قازاق ايتىسىنىڭ الداسپان اقىندارىنىڭ ءبىرى، ۋىتتى جىرلارىمەن بۇقارانىڭ مۇڭىن ايتىپ، بيلىكتىڭ بىلىعىن اشكەرەلەپ جۇرگەن ايتىسكەر رينات زايىتوۆ «قامشى» پورتالىنىڭ وقىرماندارى قويعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. وقىرماننىڭ سان ساۋالىنا بەرگەن اقىننىڭ جاۋاپتارىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
ءقازىر رينات زايىتوۆ قايدا ءجۇر؟ نەمەن اينالىسۋدا؟
ءقازىر اينالىسىپ جۇرگەن جۇمىس كوپ. كۇزدە شىعارماشىلىق كەشىمدى وتكىزبەكشىمىن. ءقازىر سوعان دايىندىق ۇستىندەمىن. ول كەش قازان، قاراشا ايلارىنىڭ بىرىندە ۇلكەن كونسەرتتىك جوبا رەتىندە وتپەك. ال، نەگىزگى اينالىسىپ جۇرگەنىم – شىعارماشىلىق جۇمىس.
ايتىس اقىندارى «ايتىستان كەتتىم» نەمەسە «ايتىستى قويدىم» دەگەندى ءجيى ايتىپ ءجۇر. مۇنىڭ سەبەبى نە؟ ايتىستان كەتەتىنىن جەر-جاھانعا جاريا ەتەتىن اقىندارعا نە ايتاسىز؟
الدىڭعى ءبىر سۇحباتىمدا دا ايتقانمىن بۇل تۋرالى. نەگىزى بۇل ءاربىر اقىننىڭ تۇسىنىگىنە بايلانىستى جۇمىس. «ايتىستان كەتتىم» دەۋ – زەينەتكە شىقتىم دەگەنمەن تەڭ. زەينەتكە شىعاتىن ادام الدىمەن بەينەت كورۋى، ەلگە ءبىر ەڭبەك ءسىڭىرۋى كەرەك. سوندا عانا جاڭاعىداي ءسوز ايتۋىنا بولادى. ءقازىر ءتىرى جۇرگەن ايتىسكەرلەردىڭ ىشىندە سونداي ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن تورت-بەس اقىن عانا بار شىعار. ال، قالعاندارىنىڭ ايتىپ جۇرگەنىن ءوز باسىم قولدامايمىن. ءوزىم ايتىستان كەتەر ويىم جوق. وي بولسا دا ولاي ايتپاعان بولار ەم
«اقىن باقىتى» دەگەندى قالاي تۇسىنەسىز؟ ءوزىڭىزدى قانشالىقتى باقىتتى اقىنمىن دەپ سانايسىز؟
اقىن رەتىندە باقىتتى اداممىن. مۇحتار اۋەزوۆ: «ەل اۋزىندا ءبىر اۋىز ولەڭى قالعان اقىن – ەڭ باقىتتى اقىن» دەيدى. مەن دە اللاعا شۇكىر دەيمىن، ەل اراسىندا ايتىستا ايتقان سوزدەرىم، باسقا ولەڭدەرىم ءجيى ايتىلىپ جۇرەدى. سوزدەرىم ەڭ بولماعاندا ءبىر اسابانىڭ اۋزىندا جۇرسە مەن ءۇشىن ودان اسقان باقىت جوق.
وقىرماندار ءسىزدىڭ قازىرگى اقىندار ايتىسىنا قاتىستى ويىڭىزدى بىلگىسى كەلەدى. سونداي سۇراقتاردىڭ ءبىرى اقىنداردىڭ كەلىسىپ ايتىسۋى، ۇيىمداستىرۋشىلار تاراپىنان اقىندارعا نۇسقاۋ بەرىلىپ، اۋزىنا ءسوز سالۋ جايىنا قاتىستى قويىلىپتى. ودان كەيىن سول ايتىستى ۇيىمداستىرىپ جۇرگەندەرگە قاتىستى دا كوپتەگەن ساۋالدار تۇسۋدە. «ءار جەردە ءار ءتۇرلى ايتىستار ءوتىپ جاتادى. وعان ءبىر اقىن قاتىسىپ، ءبىر اقىندار قاتىسپايدى. كەيىن ءبىر-بىرىن ءسوز ەتىپ جۇرەدى. بۇنىڭ سەبەپتەرى نە؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرسەڭىز.
