بۇل جەر قازاققا تولماسا، باسقاعا تولادى
ماقسات ەربولات : - تاعى ءبىر سۇراك، قازاق كوشى تۋرالى نە ايتاسىز؟ ەلىمىزدە ءوز قانداستارىمىزدىن ازاماتتىق الۋ قيىن، ال سىرتتان كەلگەن سپورتشىلاردىڭ ازاماتتىق الۋ وڭاي،ءتىپتى ونى ءوز باسشىلارىمىز ارتىنان جۇگىرىپ ءجۇرىپ الىپ بەرەدى. ءقازىر مۇنى سپورت جانە تۋريزم اگەنتتىگى ازاماتتىق الىپ بەرۋدە قارقىندى جۇمىس جاساپ ءجۇر!
- قازاق كوشى قاڭتارىلىپ تۇرعانى راس. جانە بۇل وتە دۇرىس ەمەس دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل جەر قازاققا تولماسا، باسقاعا تولادى. وسىنى قاپەرگە مىقتاپ ءتۇيىپ الىپ، شەتتەگى قازاقتى اتامەكەنگە ورالتپاي، ءىسىمىز وڭالمايىن دەپ تۇر. حالىقتىڭ كوپتىگى كوپتەگەن وڭ وزگەرىستەر اكەلەر ەدى.
بىرىنشىدەن، ايبىنىمىز ارتادى.
ەكىنشىدەن، باسەكەلەستىك پايدا بولىپ، قوعامنىڭ ءار سالاسىندا حالىقتىڭ بەلسەندىلىگى كۇشەيەدى. باسەكە كۇشەيگەن جەردە ساپا پايدا بولادى، ت.ت.
مەن جاقىندا كوشى-قون پوليسياسىنا ارنايى بارىپ، شەتتەن كەلگەن قانداستارىمنىڭ قانداي جاعدايدا دۋشار بولاتىن ءوز كوزىممەن كوردىم. ورىس ءتىلىن بىلمەيتىن قازاقتاردىڭ قۇجاتتارىن قابىلداپ وتىرعان ماماندار شۇلدىرلەپ، جەكىپ، ونىڭ ۇستىنە وتە مادەنيەتسىز سويلەسەدى ەكەن. ءتىپتى ادام دەپ ەسەپتەمەيدى. سوعان كوزىم جەتتى. قاتتى ىزالاندىم. جاتقان دا قاتقان بيۋروكراتيا! انا قاعازدى اكەل، مىنا قاعازدى اپار، ارى تۇر، بەرى تۇر، كەلە بەرمە، پالەن-تۇگەن دەگەن قوجاڭداعان قىزمەتكەرلەردى كورىپ-ەستىپ تۇرىپ، وسى ەلدىڭ ازاماتى بولا تۇرا قاتتى قورلاندىم جانە سۇمدىق ۇيالدىم.
وۋ، اتامەكەنىنە ءوز كۇشىمەن كەلىپ جاتقان باۋىرىڭدى قۇشاق جايا قارسى الىپ، كەرى قايتىپ كەتپەسىن دەپ بارىن سالىپ، ءبارىن ىستەۋ كەرەك قوي! دەمەك سونداي ورگانداردا ۇلتقا جانى اشىمايتىن، ءتىپتى مەملەكەتىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان قاۋىپ-قاتەردەن بەيحابار، ستراتەگيالىق ويلاۋ قابىلەتى جوق باسشىلار وتىر دەگەن ءسوز! مەن ءتىپتى، شەتتەن كەلگەن قازاقتىڭ قۇجاتىن دەر كەزىندە جاساپ بەرمەي، كەرىسىنشە كەدەرگى كەلتىرەتىن مۇنداي قىزمەتكەرلەردى وتانىنا وپاسىزدىق جاساپ وتىرعان ادام دەپ بىلەمىن.
ورالمان : - “ورالمان” ءسىزدىڭ كىمىڭىز؟
- مەندە ورالمان دەگەن ۇعىم جوق. مەندە باۋىرىم دەگەن عانا تۇسىنىك بار.
برات: - ابەكە قالايسىز؟ ءبارى جاقسى، ءۇي-ىشى قالاي، امان-ەسەن بە؟
- قۇدايعا شۇكىر، باۋىرىم، جامان ەمەسپىز! ءوزىڭ دە امان ءجۇر!
