2026 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى اسكەري وپەراسياسى 18-كۇنگە ۇلاسىپ، تەك ەكىجاقتى قاقتىعىس شەڭبەرىنەن شىعىپ، تولىققاندى ايماقتىق داعدارىسقا اينالدى. قازىرگى جاعداي اسكەري، ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق تۇرعىدان كۇردەلەنىپ وتىر.

اسكەري جاعداي: سوعىس بىرنەشە باعىتتا ءجۇرىپ جاتىر

قاقتىعىستىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىگى — ونىڭ ءبىر مەزەتتە بىرنەشە ەل اۋماعىنا تارالۋى.

يراننىڭ ءىرى قالالارى، سونىڭ ىشىندە تەگەران، كەرەدج، شيرازدا جارىلىستار مەن اۋە سوققىلارى تىركەلدى

بەيبىت تۇرعىندار اراسىندا قازا بولعاندار سانى وسۋدە.

يران جاۋاپ رەتىندە پارسى شىعاناعىنداعى اقش جانە وداقتاس نىساندارعا زىمىران جانە درون شابۋىلدارىن جاسادى

سونىمەن قاتار:

لەبانون اۋماعىندا يزرايل مەن «حەزبوللا» اراسىنداعى سوعىس كۇشەيدى.
يزرايل شەكتەۋلى قۇرلىق وپەراسيالارىن باستاعان.

1 ميلليوننان استام ادام بوسقىنعا اينالعان.

بۇل جاعداي سوعىستىڭ كلاسسيكالىق مەملەكەتارالىق سوعىستان گيبريدتى، كوپ دەڭگەيلى قاقتىعىسقا اينالعانىن كورسەتەدى.

پارسى شىعاناعى: سوعىس جاڭا ايماقتارعا تارالۋدا

سوعىس تەك يران مەن يزرايل اراسىندا ەمەس، بۇكىل پارسى شىعاناعىنا اسەر ەتۋدە:

بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى اۋماعىندا مۇناي ينفراقۇرىلىمدارىنا درون شابۋىلدارى جاسالدى.

كاتار مەن ساۋد ارابيا زىمىرانداردى اۋەدە جويعانىن حابارلادى.

كۆەيت درون قاۋىپتەرىنە قارسى ارەكەت ەتۋدە.

باحرەين جۇزدەگەن زىمىران مەن دروندى زالالسىزداندىرعان.

بۇل ايماقتىڭ تولىققاندى سوعىس ايماعىنا اينالۋ ءقاۋپىن كۇشەيتەدى.

ورمۋز بۇعازى: الەمدىك ەكونوميكاعا باستى ءقاۋىپ

قاقتىعىستىڭ ەڭ ماڭىزدى گەوساياسي نۇكتەسى — ورمۋز بۇعازى.

يران بۇل ستراتەگيالىق تەڭىز جولىن باقىلاۋدا ۇستاپ، قارسىلاستارىنا قىسىم كورسەتۋدە. ناتيجەسىندە:

مۇناي تاسىمالى بۇزىلدى.
الەمدىك مۇناي باعاسى شامامەن 50%-عا ءوستى (Brent ~$106).
كەمە قاتىناسى مەن ساقتاندىرۋ كۇرت قىمباتتادى.
بۇل جاعداي اسىرەسە ازيا ەلدەرىنە (جۇڭگو، ءۇندىستان، جاپونيا) اۋىر سوققى بولۋى مۇمكىن.

گۋمانيتارلىق داعدارىس:

بەيبىت حالىق زارداپ شەگۋدە.
سوعىستىڭ ەڭ اۋىر سالدارى — قاراپايىم حالىققا ءتيىپ وتىر:
يراندا 1 400-دەن استام ادام قازا تاپقان، 18 مىڭنان استامى جارالانعان
3،2 ميلليونعا جۋىق ادام ەل ىشىندە قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر.
مەكتەپتەر مەن تۇرعىن ۇيلەرگە سوققىلار جاسالعان.
بالالار اراسىنداعى قۇرباندار تۋرالى دەرەكتەر حالىقارالىق رەاكسيا تۋدىردى.
سونىمەن قاتار مادەني مۇرالار دا زارداپ شەگۋدە — ونداعان تاريحي نىسان زاقىمدانعان.

ساياسي فاكتور: الەمدىك كۇشتەر پوزيسياسى

اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ وداقتاستارىن ورمۋز بۇعازىن قورعاۋعا شاقىردى. الايدا:
ەۋروپا ەلدەرى سوعىسقا تىكەلەي قاتىسۋدان باس تارتۋدا. 
گەنمانيا بۇل سوعىستى قولدامايتىنىن ءبىلدىردى.
ەو اسكەري ارالاسۋعا دايىن ەمەس.
بۇل باتىس ىشىندە دە بىرلىك جوق ەكەنىن كورسەتەدى.

ستراتەگيالىق تالداۋ: يراننىڭ تاكتيكاسى

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، يران كلاسسيكالىق سوعىس ەمەس، «اسيممەتريالىق سوعىس» جۇرگىزۋدە:

گەوگرافيانى (ورمۋز بۇعازى) باستى قۇرال رەتىندە پايدالانۋ.

تىكەلەي ەمەس، پروكسي كۇشتەر ارقىلى سوعىسۋ
ۇزاققا سوزىلاتىن «شىدام سوعىسىن» تاڭداۋ
بۇل اقش پەن يزرايل ءۇشىن تەز جەڭىسكە جەتۋدى قيىنداتادى.

سوڭى قالاي بولۋى مۇمكىن؟

قازىرگى جاعداي ءۇش نەگىزگى سەنارييگە اكەلۋى مۇمكىن:

1️⃣ ۇزاققا سوزىلاتىن سوعىس

يران اسيممەتريالىق قىسىمدى جالعاستىرىپ، قاقتىعىس ايلارعا سوزىلادى

2️⃣ ايماقتىق تولىق سوعىس

پارسى شىعاناعى ەلدەرى تولىق تارتىلىپ، سوعىس كەڭەيەدى

3️⃣ جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىس

مۇناي مەن لوگيستيكا داعدارىسى الەمدىك رەسەسسياعا اكەلۋى مۇمكىن