اقىنداردىڭ ساناسى تاۋەلسىز بولماي ءبارى بەكەر. ماسەلە، ايتىستا ەمەس، اقىنداردىڭ وزىندە. سالاۋات يساقايەۆ دەگەن اعامنىڭ «ءبىزدىڭ اقىنداردى گەرمانياعا اپارىپ ايتىستىرساڭ، «اينالايىن گيتلەر، نەمىستەن شىققان ەسىل ەر» دەپ وتىرا بەرەدى» دەگەن ءبىر ءسوزى بار. سول سەكىلدى، اقىندارىمىزدى وزدەرىن ماقتاتۋعا، بىرەۋدى داتتاتۋعا پايدالانعىسى كەلەتىندەر بار. ءبىراق، مۇندا كىمدى كىنالايسىز؟ ءجۇرسىندى كىنالاۋدىڭ، «نۇر وتاندى» كىنالاۋدىڭ رەتى جوق. اقىندارىمىز وزدەرى قايدا باراتىنىن، قانداي ايتىسقا قاتىسىپ، كىمدى ماقتايتىنىن ويلاماسا وعان كىم كىنالى؟ جوق دەگەندە بىرەۋى شىعىپ «مەن انا الىپپەدەن باسقا كىتاپ وقىماعان قانات الجاپپاروۆپەن ايتىسپايمىن» دەپ ايتپاسا، ولاي ايتۋعا قاۋقارى بولماسا، اقىنداردى كىم پايدالانبايدى؟
تەك ايتىس اقىندارىن عانا ەمەس، باسقا جازبا اقىنداردى دا قول بالا ەتىپ جۇرگەندەر بار. جازۋشىلار وداعىنا مۇشە قانشاما اقىن-جازۋشى بار. الايدا، سولاردىڭ بارلىعى اقىن رەتىندە، جازۋشى رەتىندە تاۋەلسىز دەي المايمىز. بۇل جەردە تاياقتىڭ ەكى ۇشى دا اقىنداردىڭ وزىنە كەلىپ تيەدى. «كەۋدەمدە جانىم بار، داستارحاندا نانىم بار» دەگەن جاساندى شۇكىرشىلىكتەن ايىرىلمايىنشا سولاي بولا بەرەدى.
ەل اراسىندا «اقىندار الدىن الا دايىندالىپ الىپ ايتىسادى، نە ايتۋ كەرەكتىگىن جوعارى جاق بەلگىلەپ بەرەدى» دەگەن اڭگىمە بار...
كەز كەلگەن ايتىستىڭ الدىندا ءبىر كۇن بۇرىن جينالىس نە ءۇشىن وتەدى؟ سونى ايتۋ ءۇشىن، كەلىسىپ الۋ ءۇشىن وتەدى. سول جەردە ءبىراز ماسەلە شەشىلەدى.
ءبىراق، سول «كەلىسىمدى» بۇزاتىن، جەتەكتە جۇرگىسى كەلمەيتىن «تەنتەكتەر» بار ما؟
بار. قۇدايعا شۇكىر، وندايلار بارشىلىق.
حالىق نارازىلىق تانىتىپ وتىرعان تاعى ءبىر ماسەلە مىنا «شوۋ-ايتىس». بۇل ايتىسسىماقتى ساحناعا شىعارۋداعى ماقسات قانداي؟
3 جىلداي بۇرىن بۇلار مىنا شوۋلارىنا ەرتەڭ ءجۇرسىن ەرماندى دا قوسىپ الادى دەپ ايتقامىن. ءبىراق، سول كەزدە وسىنى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى باقىتجان قاسىمنىڭ ءوزى ءاۋ باستا بۇنى ۋاقىتشا باستاما، ءبىر رەت قىزىق ءۇشىن كورەمىز، كەيىن ۇيىمداستىرمايمىز دەگەن. الايدا، ولاي بولماي شىقتى.
ءقازىر ايتىسقا ءامىر جۇرگىزگىسى كەلەتىندەر ايتىستى باعىندىرۋىن باعىندىرىپ الدى. ەندى كورەرمەندى باعىندىرۋ قالدى. ءقازىر ايتىسقا باراتىندار ازايدى. زال تولمايتىن بولدى. ەندى رەيتينگتى كوتەرۋ ءۇشىن ۇيرەنشىكتى ءادىس انشىلەردى قوسۋ سانگە اينالدى. ءبىراق، بۇل دا ۋاقىتشا نارسە.