قازاق ەلى ۇلانى: - اقبەرەن اعا، سوڭعى ۋاقىتتا جۋرناليستيكامەن اينالىسىپ ءجۇرسىز. بۇل ءىسىڭىزدىڭ پوەزياڭىزعا سالقىنى ءتيىپ جۇرگەن جوق پا؟ سەبەبى، ادەبيەت ۇزاق ويلانىس-تولعانىستىڭ جەمىسى بولسا، جۋرناليستيكا كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرشىلىكتەن ارىلا المايتىن نارسە عوي.
- بىرىنشىدەن، مەن جۋرناليست ەمەسپىن. جانە بۇلاي ايتۋعا دا حاقىم جوق. ناعىز جۋرناليست بولاتىن مەندە قابىلەت تە، تاجىريبە دە جوق. مەنىڭ بار تىندىرعان شارۋام – ول ۇلت.kz سايتىن اشىپ، ماسەلە كوتەرەتىن ازاماتتارعا ساپالى الاڭ جاساپ بەرۋ عانا بولدى. ال، ەندى سايتتاردا، الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى پىكىر ءبىلدىرىپ جاتسام، ونى پۋبليسيستيكا دەپ اتاۋعا بولاتىن شىعار. ال، شىعارماشىلىققا سالقىن تيەتىندەي، مەن كۇنى-تۇنى ماقالا جازىپ، كوديروۆكا، مونتاج جاساپ جاتقام جوق.
اسقار: - بۇگىن ەلباسى ەگەمەندىگىمىزدى ەشكىمگە بەرمەيمىز دەگەن مالىمدەمە جاسادى. مۇنىڭ استارىندا نە جاتۋى مۇمكىن؟ شىنىمدى ايتسام، ەلباسىنىڭ مۇنداي توسىن مالىمدەمەلەرىنەن قورقاتىن بولدىم. اقپاندا «قازاق ەلى» دەگەندى شىعارىپ، ارتىنشا ديەۆالۆاسيانى بۇرق ەتكىزدى… سول سەكىلدى قايتالانىپ جۇرمەس پا ەكەن؟
- ەلباسى «تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءبىر ءتۇيىرىن دە ەشكىمگە بەرمەيمىز» دەپ ايتپاعاندا، كىم ايتۋ كەرەك؟! ءبارىمىز ايتامىز عوي. ءبىراق ەلدىڭ باسشىسىنىڭ مۇنداي ءسوزى سىرتقا سەس، جاۋعا ايبار بوپ قابىلدانادى. «قازاق ەلى» دەگەن اتاۋدى دا قابىلدايمىز دەگەنى دە جامان ءسوز دەپ ايتۋعا كەلمەس. ءبارىمىز بالاشا قۋانعانىمىز ەسىمىزدە شىعار. ارتىنان نە بولعانى، ول باسقا ماسەلە. ساياسات دەگەن سان قاتپارلى، كالەيدوسكوپ سەكىلدى دۇنيە عوي. ءبىر شەشىمنىڭ ءبىر زيانى بولارى زاڭدى، ەڭ باستىسى ون پايداسى بولسا، بولعانى... نە جاسالسا دا، جاراتقان قايىرىن بەرسىن دەپ تىلەك تىلەۋدەن جاڭىلماساق دەيمىن.
ەركەبۇلان تولقىن: - اسسالاۋماعالەيكۋم، اقبەرەن اعا! سىزگە قويار ساۋالىم: قازىرگى جاستار ساياساتى حاقىندا نە ايتارىڭىز بار؟ جاستار اۋىلدان جاپپاي اۋىپ جاتىر. نە جۇمىس جوق، نە اۋىلدىڭ جاعدايى ءماز ەمەس. نەگە ءبىر كەزدەرى گۇلدەنىپ تۇرعان التىن بەسىگىمىزدى “قاڭىراتىپ” الدىق؟ ءسىزدىڭ وسى سالادا دا ءبىراز ايتار ۇسىنىستارىڭىز بەن قوسار ۇلەستەرىڭىز بار ەكەنىن بىلەم. الدە ءبىزدىڭ بيلىكتە ءوزىڭىز ايتقانداي، جاستار ساياساتىنىڭ فيلوسوفياسىن ۇعىناتىنداي جان قالمادى ما؟ قازاق ەلىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ماسەلەلەر دە شاش ەتەكتەن. قۋاتتى قازاقستان قۇرۋ ءۇشىن دە ساپالى ءبىلىم قاجەت ەمەس پە؟ ساپالى ءبىلىم قازىرگى تاڭدا قاعاز بەتىندە عانا. شىن مانىندە بەس ەشكىنى ايداپ، ىسقىرىقتارى جەر جارىپ تۇر.
