كەيىنگى ۋاقىتتا عالامتور كەڭىستىگىندە قازاقستان حالقىنا قاتىستى ارانداتۋشىلىق پيعىلداعى ماتەريالداردىڭ كورىنىس تابۋى قوعامدا جاعىمسىز اسەر قالدىرۋدا. الەمدە بولىپ جاتقان شيەلەنىستى وقيعالاردى: سەپاراتيستەردىڭ ارەكەتتەرى، تۇرعىن اۋماقتارداعى اسكەري قيمىلداردى العا تارتا وتىرىپ ەلىمىزدىڭ سۇتتەي ۇيىعان تىنىشتىعىن بۇزعىسى كەلەتىن سىرتقى كۇشتەردىڭ جوق ەمەستىگىنە كوزىمىز جەتتى.
شىعىس قازاقستانعا كەيىنگى ەكى-ۇش ايدا باتىستىق ب ا ق وكىلدەرىنىڭ ات باسىن بۇرۋى جيىلەپ كەتتى. ولار كەلگەندە دە تەك جۇرمەي «وبلىستا وزگە ۇلتتار وكىلدەرىنە قىسىم كورسەتىلىپ جاتىر» دەگەن جالعان اقپاراتتارىن تىقپىشتاپ، بەيبىت جاتقان ەلدىڭ ىشىنە وت تاستاۋعا بارىنشا تىرىسىپ باعۋدا. ەلدى مەكەندەردى ارالايدى، ادامداردى سوزگە تارتىپ، قيسىنسىز سۇراقتار قويادى، بىلايشا ايتقاندا، تىرناق استىنان كىر ىزدەۋمەن اينالىسادى...
جاقىندا وسكەمەنگە يليا ازار دەيتىن ءتىلشى كەلدى. بىزبەن كەزدەسۋگە نيەت ءبىلدىردى. ۇسىنىسىن جەرگە تاستاماي كەلىستىك. كەزدەستىك.
كەزدەسۋ بارىسىندا ول وسىنداعى ورىستاردىڭ جاعدايى، مەملەكەتتىك ءتىل تۋرالى سۇرادى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ورىستاردىڭ جاعدايى، ءبىزدىڭ ورتاق تاريحىمىز، مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءرولى، ءبارىمىز ءبىر شاڭىراق استىندا قالاي ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىمىز جونىندە تاپتىشتەپ تۇرىپ ايتىپ بەردىك.
الايدا ءبىز «وسكەمەن حالىقتىق رەسپۋبليكاسى. قازاقستاندا ورىستار «سىپايى ادامداردى» كۇتە مە؟: يليا ازاردىڭ رەپورتاجى» اتتى ماقالانى وقىعاندا جاعامىزدى ۇستادىق. ماقالا اۆتورى ايتىلعانداردىڭ ءبارىن تونىن اۋدارىپ، باسقاشا جەتكىزگەن. وسى ورايدا ءجۋرناليستىڭ ءبىزدى ورىس شوۆينيستەرى ەتىپ كورسەتۋگە تىرىسقان ارسىزدىعىنان بۇرىن، ەلىمىزگە، ونىڭ ىشىندە قازاق حالقىنا دەگەن اششى وشپەندىلىگى قاتتى اشۋىمىزدى تۋعىزدى. سوندا بىزگە قازاقستاندا بەرىك ورناعان تاتۋلىق پەن تىنىشتىقتى بۇلدىرەتىندەي نە كورىندى؟
ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن ايتامىز: ماقالا اۆتورىمەن جازىلعانداردىڭ ءبارى جالعان، اشىق ارانداتۋشىلىق! ويدان شىعارىلعان اڭگىمە.
قۇرمەتتەن جۇرداي بولعان يليا! قازاقستاندا جەردى، بيلىكتى جانە ءتىلدى دۇرىس بولمەگەن دەپ ءبىزدى سەندىرۋگە ارەكەتتەنۋدىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلدە ءبارىنىڭ قۇقىعى بىردەي. مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكاسى دا وسىپ-وركەندەۋ ۇستىندە. ءبىزدىڭ ەلدە ەشقاشان ۇلتارالىق شيەلەنىستەر بولعان ەمەس. بولمايدى دا. سەبەبى وعان ەشقانداي نەگىز جوق. ەڭ باستىسى جۇزدەن استام ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى اۋىزبىرشىلىكتە، ىنتىماقتا ىڭ-شىڭسىز تۇرىپ جاتىرمىز. ەگەر قانداي دا ءبىر ماسەلە بولسا ول ءبىزدىڭ ىشكى شارۋامىز، ءوزىمىز شەشىپ الامىز. وعان ارالاسۋدىڭ قاجەتى جوق.
