy Ata zańnyń 10-babynyń 3-tarmaǵynda «Respýblıka azamatynyń basqa memlekettiń azamattyǵynda bolýy tanylmaıdy», – delingen.
Al jańa redaksıada 12-baptyń 3-tarmaǵynda: «Qazaqstan Respýblıkasynyń azamatynda qos nemese kóp azamattyǵy bolýyna jol berilmeıdi. Ózge el azamattyǵynyń bolýy Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵyn toqtatýǵa negiz bolady», – dep aıqyn ári naqty jazyldy.
Osylaısha Qazaqstan Qytaı, Úndistan, Sıngapýr, Japonıa sekildi qos azamattyqqa qatań tyıym salyp otyr. Bul shekteý tek formaldy ereje emes, ol ulttyq qaýipsizdik, saıası turaqtylyq jáne quqyqtyq aıqyndyq turǵysynan strategıalyq mánge ıe.
Qos azamattyq alý óz bolashaǵyn, otbasynyń keleshegin Qazaqstanmen baılanystyrmaıtyn adamdarǵa kerek dúnıe ekeni beseneden belgili. Sebebi Táýelsiz elimizdiń kók pasporty álemdegi talaı ultqa arman ekeni, aspan tústes qujaty bar azamattarymyzdy Qazaqstan álemniń qaı qıyrynda bolsa da qorǵaıtyny anyq. Oǵan taıaý shyǵysta oq pen ottyń ortasynda qalyp, elimizdiń qoldaýymen otanyna oralǵan azamattarymyz dálel. Mundaı mysal myń.  
Qos azamattyqqa jol bermeý – memleket egemendigi men ulttyq qaýipsizdikti qorǵaýdyń negizgi quraly. Eń bastysy, qos azamattyqqa tyıym salý – saıası jaýapkershilikti aıqyndaıdy.
Úshinshiden, 30 jyl Parlamentte prezıdenttik kvota boldy. Buryndary Májiliske assambleıanyń ókilderi eshbir saılaýsyz keldi, Senattyń bir bóligin burynǵy prezıdent ózi taǵaıyndap otyrdy.
Endi bul norma Jańa Ata zańymyzda múldem joq. Iakı Prezıdentpen bekitilip taǵaıyndalatyn tańdaýly depýtattar  bolashaq Quryltaıda bolmaıdy.
Bul Yqpaldy Parlament qaǵıdatyn odan ári nyǵaıtý dep túsinýimiz qajet. Eń bastysy bul statýsty Qasym-Jomart Kemeluly ózi usyndy, jobada jazyldy.
Tórtinshiden, jańa Konstıtýsıa jobasynda teńgeni ulttyq valúta retinde bekitý usynyldy. Bul ózgeris boıynsha konstıtýsıada ulttyq valúta ataýy eki tilde de «teńge» dep kórsetiledi. Mundaı norma «paralel valúta», «aımaqtyq aqsha», «basqa valútaǵa kósheıik» degen áńgimelerge joǵary quqyqtyq bóget qoıdy. Oǵan qosa, “teńgeni basyp shyǵarýdyń jalǵyz - aıryqsha quqyǵy Qazaqstan Respýblıkasyna tıesili» dep kórsetilgen. Munyń máni – aqsha shyǵarý jaı tehnıkalyq proses emes, búkil ekonomıkanyń tepe-teńdigine áser etetin asa sezimtal másele. Bul egemendiktiń ajyramas atrıbýty.
Besinshiden, jobada taǵy bir mańyzdy jańalyq bar. Konstıtýsıaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý tártibi kúsheıtilip otyr. Endigi jerde Ata zańǵa ózgerister tek jalpyhalyqtyq referendým arqyly ǵana qabyldanady.
Ony ózgertý tek halyqpen birge iske asatyn myzǵymas tuǵyrǵa aınaldy. Bul azamattyq ustanymnyń saıası bıiktigi dep bilemiz.
Eń bastysy, Jańa Konstıtýsıada «Memlekettik bıliktiń birden-bir bastaýy jáne egemendik ıesi – Qazaqstan halqy», - dep taıǵa tańba basqandaı jazylǵan. Iakı, halyq degenimiz bılik, bılik degenimiz halyq. Bólip jaratyn dúnıe joq.  
Jańa Konstıtýsıa eldiń de, jerdiń ıesi bop tabylatyn Halyqtyń múddesine qyzmet etsin!
 
Qurmetpen, depýtattar, «AMANAT» partıasy Fraksıasynyń músheleri