ارنايى كاسىبي مۋزىكالىق جوعارعى وقۋ ورنى - كونسەرۆاتوريانى كومپوزيسيا كلاسى بويىنشا وقىپ، فۋندامەنتالدى ءبىلىم العان بىلىكتى كومپوزيتورلار احمەت جۇبانوۆ، مۇقان تولەبايەۆ، لاتيف حاميدي، قۇدىس قوجامياروۆ، سىدىق مۇحامەدجانوۆ، عازيزا جۇبانوۆا، نۇرعيسا تىلەندييەۆ، كەنجەبەك كۇمىسبەكوۆ، ناعىم مەڭدىعالييەۆ، باقىتجان بايقاداموۆ، مىڭجاسار ماڭعىتايەۆ، بازارباي جۇمانيازوۆ، تەمىرجان بازاربايەۆ، مانسۇر ساعاتوۆ، جولان داستەنوۆ، تىلەس قاجىعالييەۆ سىندى الىپتار شوعىرىنىڭ سوڭعى تۇياعى، مۋزىكاسىمەن دە، ازاماتتىعىمەن دە، كىسىلىك ۇلكەن جولمەن دە ارتىنا وشپەس ءىز قالدىرعان، ۇلت مۋزىكا ونەرىن 50 جىل ورگە سۇيرەگەن قازاقتىڭ قارا وگىزى، ءبىرتۋار ءىرى تۇلعا ەركەعالي راحمادييەۆتىڭ ومىردەن وتكەنىنە دە ءبىراز جىل بولىپ قالىپتى.
مۋزىكانىڭ كۇردەلى جانرى سانالاتىن وپەرا، سيمفونيا، كانتاتا، وراتوريا، كامەرالىق، ۇرمەلى اسپاپتار، شەكتى اسپاپتارعا ارنالعان كونسەرتتەرى، حورعا ارنالعان قازاق ۇلت اسپاپتارعا ارنالعان كونسەرتتەرى، بيگە حورعا ارنالعان شىعارمالارى، ءان- رومانس دۋەتتەرى، كينوفيلمدەر مەن درامالىق سپەكتاكلگە جازعان ەراعاڭنىڭ مۋزىكالىق تۋىندىلارى كاسىبي ۇلتتىق ونەردىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ، جانرلىق سالالارىن بايىتتى. ەراعاڭ "دايرابايدى" كۇي فولكلورىنىڭ ديناميكاسىنا ءوز مۋزىكالىق فانتازياسىن قوسۋ ارقىلى نەبىر مۋزىكالىق اسپاپتار ءۇنى بوياۋلارىمەن اككورتارىمەن قۇلپىرتىپ، ودان سايىن اسقاقتاتا سيمفونيالىق ستيلدەگى شەديەۆرگە اينالدىرىپ، كومپوزيتورلار مەن مۋزىكا زەرتتەۋشىلەرىن تاڭداي قاقتىردى.
وسى "دايرابايدىڭ" قۇدىرەتى مۋزىكا الەمىندە قاي ۇلتتىڭ بولسادا جۇرەگىن جاۋلاپ الاتىن قاسيەتى بار. كەيىننەن "قۇداشا دۋماندا" ءدال وسى ستيلدە جازىلىپ، وسى ەكى تۋىندىلاردىڭ شەت ەلدەردە تابىستى ورىندالعانىن ءوز كوزىمىزبەن كورىپ، قۇلاعىمىز ەستىدى.