- ەركەبۇلان، جاستار ساياساتى جونىندە اڭگىمە قوزعاساق، بۇل سۇراعىنا جاۋاپتى وقىرمان ەكى كۇن وقيدى. سوندىقتان قىسقاشا ايتقاندا، ەڭ الدىمەن جاستاردىڭ پروبلەماسىن ناقتىلاپ انىقتاپ الىپ، سوعان قاتىستى ناقتى شەشىمدەر قابىلدانبايىنشا، ەشتەڭە ونبەيدى. ەكى رەت زاڭ جوباسىنىڭ قايتارىلۋىنان جاستارمەن جۇمىس جاساپ وتىرعان قۇزىرلى ورگاندار شىن مانىندە جاستار اراسىنداعى پروبلەمالاردى بىلمەيدى، بىلسە دە، ولاردى شەشۋدىڭ جولدارىن ناقتىلاي الماي جاتقاندىعى ءبىلىنىپ قالدى. ارينە، وعان كوپتەگەن فاكتورلار اسەر ەتەدى. جاستار ساياساتىمەن تەك ءبىر عانا مينيسترلىك نەمەسە كوميتەت ەمەس، بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار اينالىسۋ كەرەك. سەبەبى، جاستىڭ ءومىرى بارلىق سالاعا قاتىسى بار. جاس ادامنىڭ ءبىلىم الۋىنان باستاپ، ونىڭ دەنساۋلىعى، قۇقىعى، جۇمىسپەن، باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلۋى، بيزنەسپەن اينالىسۋى تاعىسىن تاعى تولىپ جاتقان ماسەلەلەر قامتىلۋى ءتيىس. جاستار ساياساتىنىڭ تابىستى ناتيجەلەرى تەك فلەشموب، اكسيالار، شۋىلداق فورۋمداردا عانا ەمەس، ەڭ الدىمەن، الەۋمەتتىك ماسەلەلەردە، كۇندەلىكتى ومىردە كورىنىس تابۋى ءتيىس.
مەن ەرلان ءجۇنىستى قازاق پوەزياسىنىڭ ۇلكەن ولجاسى دەپ بىلەمىن
اسكار: - ەرلان ءجۇنىستىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى ويىڭىز قانداي؟ ءسىز ەرلاندى “كورە” المايدى دەپ ەستىپ قالامىز.
- بۇل ەرلان ەكەۋمىزدىڭ دوستىعىمىز، ەرەكشە قارىم-قاتىناسىمىز جايلى بىلمەگەن ادامنىڭ اڭگىمەسى نەمەسە سول ۇلكەن دوستىقتى «كورە الماي» جۇرگەن مىسىقتىلەۋ اعايىننىڭ ءوزى سەكىلدى تاراتىپ جۇرگەن ساسىق اڭگىمەسى دەپ ويلايمىن. مەن ەرلان ءجۇنىستى قازاق پوەزياسىنىڭ ۇلكەن ولجاسى دەپ بىلەمىن. 2000-شى جىلداردىڭ باسىندا كەلگەن ۇركەردەي بۋىننىڭ ىشىندە ەرلاننىڭ جۇلدىزى الابوتەن جارقىرادى، اياق الىسى كوبىنەن ەرەك بولدى، قولتاڭباسى ەرتە قالىپتاسقان ەدى. ەرلاندى مەن ماقتاعاننان وعان كەلىپ كەتەرى جوق، مەن ونىمەن ماقتانامىن دەپ ايتقىم كەلەدى. سەبەبى، ول تەك مەنىڭ ادەبيەتتەگى جانە ومىردەگى دوسىم ءارى ءىنىم عانا ەمەس، ول مەنىڭ رۋحاني سىڭارىم. ەشكىم بىلمەيتىن سىرىمدى ەرلان عانا بىلەدى. ونىڭ ەشكىم بىلمەيتىن سىرىن مەن عانا بىلەمىن. ونىڭ اناسى - مەنىڭ انام، مەنىڭ انام – ونىڭ اناسى. ءبىزدى بولەتىن ءبىر عانا دۇنيە بار – ول پوەزياداعى باعىتىمىز، دۇنيە قۇبىلىستارىن كورە الاتىن ايىرماشىلىقتارىمىز عانا. باسقا ءبولىپ الارىمىز جوق.