ارتىڭىزدان ەرگەن جاس اقىنداردان كىمدى ءبولىپ ايتار ەدىڭىز؟
مەيىربەك سۇلتانحان. ونى باياعىدان ايتىپ كەلەمىن. ەگەر ايتىستا شىنايى ادىلەتتىلىك، ءادىل تورەلىك بولسا، مەيىربەككە جەتەر اقىن از. اقىندارىمىزدىڭ بارلىعى مىقتى، بارلىعى دارىندى. الايدا، مەن ءۇشىن سولاردىڭ ىشىندە مەيىربەگىم ءبىر توبە. مەيىربەكتەن كوپ ءۇمىت كۇتەمىن.
قازاقستاننان بولەك، جۇڭگو، موڭعوليا، تۇركيا سىندى شەت ەلدەردە تۇراتىن ايتىسكەر اقىندار بار. سولاردىڭ ىشىندە ەرەكشە اتاپ وتەتىن اقىندار بار ما؟
قىتايدا جۇرگەن باۋىرلاردىڭ ىشىنەن ءجاميعا داۋلەتقىزىن ايتار ەدىم. وتكەندە Youtube جەلىسىنەن ەرجانات بايقاباي دەگەن اقىننىڭ ايتىسىن كوردىم. مىنە، وسى ەرجانات قازاقستانعا كەلىپ ءبىر ايتىسسا دەگەن تىلەگىم بار. جالپى، سىرتتاعى قازاقتاردان ۇيرەنەرىمىز از ەمەس. ولار دا ايتىس الامانىنان سىرت قالماۋى كەرەك. ءبىزدىڭ اقىندار دا سىرتقا شىعىپ تۇرۋى قاجەت.
ايتىستا دا، باسقا جەردە دە ۇكىمەت ورىندارىنا قاتىستى وتكىر سوزدەرىڭىزبەن كورىنىپ ءجۇرسىز. بۇگىنگى قازاقستان بيلىگىنە، ونىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتىنا كوزقاراسىڭىز قالاي؟ نەگە كوڭىلىڭىز تولادى؟ نە نارسەگە قىنجىلاسىز؟
قازىرگى بيلىكتىڭ «جۇمىسىنا» وتە قاتتى كوڭىلىم تولادى. ولار ءوز ماقساتتارىنا جەتۋ جولىندا كەرەمەت جۇمىس ىستەۋدە. حالىقتى، قوعامدى ماڭگۇرتتەندىرىپ، ەلدىڭ ساناسىن توبىرلىق سانا دەڭگەيىنەن دە تومەندەتۋگە ارەكەتتەنۋدە. قۋىرشاق قوعام قۇرۋدى كوزدەيتىن ول ماقساتتارىنىڭ بۇگىندە 70 پايىزى ورىندالدى دا. ەلدىڭ قولىنا جالاۋ ۇستاتىپ، موينىنا سارى شارف تاققىزىپ، «نۇر وتان»، «نۇرسۇلتان» دەپ ايقايلاتىپ وتىرعانى سونىڭ ايعاعى.
ال، بيلىك ۇستانىمدارىنا قارسىمىن. بۇل بيلىككە ءقازىر ءوز جاعدايى عانا ماڭىزدى بولىپ تۇر. سول ءۇشىن سايقال ءپاتريوتيزمدى پايدالانۋدا. ەل تانيتىن، حالىق قۇرمەتتەيتىن كەيبىر اعالارىمىز دا سونداي بيلىكتىڭ تەرىس ساياساتىنىڭ قۋىرشاعى بولىپ ءجۇر. سول اعالارىمىزدىڭ، ىشىندە ونەر ادامدارى، قوعام قايراتكەرلەرى بار. بارلىعىنىڭ بۇگىندە بەتتەرى اشىلىپ وتىر. بيلىككە كوڭىلىم تولادى دەگەندەگى ايتپاعىم دا وسى. ولار ماقساتتارىنا جەتۋدە، ىستەگەن جۇمىستارى وزدەرى قالاعانداي ناتيجە بەرۋدە.