راسىندا بۇل شىعارمالار شەت ەلدەردە ورىندالعاندا قازاق مۋزىكاسىنىڭ "ۆيزيتتىك ءتولقۇجاتى" دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
شيرەك عاسىرداي قازاقستان كومپوزيتورلار وداعىن ەراعاڭ باسقارىپ تۇرعان جىلدارى قازىرگى اعا بۋىن جانە ورتا بۋىن وكىلدەرى "التىن عاسىرعا" بالايدى. ويتكەنى ەراعاڭ وسى وداققا ارنايى عيمارات، كومپوزيتورلارعا ءتورت قاباتتى ءۇي سالدىرىپ جانە جانە جاس تالانتتارعا تۇگەلدەي الماتىنىڭ ءار جەرىنەن ءۇي الىپ بەرىپ، جازعان جاڭا تۋىندىلارىن ساحنادا ورىنداتقىزىپ، شىعارماشىلىق كەشتەرىن ۇيىمداستىرىپ، ولاردى تالقىعا سالىپ، باعىت- باعدار بەرىپ، سىن پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ، اقىل - كەڭەستەرىن اياماي ايتىپ وتىرعان. "تاۋتۇرگەن" شىعارماشىلىق ءۇيىن سالدىرتىپ، كومپوزيتورلاردى كەزەك- كەزەگىمەن سوندا الاڭداماي مۋزىكا جازۋعا مۇڭكىندىك تۋعىزعانىن ارىپتەستەرى ءالى كۇنگە دەيىن جىر قىلىپ ايتادى.
قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتورياعا رەكتور بولىپ تاعايىندالىسىمەن، 1967-1968 وقۋ جىلىنان باستاپ جوعالىپ بارا جاتقان قورقىتتان قالعان قىل قوبىز سىنىبىن اشىپ، ەل ىشىنەن ءىزدىستىرىپ ءجۇرىپ جاپپاس قالامبايەۆتى تاپتى. رەسپۋبليكانىڭ ءار وبلىسىنان تاڭداپ العان 6 بالانى وقىتا باستاعاندا، جاپەكەڭ دۇنيە سالدى. سودان قورعالجىنننان داۋلەت مىقتىبايەۆتى الدىرىپ ساباق بەرە باستاعاندا، ول كىسىدە مارقۇم بولىپ كەتتى. ودان كەيىن جاڭارقادا باقسىلىق قۇرىپ جۇرگەن جاس جىگىت سماتاي ۇمبەتبايەۆتى الماتىعا شاقىرىپ وعان 3 بولمەلى ءۇي اپەرىپ، ۇستاپ قالدى. بۇل ەراعاڭنىڭ كورەگەندىگىنىڭ ارقاسى. ءقازىر وسى اسپاپ رەسپۋبليكانىڭ بارلىق مۋزىكا مەكتەبىندە، كوللەدجدە، جوعارعى وقۋ ورنىندا وقىتىلىپ، بارشا قازاق ۇلت اسپاپتار وركەسترى قۇرامىندا وينالادى. سول كەزدە قابىلدانعان 6 بالانىڭ ءبىرى بازارحان قوسباساروۆ كونسەرۆاتوريادا بىلدەي ءبىر پروفەسسورى اتتانىپ، ەستافەتانى جالعاستىرۋدا. ءداستۇر جالعاستىعى، ءومىر ساباقتاستىعى دەپ وسىنى ايتسا كەرەك. كەڭەستەر وداعى تاراپ، بالاپان باسىنا، تۇرىمتاي تۇسىنا كەتكەن قيىن زامان توقىراۋ جىلدارى ونەردى وكسىتپەس ءۇشىن ەرەكەڭنىڭ اقىل تاجىريبەسىن قولداعان ەلباسى "كومەكتەسىڭىز" دەپ مادەنيەت ءمينسترى ەتىپ تاعايىندادى. جوو - نىڭ دوكتورلارى مەن كانديداتتارى قىتايدىڭ الا دورباسىن ارقالاپ بازار جاعالاپ كەتسە، شىعارماشىلىق وداقتار جابىلىپ، تەاترلاردا سپەكتاكل جۇرمەي قاڭتارىلدى، ءانشى- اكتەرلار نە ىستەرىن بىلمەي اڭتارىلدى.