بولاشاق: - ەرتەڭگى ەل تىزگىنىن ۇستايتىن ازاماتتار مىناۋ دەپ كىمدەردى اتاي الاسىز؟ ۇلتشىلداردىڭ بيلىككە جەتۋى مۇمكىن بە؟
- ەكىنشى سۇراقتان باستايىن. ەڭ الدىمەن، ۇلتشىلدار دەگەنىمىز اسپاننان سالبىراپ تۇسكەن ازاماتتار ەمەس، ولار وسى ەلدىڭ وتانشىل وعلاندارى، وسى ەلدىڭ سايدىڭ تاسىنداي ساپتا جۇرگەن ساربازدارى. ولار بيلىككە كەلۋى مۇمكىن بە دەگەن سۇراقتىڭ ءوزى قىزىق وقىلادى ەكەن. اسىلىندە، قوعامداعى بەلگىلى ءبىر كۇشتەر ەمەس، قاشاندا بيلىكتىڭ ءوزى ۇلتشىل بولۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. ءوز ۇلتىنا جانى اشىماعان مەملەكەت كىمنىڭ مەملەكەتى؟ ەل تىزگىنىن ۇستايتىن ازاماتتار جەتەرلىك. ءبىرسىپىراسى قوعامدا بەلسەندىلىك تانىتىپ ءجۇر، بيلىكتە قىزمەت ەتىپ جۇرگەندەر دە بار.
ءدانىشپان: - 5 جىلدان كەيىنگى اقبەرەننىڭ ارماندعان قازاقستانى….
-قازاقتىڭ ەڭسەسى كوتەرىلگەن، قازاقپەن قوسا دالانىڭ ەڭسەسى كوتەرىلگەن قازاق ەلى...
اباي: - بۇگىنگى قازاق پوەزياسى جايلى نە ايتاسىز؟ كەشەگىدەن الارى قايسى؟ اسقانى قايسى؟
- قازاق پوەزياسى ءارى دامىدى ءارى توقىرادى. دامىعانى – جاڭا وي، تىڭ تەڭەۋ كەلدى. توقىراعانى – ءتىل جۇتاڭدادى. پوەزيا – زاماندار جارىسى ەمەس، ءار كەزەڭنىڭ ويلار جيىنتىعى.
الماتى ازاماتى: - ءبىز سۇحباتىڭىزدا «پوەزيا قوعامدىق پروبلەمالاردى كوتەرۋگە مىندەتتى ەمەس» دەگەن ەكەنسىز. سوندا جۋرناليستيكاعا پوەزيا تىلىمەن ايتا الماعان ماسەلەلەردى ايتۋعا كەلدىڭىز بە؟ الدە نارىق زامانى عوي، نە دەسەك تە، ءناپاقىنى ولەڭ ەمەس، جۋرناليستىكپەن تابۋ ءۇشىن كەلدىڭىز بە جۋرناليستيكاعا؟
- مەن ءالى دە سول ويدامىن. ازاماتتىق ليريكا دەگەن باعىت بار. ءبىراق ول كۇندەلىكتى وقيعالاردى لەنتا قىلىپ جازا بەرۋ دەگەن ءسوز ەمەس. ال، ءناپاقانى جۋرناليستيكادان تاۋىپ جۇرگەنىم جوق. جۇمىس ىستەيمىن دەگەن ادامعا اللا ءوزى مۇمكىندىكتەر اشىپ بەرەدى.
جارماحان: - وزىڭىزگە قايسى جاقىنىراق، پوەزيا نەمەسە جۋرناليستيكا؟
- پوەزيا.
جازيرا: - سىنعا قالاي قارايسىز؟ كەيبىر اقىندار سىن ەستىسە، شارت سىنىپ جاتادى. ال، ءسىز شە؟
- ءادىل سىندى قابىلدايمىن، ادىلەتسىز سىن بولسا، نارەستە-ولەڭىمدى ولەردەي قورعايمىن.