بيلىكتىڭ وسى ۇستانىمدارىنىڭ كەسىرىنەن ەلىمىزدە ويلاناتىن ادامدار ازايىپ بارا جاتىر. ەينشتەين دەگەن عۇلاما ادامزاتقا ورىندىق تىلەيمىن دەگەن. سول ورىندىققا وتىرىپ ويلانۋى ءۇشىن. «قايدا بارامىن، نەگە اسىعامىن، نە ىستەپ ءجۇرمىن؟» دەپ ويلانۋى ءۇشىن. بىزدە سول ويلانۋ جاعى كەم بولىپ تۇر. بۇگىنگى قوعام ءبىر ويلانسا، تەك «بايىپ كەتسەم، اقشا تاپسام، ماعان ەشكىم تيىسپەسە، مەن ەشكىمگە تيىسپەسەم» دەپ قانا ويلايدى. ال، ۇرپاققا نە قالاتىنى، ەل نە بولاتىنى، قايدا بارا جاتقانىمىز كوپ ادامدى ويلاندىرا قويمايدى. مۇنىڭ بارلىعى – جاڭاعى بيلىكتىڭ جىمىسقى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى.
سوڭعى كۇندەرى ەلدىڭ ءبىلىم جۇيەسىنە ەنەتىن وزگەرىستەر قىزۋ تالقىلانۋدا. «ءۇش ءتىلدى وقىتۋ» يدەياسى قارقىن الىپ جاتىر. وسى جايتتارعا قاتىستى ايتارىڭىز.
مۇندا دا قازاقتى كەرى تارتۋ ماقساتىنان تۋعان باستامالار كورىنىس بەرىپ وتىر. بولاشاق ۇرپاقتى ءبىلىم جۇيەسى ارقىلى مەڭىرەۋ ەتۋدى كوزدەيتىن توپتار بار. ولار سول ءۇشىن دە ءبىرىنشى كەزەكتە ءمۇعالىمنىڭ ايلىعى مەن ءبىلىم ساپاسىن تومەندەتۋگە ارەكەتتەنۋدە. ءبىز سونى بىلە تۇرا قوس قولىمىزدى كوتەرىپ قولداپ جاتىرمىز.
مۇنىڭ جاۋابىن ءبىر عاسىر بۇرىن، ۇلت قايراتكەرى ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆ ايتىپ كەتكەن. ول كىسىنىڭ «قازاق دالاسىندا بالالار 18 جاسقا دەيىن تەك قازاق تىلىندە وقۋى كەرەك. سودان كەيىن عانا ىشىنەن ىرىكتەپ الىپ، ەكى جىلعا باسقا ەلگە وقۋعا جىبەرۋگە بولادى» دەگەن ءسوزى بار. «قازاقشا بىلمەيتىن ادام قازاقتى باسقارماۋى كەرەك» دەگەندى دە ايتقان ءمىرجاقىپ اتامىز. مىنە، ءبىز وسى قاعيداعا سۇيەنۋىمىز كەرەك ەدى.
ال، ءارىپتى ەندى تانىپ جاتقان، ءوز اتىن جازا المايتىن بالانى ءبىرىنشى سىنىپتان باستاپ ءۇش تىلدە وقىتامىز، اباي، شاكارىم تۋرالى شىعارما جازدىرامىز دەۋ - اقىلعا سىيمايتىن قورلىق. ءبىلىم جۇيەسىندەگى قازىرگى جاعداي وسىنداي كۇلكىلى كۇيدە قالىپ وتىر.
ءبىر سۇحباتىڭىزدا «ءدىن ارابتان باستالسا، ونىڭ بۇزىلۋى دا ارابتان بولادى» دەگەن ءتامسىلدى تىلگە تيەك ەتىپ، «بىزدەگى قازىرگى جاپپاي بەلەڭ الىپ كەلە جاتقان ءدىن - سول ارابتىڭ بۇزىلعان ءدىنى» دەگەن وي ايتىپسىز. ەلدەگى ءدىني احۋالعا قاتىستى ول ويىڭىز ءقازىر وزگەرمەدى مە؟
كەز كەلگەن مەملەكەتتى، توپتى، ەلدى باسقارۋدىڭ ەكى جولى بار. ءبىر جولى حالىقتى ءبىر نارسەگە سەندىرۋ بولسا، ەكىنشىسى – بۇرىنعى سەنىمىنەن ايىرۋ. ءبىزدىڭ مىنا ۇلان-عايىر دالامىزدىڭ ساقتالىپ قالۋى ول يسلام قۇندىلىقتارىنىڭ بابا داستۇرىمەن ۇشتاسقانىنىڭ، ۇلتتىق يدەولوگيامىزدىڭ بەرىكتىگىنىڭ ارقاسى. كەڭەس وكىمەتى ورناعان سوڭ قۇداي جوق دەدىك، مەشىتتەردى ورتەدىك. سەنىمنەن ايرىلدىق. ال، 1991 جىلى ەگەمەندىك العاننان كەيىن ەڭ ءبىرىنشى قابىلدانعان زاڭ ول – «ءدىني نانىم-سەنىم بوستاندىعى تۋرالى» زاڭ بولدى. رۋحاني سالاداعى ءبىراز اتتەگەن-ايلارعا سول زاڭ جول اشىپ بەردى.