اباي اتىنداعى اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ءانشى- بيشىلەرىنىڭ جالاقىسى 3-4 مىڭ تەڭگەدەن اسپاي كۇن كورۋ قيىنداپ تۇرعاندا مادەنيەت ءمييسترى ە. راحمادييەۆ ءبىزدىڭ جالاقىمىزدى 38 مىڭعا ءبىراق كوتەرىپ، جانىمىزدى الىپ قالدى.
سول ۋاقىتتا كەڭەس زامانىنداعىداي ايلاپ، جىلداپ وبلىستارعا، شەت ەلدەرگە شىعۋ كىلت ءۇزىلىپ، ءتىپتى الماتىنىڭ ىرگەسىندەگى قاسكەلەڭگە شىعا الماي قالعان ەدىك.
قايراتكەر اعامىز ءارى-سارى كۇيدە جۇرگەن "كامەراتا كازاحستانا"، "اكادەميا سوليستوۆ"، "وتىرار سازى" ۇجىمدارىنا قارجى- قاراجات تاۋىپ بەرىپ، ساقتاپ قالدى. بۇرىڭعى بارىس-كەلىس توقتاپ قالعاندا، ماسەلەنىڭ كوزىن تاۋىپ ونەرپازداردىڭ ءبىر توبىن يرانعا، ءبىر لەگىن پاكىستانعا، يسپانياعا جانە ت.ب. شەتەلدەرگە شىعارىپ، ءۇزىلىپ بارا جاتقان ءۇمىتتى جالعاعانداي، ءوشىپ بارا جاتقان وتىمىزدى ورلەگەندەي بولعانىن قالاي ۇمىتامىز؟
بۇل ءبىر ەرلىككە تولى جىلدار ەدى. ءدال سول وتپەلى كەزەڭىندە ءسولجينيسيننىڭ "قازاقتار قوي باققان جەرلەردىڭ ءبارى بىزدىكى دەيدى" دەگەن ساندىراعى شىعىپ، ەل دۇرلىگىپ تۇرعاندا مينيستر ە. راحمادييەۆ قوستاناي، پەتروپاۆل، كوكشەتاۋ، اقمولا وبلىستارىندا دەرەۋ قازاق تەاترلارىن اشقىزدىردىپ جىبەردى. جۇمىسسىز قالعان اقىن- جازۋشى، دراماتۋرگتەرگە قالام اقىسىن تولەپ، "تاۋتۇرگەنگە" ورنالاستىرىپ، درامالىق سپەكتاكلدەرگە پەسا جازدىرتتى. "اشتىقتا جەگەن قۇيقانىڭ ءدامى اۋزىڭنان كەتپەس"دەمەكشى، سول اشقۇرساق ۋاقىتتا جازىلعان شىعارمالاردىڭ ساپالىلىعى سونداي، ءتىپتى ءالى كۇنگە دەيىن تەاترلاردىڭ رەپەرتۋارىنان تۇسپەي، ونەردىڭ جاڭا تىنىسىنداي ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىر. سول جىلدارى مارقۇم جاقىپ وماروۆ باستاپ قۇرعان قۇرىپ كەتكەن اقمولاداعى قاليبەك قۋانىشبايەۆ اتىنداعى دراما تەاترى ءقازىر " اكادەميالىق تەاتر" مارتەبەسىنە يە بولدى.
ەركەعالي راحمادييەۆ ق ر جوعارعى كەڭەسى، كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ بىرنەشە شاقىرىلىمىندا دەپۋتات بولىپ سايلاندى. ول وسىنداي مەملەكەتتىك لاۋازىمدى قىزمەتتى اتقارا ءجۇرىپ، مۋزىكالىق شىعارمالاردىڭ سالا-سالاسىن تۇگەل قامتىدى.
قۇدايشىلىعىنا كەلسەك، ونەردە ءوندىرتىپ جازعان ەراعاڭداي ادام بولعان ەمەس. سوندىقتان دا كومپوزيتورلاردىڭ ىشىنەن وسى ەرەن ەڭبەگى ەسكەرىلىپ، ەلباسىنىڭ ارنايى جارلىعىمەن "قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتاعى بەرىلگەن ەدى.
