11 naýryz kúni Astanada Parlament depýtattary, saıasattanýshylar, akademıalyq qaýymdastyq ókilderi, jýrnalıser men qoǵam qaıratkerleriniń qatysýymen «Konstıtýsıalyq reforma jáne qoǵamdyq dıalog: keleshekke baǵdar» atty sarapshylar alańy ótti. İs-shara barysynda qatysýshylar jańa Konstıtýsıa jobasynyń negizgi erejelerin jáne ornyqty memlekettiń ınstıtýsıonaldyq arhıtektýrasyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan ózgeristerdi talqylady.
Talqylaý aıasynda bilimge negizdelgen qoǵamdy damytý, bilim berý júıesin jetildirý, ınovasıalardy qoldaý jáne azamattardyń sıfrlyq quqyqtaryn qamtamasyz etý máseleleri erekshe nazarda boldy.
Bilim Group kompanıasynyń negizin qalaýshy ári jetekshisi, halyqaralyq «Qazaq tili»qoǵamynyń prezıdenti Raýan Kenjehanuly Konstıtýsıa qoǵamnyń qundylyqtaryn aıqyndaıtyn strategıalyq qujat ekenin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, qazirgi álemde ekonomıkalyq ósimniń basty kózi tabıǵı resýrstar nemese kapıtal emes, bilim men adam kapıtaly bolyp otyr.
«Konstıtýsıa– tek quqyqtyq normalardyń jıyntyǵy emes. Ol qoǵam qabyldaǵan qundylyqtardyń kórinisi jáne ulttyń bolashaq damý baǵytyn aıqyndaıtyn strategıalyq qujat. Búginde memleketterdiń básekege qabilettiligi bilim men zıatkerlik áleýetke tikeleı baılanysty», – dedi sarapshy.
Ol qazirgi kezeńde ǵylym men tehnologıanyń qarqyndy damýy ekonomıkanyń jańa modelin qalyptastyryp jatqanyn atap ótti. Álem elderi arasyndaǵy báseke tek taýar naryǵynda ǵana emes, bilim, ǵylym jáne tehnologıa salasynda da kúsheıip keledi. Ýnıversıtetter, ǵylymı zerthanalar men tehnologıalyq kompanıalar ekonomıkalyq ósimniń negizgi draıverlerine aınalýda.
Sarapshynyń pikirinshe, Fınlándıa, Ońtústik Koreıa jáne Sıngapýr sıaqty elderdiń tájirıbesi bilim men tehnologıaǵa negizdelgen damý strategıasynyń tıimdi ekenin kórsetedi.
Sonymen qatar álemde sıfrlyq transformasıa qarqyn alyp keledi. Jasandy ıntellekt, úlken derekter jáne sıfrlyq platformalar ekonomıka men qoǵam qurylymyn ózgertip jatyr. Bul óz kezeginde azamattardyń sıfrlyq quqyqtaryn qorǵaý, derbes derekterdiń qaýipsizdigi jáne sıfrlyq teńsizdik máselelerin ózekti etedi.
Raýan Kenjehanulynyń aıtýynsha, jahandyq ózgerister aıasynda Qazaqstan úshin de jańa múmkindikter ashylyp otyr.
«Qazaqstannyń basty artyqshylyǵy – tabıǵı resýrstar men adam kapıtalynyń úılesimi. Endigi mindet – tabıǵı baılyqty tehnologıalyq jáne zıatkerlik kapıtalǵa aınaldyrý», –dedi ol.
Sarapshynyń pikirinshe, bul baǵytta Konstıtýsıanyń róli erekshe. Jańa konstıtýsıalyq ózgerister adam kapıtalyn damytýǵa, bilim men ǵylymdy qoldaýǵa, ınovasıalardy yntalandyrýǵa jáne azamattardyń sıfrlyq quqyqtaryn qorǵaýǵa basymdyq beredi.
Onyń aıtýynsha, búgingi tańda álemde «bilim ulttarynyń» dáýiri bastalyp keledi. Qazaqstannyń da osyndaı memleketterdiń qataryna qosylýyna tolyq múmkindik bar.
«Jańa Konstıtýsıa tabıǵı baılyqty zıatkerlik kapıtalǵa aınaldyrýǵa jáne qoǵamdy bilimge negizdelgen damý jolyna baǵyttaýǵa múmkindik beredi», – dep túıindedi sarapshy.