«ءدىننىڭ بۇزىلۋى ارابتان باستالادى» دەگەنىم يسلام تەرىس ءدىن دەگەنىم ەمەس. سول ءدىن اتىن جامىلعانداردىڭ جىمىسقى جۇمىسىنا قاتىستى ايتقانىم. بىرەۋلەر بار ساقال قويادى، بالاق كەسەدى. بەتاشار حارام دەيدى. ول ايتقاندارى وتپەي جاتسا نەمەسە بيلىك تاراپىنان قارسىلىققا ۇشىراسا باستاپقى ويلارىنان اينىپ، باسقاشا سايرايدى. سالت-داستۇرىمىزگە، ادەت-عۇرىپ، ءتىپتى ۇلتتىق ويىندارىمىزعا دەيىن جاناشىر بولا قالادى. سونداي توپتاردىڭ تىرلىگى قىنجىلتادى. ولاردىڭ ويى قازاقتى كوگەرتۋ ەمەس، بىرىنشىدەن بيلىككە جەتۋ، جىلى ورىن دايىنداۋ، ەكىنشى ماقساتتارى – اقشا تابۋ. بولدى.
ءقازىر اكە-شەشەسىن كاپىر دەيتىندەر پايدا بولدى. ەل ىشىنە ىرىتكى سالۋشىلار تەك يسلام دىنىنجەلەۋ ەتىپ قانا قويماي، باسقا تاراپتان دا سوقىلار جاساپ جاتىر.
ءقازىر ماسوندىق ۇيىمدار بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە. وندايلار بىزدە دە بار. مىسالى، الماتىدا اشىلعان ماسوندىق ۇيىمعا ءاليحاننىڭ اتى بەرىلدى. وعان دا كوز جۇمىپ وتىرا بەرەمىز. مۇنىڭ بارلىعى سول 1992 جىلى قابىلدانعان ءدىن تۋرالى زاڭنىڭ ءتۇرلى اعىمدارعا جول اشىپ بەرگەندىگىنەن.
ارابتار يسلام ءدىنى كەلگەنشە قۇداي جوقتىقتان ەمەس، قۇداي كوپتىكتەن ازدى. ونى تاريحتان بىلەمىز. بىزگە دە ەندى ءدىن ۇيرەتۋشىلەر كوبەيدى. سولار اركىمدى ءار ءتۇرلى قۇدايعا سەندىرگىسى كەلەدى. تەك ىزگىلىكتى عانا ناسيحاتتايتىن ءدىنىمىزدى ءقازىر تەرىس اعىمدار اينالاعا قالاي كورسەتىپ جاتىر؟ نەگە ولار اللانىڭ اتىن جامىلىپ كىسى ولتىرەدى؟ زاڭعا قارسى شىعادى؟
بۇدان باسقا گوموسەكسۋاليزم، پەدوفيليزم سياقتى تەرىس قىلىقتاردى تاراتۋشى، سول باعىتتا اقشا سالۋشى توپتار بار. وسى سەبەپتەرگە بايلانىستى بۇل ماسەلەنى تەك يسلامعا قاتىستى پروبلەما دەپ ەمەس، جالپى ءدىني ماسەلە دەگەن دۇرىس بولار.