الاڭعا شىعىپ، ەلدى بۇلىككە يتەرمەلەۋ – ساياسات ەمەس
قىر بالاسى: - ءسىز ساياساتقا كەلدىم دەپ مالىمدەي الاسىز با؟ كەلمەسەڭىز، كەلەم دەگەن ويىڭىز بار ما؟ ءسىزدىڭ جازعاندارىڭىزدى وقىپ ءجۇرىپ، سىزدەي ادامنىڭ ساياساتقا ارالاسقانىن قالار ەدىم. قازاققا تۇلعالار جەتىسپەي جاتىر.
- مەن ءۇشىن قازاق تىلىندە سويلەۋ – ساياسات. مەن ءۇشىن قازاقتىڭ بولاشاعىنا الاڭداۋ – ساياسات. مەن ءۇشىن ەلگە پايدامدى تيگىزۋ – ساياسات. ءتىپتى، باسقا ۇلت جازباعان ولەڭدى جازۋ – ساياسات.
ساياسات دەگەن ارىز جازىپ جۇمىسقا تۇرىپ، ساياساتتان كەتتىم دەپ ارىز جازىپ كەتە سالاتىن قىزمەت ەمەس قوي. سوسىن وكىنىشكە وراي، ءبىراز جىگىتتەر پيكەت، ميتينگتەرگە بارىپ، ايقاي سالىپ، شۋلاپ جاتۋدى ساياسات دەپ بىلەدى ەكەن. استە ولاي ەمەس. الاڭعا شىعىپ، ەلدى بۇلىككە يتەرمەلەۋ – ساياسات ەمەس. ساياسات دەگەن مەنىڭ ۇعىمىمدا – حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋ: ءبىلىمىڭ بولسا ءبولىسۋ، تاجىريبەڭ بولسا ۇيرەتۋ، بايقاعانىڭ بولسا، جاسىرماي ايتۋ. قالاي بولعان كۇندە دە ءار قيمىلىڭ، ءار ءسوزىڭ ۇلتىڭنىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزسە - ساياسات دەگەن سول. ول پارتيا قۇرىپ، الاۋلاتىپ-جالاۋلاتىپ، ءقيراتىپ-بۇلدىرۋ ەمەس. جانە ەڭ باستىسى بيلىككە ۇمتىلۋ ەمەس. ەڭ باستىسى حالىقتىڭ تىلەۋىن تىلەۋ، ءوزىڭنىڭ سالاڭدا ساپالى قىزمەت قىلۋ، كەرەك كەزدە وتانىڭدى قورعاۋ. بولدى.
سىرىم: - بىرەۋگە قيانات جاساپ كوردىڭىز بە؟
- كۇناسىز، كىناسىز ادام بولمايدى. ءوزىم بىلمەيتىن تالاي قياناتىم بار شىعار، ونى سولاي قابىلداعان سول ادام مەن اللا عانا بىلەدى. كەيدە كوڭىل-كۇيدىڭ اسەرىمەن ايتىپ قالعان اۋىر ءسوز، كەيدە جاقسى بولسىن دەپ زيان جاساپ قويعان ءىس، ونىڭ ءبارى ادام ءوزىنىڭ ەركىنەن تىس جاسايدى. ال، جالپى ەشكىمنىڭ الا ءجىبىن اتتاپ، زيان تيگىزگىم كەلمەيدى، سەبەبى، قۇدايدان قورقام. ادامنان جاسىرعاندى اللادان جاسىرا المايسىڭ.
مادينا: - قازاقتىڭ جاس بۋىنى رەتىندە ايتىڭىزشى: بۇگىنگى بيلىكتىڭ تاريح بەتىنەن وشىرە الماس “قارا تاڭباسى” قايسى؟ قۇداي نازار سالسا الداعى 5-10 جىلدا جىبەرگەن قاتەلىكتەرىن تۇزەتە الا ما؟ قانداي قاتەلىكتەرىن مىسالى….
- مەملەكەت تە ادام سياقتى، قاتەلىكتەرىن تۇزەمەسە، دەگراداسياعا ۇشىراي بەرەدى. باسىندا بىلمەۋى مۇمكىن، ءبىراق ونىڭ سالدارى ءبارىبىر شىعادى. مەنىڭ ويىمشا، الداعى 5-10 جىلدا قازاقتىڭ كوشىن قايتا جانداندىرىپ، بارشا قازاقتى ءبىر شاڭىراقتىڭ استىنا جيناسا، اللا دا ريزا، الاش تا ريزا بولار ەدى دەپ ويلايمىن. قالعان قاتەلىكتەر كوش جۇرە تۇزەلە بەرەدى.