مەملەكەتتىك ءتىلدى ماجبۇرلەپ ۇيرەتىپ جاتقان ەشكىم جوق، ءتىلدى ءبىلۋ ءاربىر ازاماتتىڭ ەركىنە، ار-ۇياتى مەن قادىر-قاسيەتىنە بايلانىستى. ال ورىس تىلىنە كەلسەك، وعان ەشقانداي قىسىم كورسەتىلمەيدى. وسكەمەندە بارلىعى 45 مەكتەپ بار بولسا، سونىڭ 19-ى ءورىستىلدى ءبىلىم وشاقتارى، 8ء-ى مەملەكەتتىك تىلدە ساباق بەرەدى. قالعاندارى ارالاس مەكتەپتەر. ءبىز بالالارىمىزدى قازاق مەكتەپتەرىنە ماجبۇرلىكتەن ەمەس، ولاردىڭ بولاشاعىن ويلاعاندىقتان ءوز ەركىمىزبەن سانالى تۇردە بەرىپ وتىرمىز.
سونىمەن قاتار، قالالىق ءماسليحاتتاعى دەپۋتتاردىڭ، مەكەمەلەر مەن كاسىپورىندار باسشىلارىنىڭ اراسىندا ۇلتى ورىستار جەتەرلىك. سوندىقتان جالعان اقپاراتتارعا قۇرىلعان بۇل ماقالا قازاقستانداعى ورىستاردىڭ ءۇنى ەمەس، تاپسىرىس بويىنشا سىرتتان تىقپىشتالعان ارانداتۋشىلىق يدەولوگيا ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز جانە جاۋاپتى ورگاندار تاراپىنان تالدانۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيمىز!
ۋكرايناداعى جاعداي تۋرالى ايتار بولساق، ارينە ءبىز ولاردىڭ تاعدىرىنا الاڭداۋشىلىق بىلدىرەمىز. سەبەبى وندا ءبىزدىڭ باۋىرلارىمىز، دوستارىمىز بەن تانىستارىمىز تۇرىپ جاتىر. سوندىقتان تىنىشتىقتىڭ ساقتالۋىن قالايمىز.
ءبىز قازاقستانداعى ورىستار جۇزدەن استام ۇلتتاردىڭ وكىلدەرىن باۋىرىنا باسىپ، دوس تۇتقان قازاق-باۋىرلاردى اسا قۇرمەتتەيمىز. ءتىلىمىزدى، ءدىنىمىز بەن ءدىلىمىزدى، ءسالت-داستۇرىمىزدى جوعالتپاي ساقتاۋعا، كەيىنگى ۇرپاققا جالعاستىرۋعا بارىنشا مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىرعاندىعى ءۇشىن شەكسىز ريزامىز. ونىڭ دالەلى رەتىندە ەلىمىزدە ءبىرىنشى بولىپ وسكەمەندە اشىلعان دوستىق ءۇيى مەن ەتنواۋىلدى ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى. ال ءبازبىر ارام پيعىلدى كۇشتەردىڭ بىرلىگىمىزگە سىزات تۇسىرگىسى كەلگەن ارەكەتتەرى بىزدەردى بىر-بىرىمىزگە ودان سايىن جاقىنداستىرىپ، ۇيىستىرا تۇسەدى. قاداپ تۇرىپ ايتامىز، ءبىزدىڭ شىرقىمىزدى ازارلار دا، جىلپىلداق «مەدۋزالار» دا بۇزا المايدى!
و.ناۆوزوۆ
«لاد» رەسپۋبليكالىق سلاۆيان
قوزعالىسى» ءقب-نىڭ شقف-نىڭ جەتەكشىسى،
و.ماسلەننيكوۆ،
«قازاقستاننىڭ ورىس قاۋىمداستىعى»
شقف-نىڭ جەتەكشىسى،
ن.پلاحوتين،
«لاد» رەسپۋبليكالىق سلاۆيان
قوزعالىسى» ءقب-نىڭ بەلسەندىسى،
«ورىس الەمى» قورىنىڭ وكىلى،
ۆ.چمۋتوۆ،
ەرماك تيموفەيەۆيچ اتىنداعى
كازاك جەرلەستىگىنىڭ اتامانى