رينات مىرزا، قانشا جەردەن «ساياسات – لاس نارسە» دەسەك تە، ۇلتتىڭ ءسوزىن سويلەپ جۇرگەن، رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزعا قورعان بولىپ جۇرگەن ازاماتتارعا قولداۋ ءبىلدىرۋىمىز كەرەك. وسى رەتتە وزدەرىن «ۇلتشىل» اتاپ جۇرگەن تۇلعالار مەن ۇلتتىق باعىتتاعى ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا قانداي باعا بەرەسىز؟ سونداي ۇيىمدار تاراپىنان سىزگە «بىرگە جۇمىس ىستەيىك» دەگەن ۇسىنىستار بولدى ما؟
ونداي ۇسىنىستار ەكى كۇننىڭ بىرىندە تۇسەدى. ولاردىڭ تۇپكى ماقساتىن بىلگەننەن سوڭ، كوبىنە ءىش تارتا بەرمەيمىن. ۇلت ءۇشىن تەر توگىپ جۇرگەن شىن قايراتكەر رەتىندە مۇحتار شاحانوۆتى ايتامىن. سونداي اداممەن ءبىر زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىما ماقتانامىن. ول كىسىمەن، شىنىن ايتۋ كەرەك، كوپ كەزدەسكەن دە ادام ەمەسپىن. ءبىراق، قازاق ءۇشىن ەڭبەگى زور تۇلعا دەپ بىلەمىن.
وقىرماندار دۇرىس ءتۇسىنسىن. وسى ماسەلەگە وراي مىناداي مىسال كەلتىرگىم كەلەدى.
قازاق يت اسىرايدى. يتتەردىڭ دە ءتۇر-تۇرى بار. ءبىرى – كاندەن. ۇيگە ۇرى تۇسسە، بوتەن ادام كەلسە، شاۋىلدەپ ۇرەدى. ءبىراق، قولىنان ەشتەڭە كەلمەيدى. شاراسىز. توبەت دەگەن ءبىر يت بار. ول بەتالدى ۇرمەيدى، جان بالاسىنا جاماندىق جاسامايدى. ءبىراق، قاسقىرعا قورادان ءبىر توقتى الدىرمايدى. ولاردىڭ ىشىندە دە بولماشى نارسەدەن شۋ شىعارىپ، ابىروي جيناعىسى كەلەتىندەر بار. ۇلتقا تونگەن شىن ءقاۋىپتى دەر كەزىندە اڭعارىپ، دابىل قاعاتىندار دا بار. «ۇلتشىلمىز» دەپ جۇرگەندەردى دە وسىلاي توپتاعان ءجون سياقتى. نەگە دەسەڭىز، ۇلتشىلمىن، پاتريوتپىن دەيتىندەر كوبەيىپ بارادى. ىشىندە ءتىپتى، ءبىر اۋىز قازاقشا بىلمەسە دە ءوزىن ۇلتشىل كورسەتەتىندەر بار. «نۋ ي چتو چتو مەن قازاقشا بىلمەيمىن» دەپ، وزىڭمەن داۋلاسادى. ايتاتىندارى «ءبىز كەڭەس وكىمەتىنىڭ ادامدارىمىز» دەگەن جەلەۋ. قۇلاعانىنا 25 جىل بولعان، قۇرعان كىم، قۇلاتقان كىم ەكەنى بەلگىسىز سول ەلدى ءالى اڭساپ جۇرگەندەر بار. سولار نەگە وسى مىنەزىمىز قازاق باتىرلارىنان قالعان، الاش قايراتكەرلەرىنەن قالعان دەپ نەگە ايتپايدى؟ ءقازىر ءبىر قۋاناتىنىم حالىق كىمنىڭ شىن ۇلتشىل، كىمنىڭ جالعان پاتريوت ەكەنىن جاقسى اجىراتا الاتىن حالدە.