بۇقار: - ءتوقتارالى تاڭجارىق قازاق پوەزياسىنا قۇبىلىس بولىپ كەلدى دەگەنگە قالاي قارايسىز؟
- كىم ايتسا دا، كەلىسەم. ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ ىشىندە وسالى جوق.
بەكەڭ: - دىنگە قالاي قارايسىڭ، قاراعىم؟ باياعىدا ءوزىڭدى ءتاڭىرشىل دەپ جۇرەتىن ءبىراز جۇرت. كەيىن يسلامعا بەت بۇردى دەپ ەستىدىك…
- مەنى ءتاڭىرشىل دەپ ايتاتىنىن بىلەمىن. ءتىپتى، وسىنداي اداسۋدىڭ ارقاسىندا ءبىر ارنايى رەپورتاج دا ءتۇسىرىلىپ، مەنى «قوعامدى اپاتقا اپارا جاتىر» دەپ تە ايىپتاعان. ەندى نەشە ءتۇرلى جاعدايلار بولا بەرەتىن ءومىر ەمەس پە! وعان سەبەپ – مەنىڭ ولەڭدەرىمدەگى ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن ءسوز – «ءتاڭىر» ءسوزى. ول قازاقتىڭ ءسوزى، ول ابايدىڭ ءسوزى. سوعان قاراعاندا «اللا» دەگەن ءسوز دە كەزدەسەتىنىن ەشكىم كوپ بايقاي بەرمەيتىن بولۋ كەرەك. ال، ءوزىم ءالحامدۋليللاح مۇسىلمانمىن. ءبىراق قازاقى مۇسىلمانمىن. اتا-بابام ۇستانعان جولداعى مۇسىلمانمىن.
دارا: - 1. قازاقستاننىڭ بولاشاعىن قازىرگى جۇيەمەن قالاي ەلەستەتەسىز؟
مەنىڭ ارمانىمداعى قازاق ەلى ءار قازاققا ۇنايدى دەپ ويلايمىن. سەبەبى، ول ءار قازاقتىڭ ارمانى. ول دامىعان، گۇلدەنگەن، قازاق ءتىلى شىن مانىندە مەملەكەتتىڭ ءتىلى بولعان، كورشىلەرىنەن تاۋەلسىز، جەمقورلىعى جويىلماسا دا ازايعان، قوعامدا رۋحاني قۇندىلىقتار سالتانات قۇرعان قازاق ەلى.
2. وزىڭىزگە سەنىمدى ادال دوستارىڭىز بار ما؟
اللاعا شۇكىر، بار.
3. قازاقستاندىق ۇلت يدەياسى كوتەرىلگەنى بارشامىزعا ءمالىم، سول قازاقستاندىقتار مەكەن ەتكەن ەلدىڭ قاتىناس ءتىلى ورىس ءتىلى ەكەنى انىق. ەندى امەريكانى اعىلشىندار وتارلاپ الدى، اتىن وزگەرتتى، سول جەردى مەكەن ەتكەن ۇلتتى جويدى دەۋگە بولادى. قازاقستاندىق ۇلت دەگەن وسى ساياساتتىڭ رۋسسكيي كورىنىسى ەمەس پە؟
قازاقتى قازاق قىلماۋ، ۋكرايندى ۋكراين قىلماۋ، بارلىق ۇلتتى ورىستاندىرۋ دەگەن زىمياندىق – جالپى ورىس حالقىنا توپىراق شاشپايىق، پۋتيندىك رەسەيدىڭ ساياساتى ەكەنى راس. ول ءتىپتى، قۇداي مىنا قازاقتاردى بەكەر قازاق قىپ جاراتىپتى، ولارعا ارنايى ءتىل سىيلاپتى، وسى نەگىزى قاتە بولدى دەپ ويلايتىن سياقتى. الايدا، قۇدايدان كۇشتى كىم بار؟ ءبارىبىر قازاق ءتىلى جاسايدى، قازاق ۇلتى وركەندەيدى، الاشىمىز ءالى ەۋرازيا كەڭىستىگىندە بايراعى سەنىمدى جەلبىرەگەن سۋپەرمەملەكەت بولادى. مەن سوعان سەنەمىن. جانە وسىعان قاسىق قانىم قالعانشا قىزمەت ەتەمىن.
