Erik Ahmetov PhD doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri jańa konstıtýsıa jobasynyń maqsattary men negizgi erejelerine túsinikteme berdi. Onyń aıtýynsha, konstıtýsıalyq reforma eń aldymen qoǵamdy demokratıalandyrýǵa, adam quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne quqyqtyq memleketti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
Erik Ahmetov: «Meniń oıymsha, konstıtýsıalyq reforma men jańa konstıtýsıa jobasynyń ózi birinshi kezekte qoǵamdy demokratıalandyrýǵa jáne adam quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalatyn bolady. Eger biz jańa konstıtýsıa jobasynyń kirispesin muqıat oqyp shyqsaq, onda onyń basymdyqtary alǵash ret anyq belgilengenin kóremiz.
Olarǵa, birinshiden, "Ádiletti Qazaqstan" ıdeıasy, sondaı-aq "Zań jáne tártip" qaǵıdaty jatady. Osyǵan súıene otyryp, kirispede jalpy qundylyqtardan basqa bilim, ǵylym, ınovasıanyń basymdyqtary da bekitilgen degen qorytyndy jasaýǵa bolady. Munyń bári, meniń oıymsha, quqyqtyq memlekettiń damý baǵytyn kórsetedi.
Sondaı-aq, jańa Konstıtýsıa jobasynda usynylǵan ózgerister ókilettikterdi qaıta bólýdi, tejeý men tepe-teńdik júıesin kúsheıtýdi, sondaı-aq memlekettik ınstıtýttardyń tıimdiligi men turaqtylyǵyn arttyrýdy kózdeıtinin atap ótkim keledi. Osylaısha, biz jańa Konstıtýsıa Qazaqstannyń tıimdi bılik ınstıtýttary bar quqyqtyq jáne demokratıalyq memleket retinde odan ári damýy úshin negiz bolady dep sanaımyz».
Eń mańyzdy ózgerister týraly aıta kele, Erik Ahmetov qazirgi zamanǵy syn-qaterlerdi eń aldymen sıfrlyq saladaǵy, sondaı-aq ulttyq damýdaǵy bilim, ǵylym jáne mádenıettiń basymdyǵyn kúsheıtetin birqatar normalardy atap ótti.
«Negizgi jańalyqtardyń biri-jeke ómirge qol suǵylmaýshylyq quqyǵyna arnalǵan II bólim, 21-bap. Konstıtýsıalyq deńgeıde alǵash ret adam quqyqtaryna tónetin negizgi qaýipterdiń sandyq keńistikke kóp qatysy bar ekenin naqty moıyndady. Osy ýaqytqa deıin Konstıtýsıa normalary sıfrlyq shyndyqty eskermeı jeke ómirdi qorǵady. Sonymen qatar, hat almasý, jeke derekter, qarjylyq aqparat, sıfrlyq tarıh — munyń bári qyzyǵýshylyq pen yqtımal táýekelderdiń obektisine aınalady. Sondyqtan, jańa Konstıtýsıanyń jobasy osy olqylyqtardy joıady jáne azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýdy sıfrlyq ortada bekitedi dep sanaımyn.
Sonymen qatar, jańa Konstıtýsıa jobasynda bilim, ǵylym jáne mádenıetti damytýǵa basa nazar aýdarylady. Memleket adamı kapıtal men azamattardyń zıatkerlik áleýetiniń paıdasyna strategıalyq tańdaýdy bildiredi. Qujatta Qazaqstannyń básekege qabilettiligi men ilgerileýi azamattardyń úlesimen — eń aldymen qoǵamnyń bilimimen, ǵylymı jetistikterimen jáne shyǵarmashylyq energıasymen aıqyndalatyny atap kórsetilgen. Alǵash ret Negizgi zań deńgeıinde bilim sapasy, ǵylymnyń kúshi jáne mádenı orta ulttyq damýdyń basymdyqtary bolyp tabylady».
Sarapshy bul erejeler jobanyń kirispesinde baıqalǵanyn jáne tutastaı alǵanda, qujat qoǵamnyń ádildikke, teńdikke jáne bıliktiń tıimdi ınstıtýttaryna degen suranysyna baǵyttalǵanyn atap ótti.
«Muny Konstıtýsıa jobasynyń kirispesinde kórýge bolady, onda ádil Qazaqstan ıdeıasyn jáne "Zań jáne tártip" qaǵıdatyn ustana otyryp, birlik pen yntymaqtastyqqa súıene otyryp, mádenıet, bilim, ǵylym jáne ınovasıa qundylyqtaryna baǵdarlana otyryp, tabıǵatqa uqypty qaraý qajettigin moıyndaı otyryp, barlyq eldermen beıbitshilik pen dostyqqa umtyla otyryp, halyq osy Konstıtýsıany qabyldaıdy. Meniń oıymsha, bul óte mańyzdy ekpin.
Meniń oıymsha, Qazaqstan Respýblıkasynyń 2026 jylǵy jańa konstıtýsıasynyń jobasy qoǵamnyń suranystaryn qanaǵattandyrýǵa baǵyttalǵan. Jobanyń mańyzdy aspektisi-adam men azamattyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý, sondaı-aq ádilettilik pen teńdikke degen qoǵamdyq suranysqa jaýap beretin áleýmettik kepildikterdi keńeıtý.
Sonymen qatar, Konstıtýsıa jobasy qazirgi zamanǵy syn-qaterler jaǵdaıynda eldiń turaqtylyǵy men damýyn qamtamasyz etýge qabiletti tıimdi bılik ınstıtýttaryn qurýǵa baǵyttalǵan. Osylaısha, jańa Konstıtýsıa azamattardyń naqty qajettilikterin kórsete otyryp jáne memlekettiń turaqty damýyna negiz qura otyryp, qoǵamdy transformasıalaý quraly bolýǵa umtylady».