كۇنى كەشە سايلاۋ ءوتتى. بيلىك پارتياسى سايلاۋ كەزىندە تانىمال انشىلەردى، سپورت جۇلدىزدارىن قاتارىنا قوسىپ، ساياسات ساحناسىنا شىعاردى. سول پارتيالاردىڭ ىشىنەن ءسىزدى دە شاقىرعاندار بولدى ما؟
ونداي ۇسىنىسپەن شىعۋى مۇمكىن ەمەس. سەبەبى، مەنى باسقارا المايتىندارىن بىلەدى. ال، سايلاۋ دوداسىنا قوسىلعان جانار دۇعالوۆا مەن قايرات نۇرتاسقا قاتىستى اڭگىمەگە كەلسەك، كوشەدە «ەكى كۇرەشكە سىرا الساڭىز، ءۇشىنشىسى تەگىن» دەگەن جارنامالاردى كوپ كورەمىز. ال، نانعا ونداي جارناما جاسالمايدى. سەبەبى، نان – استىڭ اتاسى. نان جەمەسە ادام اشتان ولەدى. ادام ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە تۇتىنىلاتىن ءونىم. سىرا – دەنساۋلىققا زيان. كوپ ادامعا قاجەتسىز. بيلىك تە، «نۇر وتان» دا سولاي. جارناماعا مۇقتاج. جارناماعا تاۋەلدى. ءوزىنىڭ ۇستانىمدارى، يدەيالارى سۇرانىسقا يە بولماعان سوڭ، حالىققا «ءبىز سەندەر ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بىزگە داۋىس بەرىڭدەر!» دەپ ايتاتىنداي ناقتى ناتيجەلى جۇمىسى بولماعان سوڭ ەلدىڭ نازارىن «بىزدە جانار بار. بىزدە قايرات بار. بىزدە گەنناديي گولوۆكين بار» دەپ اۋدارعىسى كەلەدى. حالىقتىڭ ماحابباتىنا يە ادامداردىڭ اتىن وسىلايشا ساۋداعا سالادى. ولارعا ءبىراق دەپۋتاتتىق كرەسلو بەرمەيدى. وننىڭ بىرەۋىنە ورىن بەرۋى، وردەن ۇسىنۋى مۇمكىن. ءبىراق، پايدالانىپ العان سوڭ بيلىككە جولاتپايدى. جانىنان الىستاتپايدى دا، ءبىراق. ال، ەندى جاڭاعى جانارلار «ءبىز بيلىككە بارىپ، حالىقتىڭ ءسوزىن سويلەيىك دەپ ەدىك. پارلامەنتتەن ورىن بەرىڭدەر!» دەسە، ولاردان اسقان حالىق جاۋى بولماي شىعادى. بارلىق تەلەارنالار سولاردى سىناۋعا كىرىسەدى. سوندىقتان، بۇل جەردە تەك ونەر ادامدارىنا كىنا تاعۋعا بولمايدى. بۇل – جۇيەنىڭ كەمشىلىگى.
ەلدى شۋلاتىپ جاتقان تاعى ءبىر تاقىرىپ – «91» توبى. وسى توپتى العاش بولىپ اقپارات قۇرالدارىندا سىنادىڭىز. «ايتۋعا وڭايداعى» باعدارلاماسىندا ايتىلعان جايتتان سوڭ تانىمال انشىلەر وسى توپقا قاتىستى ويلارىن اشىق بىلدىرە باستادى. ەل ىشىندە، اتالعان توپتىڭ بار-جوعىن وسى داۋدان كەيىن بارىپ ءبىلىپ جاتقاندار بار. ءسىز ءوزىڭىز بۇل توپقا قالاي «جولىعىپ» قاپ ءجۇرسىز؟
مەكتەپتەن ءبىلدىم. بۇرىن بالكىم قۇلاعىم شالعان شىعار. ءوزى ايتىپ جۇرگەندەرى قازاقشاسى دا تۇسىنىكسىز بىردەڭە عوي. ءبىراق، قىزىمنىڭ مەكتەبىنە بارعاندا وقۋشىلاردىڭ وسى توپتى ەرەكشە ماحابباتپەن تىڭدايتىنىن كورىپ، ءقاۋىپ ويلادىم. وسى ماسەلەگە قۇلاق اسىپ، وي قوسقاندارعا العىسىمدى ايتامىن. «91» توبىن العاش بولىپ سىناپ، قوعامعا ءقاۋىپتى قۇبىلىس ەكەنىن «نامىسTV» ارناسىنىڭ جىگىتتەرى مەن مەيرامبەك بەسپايەۆ كوتەردى. وسىنى ەرەكشە اتاپ ءوتۋ كەرەك.
سىنادىڭىزدار. اشكەرەلەدىڭىزدەر. ونىڭ ناتيجەسى قالاي بولدى؟ سول باعدارلامادان كەيىن توپ جەتەكشىسى ەربولات بەدەلحان ءوز قاتەلىگىن ءتۇسىنىپ، الدارىعىزعا كەلدى مە؟ نەمەسە ودان ءارى شابۋىلعا كوشىپ، ونەر ادامدارىنىڭ اراسىندا بولاتىن «قوقان-لوققى جاساۋ، ىقپالدى ادامداردى سالۋ» سىندى ادىستەرگە جۇگىنگەن جوق پا؟
ول ونداي وي ويلايتىن ادام بولسا، ۇلتتىق نامىسى بولسا مۇنداي قادامعا بارماس ەدى. ۇلتىنا دەگەن جۇرەگىندە ماحاببات بار ادام بۇلاي جاسامايدى. ءبىزدىڭ شابۋىلدارىمىزعا قۇلاق اسقان ەربولات جوق. الگىندەي قوقان-لوققى جاساۋ دەگەن دە بولمادى. ماعان ولار نە ىستەي الادى؟ ايتىسقا قاتىستىرماي قويا ما؟ (كۇلەدى).