4. م. شاحانوۆ ءبىر كەزدە تاماشا اقىن ەدى، ءبىراق ول مىقتى ساياساتكەر بولا الماعانى اششى بولسا دا شىندىق. ءسىزدى دە ساياسات ساحىناسىنان كوپ كورىپ ءجۇرمىز، شىعارماشىلىعىڭىز شەتكە ىسىرىلىپ قالماي ما، ءقازىردىڭ وزىندە اقىن اقبەرەننىڭ سايتى جابىق؟
- مۇحتار اعامىز قازاقتىڭ جوعىن جوقتاپ، قاسقايىپ شىندىقتى ايتقان باتىر اعالارىمىزدىڭ ءبىرى. ول كىسىنىڭ قوعامداعى ۇلتشىلدىق سانانىڭ قالىپتاسۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ولشەۋسىز. مۇحتار اعانىڭ ۇلت ءۇشىن جاساعان ەڭبەگى دە، پوەزياداعى ورنى دا تاريحتا قالاتىنى ءشۇباسىز. ال، مەن ساياساتپەن جىرعاپ اينالىسىپ جۇرگەنىم جوق. سوندىقتان ولەڭدى كەلگەن ۋاقىتىندا ادەمىلەپ كۇتىپ الىپ، قوناق قىلىپ، ۇيىمە ءتۇسىرىپ اپ ءجۇرمىن. سايتىمنىڭ جابىلىپ قالعانى – ءوزىمنىڭ نەمقۇرايدىلىعىمنان بولدى. دومەننىڭ اقشاسىن تولەي سالۋعا مويىنىم جار بەرمەي ءجۇر. ونىڭ ۇستىنە ينتەرنەتتە ولەڭدەرىم بار.
5. “اباي جولىندا” زامانانىڭ تەزىمەن كوپ بۇرمالانۋشىلىق ورىن العان، ءتىپتى ابايدى ءدىنسىز ەتىپتە كورسەتكەن جەرلەرى بار، تەك سوڭىندا ءابدىراحمان قاتتى اۋىرعاندا عانا قۇدايشىل بولا قالادى، بۇل ۇلى اقىننىڭ بەينەسىنە كولەڭكە تۇسىرەتىنى انىق، اباي جايلى تىڭ دەرەكتەرمەن تاۋلەسىز ەلدىڭ جازۋشىسىنىڭ تىلىمەن قايتا جازۋعا قالاي قارايسىز؟
- مۇحتار اۋەزوۆ قازاققا ابايدى تانىستىرىپ، تابىستاپ كەتكەنى ءۇشىن ءبىز شەكسىز ريزا بولۋىمىز كەرەك. ول كەزدە زامان باسقا بولدى. ۇلى سۋرەتكەر سولاي جازۋعا ءماجبۇر بولدى. ال، ابايدىڭ قۇدايشىلدىعى ولەڭدەرىندە تۇر ەمەس پە. ءتىپتى، ابايداي قۇدايدى تانىعان قازاق، ءاي، ادام بالاسى جوق-اۋ ءالى...
مەن ونداي ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى الا الام دەپ ايتا المايمىن. ول ءۇشىن كەم دەگەندە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ جارتى تالانتى مەن ەڭبەكقورلىعى بولۋ كەرەك بويىمدا.
6. ەگەر ءسىزدى ءبىر ۇلكەن مەملەكەتتىك مەكەمەگە باسشى ەتىپ تاعيىنداسا العاشقى ارەكەتتى نەدەن باستار ەدىڭىز؟
- تارتىپتەن، جەمقورلىقپەن كۇرەسۋدەن، ستراتەگيالىق جوسپارلاۋدان، جوسپاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن قاداعالاۋدان.
اسقار: - سىزگە ەربول بەيىلحان حات جازىپتى، ءسىز جاۋاپ بەردىڭىز بە؟ الدە مەن جىبەرىپ الدىم با ەكەن؟
- مەن ەرەكەڭنەن: «بۇل ايتىس پا؟» دەپ سۇرادىم. ول جوق بۇل جالپى ۇلتقا تاستالعان ۇندەۋ دەدى. بىرىنشىدەن، مەن ايتىسا المايمىن، ەكىنشىدەن ول ولەڭگە جاۋاپ بەرۋ – قيسىنسىز شارۋا دەپ تاپتىق.