رينات مىرزا، ءسىز ايتىستان بولەك ءبىرقاتار ءان ماتىندەرىنە ءسوز جازىپ جۇرگەن اقىنسىز. قازىرگى ەستراداعا كوڭىل تولماۋشىلىقتىڭ دا ءبىر ۇشىعى وسى ءان ماتىندەرىنە الىپ بارادى...
مۇندا ەڭ ءبىرىنشى سازگەر مەن اقىننىڭ ۇيلەسىمى دەگەن ماسەلەنى ايتۋ كەرەك. كەزىندەگى ءشامشى قالدىاياقوۆ پەن مۇحتار شاحانوۆتىڭ جۇبى قانداي كەرەمەت اندەردى دۇنيەگە اكەلدى؟ ءقازىر دە ونداي ۇيلەسىمدى تاندەمدەر جەتەرلىك. ب. اۋدانبايەۆ پەن ە. سەرىكبايەۆتى، ت. ارىنعالي مەن ل. جولداسوۆتى، ا. دۇيسەنوۆ پەن ا. دۇيسەنبىنى، س. دۇيسەنعازى مەن ق. ءساريندى، تاعى باسقا اقىن، سازگەرلەردى اتاپ وتۋگە بولادى. ۇيلەسىم بولماعان جەردە جاقسى ءان تۋۋى قيىن. ءتىپتى، ءوزىمنىڭ دە كەيبىر اندەرگە جازعان سوزدەرىمە كوڭىلىم تولمايتىن كەزدەرىم بولادى. سوسىن مۇندا ءانشىنىڭ تاراپىنان بولاتىن سۇرانىستى دا ەسكەرۋ كەرەك. مۇلدەم قازاقشا سويلەي المايتىنداردىڭ دا انگە ءسوز جازعانىن كوردىك. ءان ماتىندەرىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن وسى شىعارماشىلىق بايلانىس ماسەلەسىن كوتەرۋىمىز كەرەك.
سايت وقىرماندارى سىزگە سۇراقپەن قاتار اق تىلەكتەرىن دە جاۋدىرۋدا. بار قازاق ءسىزدىڭ دەنساۋلىعىڭىز بەن وتباسىڭىزدىڭ، جاقىن-جۋىقتارىڭىزدىڭ اماندىعىن، شىعارماشىلىعىڭىزدىڭ شارىقتاي بەرۋىن تىلەۋدە.
وسىندايدا جالعىز ەمەستىگىڭدى ەسىڭە سالاتىن، پىكىرلەس، نيەتتەس ازاماتتارعا، زامانداستارىما، قۇربى-قۇرداستارىما العىس بىلدىرەمىن. سىزدەردىڭ قولداۋلارىڭىز ماعان كۇش-قۋات بەرەدى. بارشاڭىزعا شىن كوڭىلدەن ريزاشىلىعىمدى ءبىلدىرىپ، باستارىڭىزعا اماندىق تىلەيمىن. قاشان بولماسىن، قانداي جاعداي بولماسىن، قازاعىما ايتارىم:
كوڭىل-كوكتەم جىردان توكسە جەمىسىن
ءاربىر ءسوزىم - اللا بەرگەن جەڭىسىم.
مەن ومىرگە كەلگەن جوقپىن "جەم" ءۇشىن،
مەنى انام تۋىپ بەرگەن ەل ءۇشىن!
سۇحباستتاسقانىڭىزعا راقمەت. ءبىز دە بارشا وقىرماندارىمىزدىڭ اتىنان رەداكسيامىزعا ارنايى كەلىپ، وزەكتى ماسەلەلەردى ءسوز ەتكەنىڭىزگە العىس ايتامىز.
ازىرلەگەن: ەرلان تولەۋباي، دارحان مۇقانتەگى
ەسكەرتۋ: سۇحباتتى كوشىرىپ باسۋ ءۇشىن "قامشى" رەداكسياسىنىڭ رۇقساتىن الۋ كەرەك.