ءوز باسىم جۇمىسباستى بولىپ، سوڭعى جىلدارى ەراعاڭا جولىعا الماي ءجۇر ەدىم. سونىڭ ءساتى بەلگىلى مەسەنات، ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن قۇرلىسشى، ونەر جاناشىرى، جيھانكەز ساپار ىسقاقوۆتىڭ "تىلەپ" اتتى قوبىز سارايىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءتۇستى. كورىپ، شىن ىقىلاسىممەن سالەم بەردىم. ءبىر توپ ادامنىڭ كوزىنشە ماعان قاراپ: "مىنا كەنجەعالي استاناعا ونەر ادامدارىنىڭ ىشىنەن العاشقى بولىپ 1996 جىلى كەلدى، فيلارمونيا اشىپ، اقمولادا قازاق ۇلت اسپاپتار وركەسترىن قۇردى، ودان مۋزىكا اكادەمياسىنىڭ ۋىعىن قاداسىپ، شاكىرت تاربيەلەدى. شقو بارىپ، 5 جىل ەلگە قىزمەت ىستەپ كەلدى، ەندى مىنە ،استاناعا قايتا ورالىپ، ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە "كاۋسار" اتتى مادەني - تانىمدىق بىرلەستىك اشىپتى. يدەياسى وتە دۇرىس! بۇنىسى قۇپتارلىق. ءبىرىنشى كوزى ءتىرى ونەر كوريفەيلەردى ءبىر تۇگەندەپ ال، باسقاسىن كورە جاتىرسىڭ" دەدى.
مەن اسىل اعانىڭ قۇرمەتىنە، نيەتىنە ريزا بولىپ: " ەراعا، سىزبەن 2013 جىلدىڭ اقپانىنا قاراي كەزدەسۋ وتكىزۋ جوسپارلاپ وتىرمىز"دەدىم.
قۇداي كەڭ جاراتقان قايراتكەر"دۇرىس ەكەن" دەپ ءبىر جىميىپ، ءبۇي دەدى: مەنىڭ وپەرا ءان- رومانستارىمدى سەن دە ايتىپ ءجۇرسىڭ عوي، كەزدەسۋگە باسقادا انشىلەردى شاقىرىپ، ۆوكالدىق شىعارمالارىمدى تۇگەل ورىنداتقىز"
بۇل مەن ءۇشىن كەرەمەتتەي اقىل كەڭەس بولدى.
سودان ل.ن.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇتتى شاڭىراعىندا اريا، ءان- رومانس دۋەتتەردەن تۇراتىن ەراعاڭنىڭ تۋىندىلارىن كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ انشىلەرى عاليا بايعوزينوۆا، روزا نۇركەي، ازامات جىلتىركوزوۆ، سۇندەت بايعوجين، بەيىمبەت تانارىقوۆ سىندى جاستار كەرەمەت ورىنداپ شىقتى. ءبارىمىزدى كونسەرتمەيستەر ەلەنا ساحنو رويالدا سۇيەمەلدەپ وتىردى. بابىندا جۇرگەن كلاسسيكالىق انشىلەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى ساحناعا شىعىپ جاندى شىنايى داۋىسپەن اۆتوردىڭ شىعارمالارىن شىرقاعاندا تىڭدارماننىڭ قۇلاق قۇرىشىن ءبىر قاندىردى-اۋ!
كەشتىڭ باسىندا "جاس وسىكىن ستۋدەنتتەر بىلە ءجۇرسىن" دەگەن نيەتپەن كومپوزيتوردىڭ ءومىربايانىن، شىعارمالارىنىڭ ونەر تاريحىنداعى ورنىن بارىنشا بايىپتاۋعا، زەردەلەۋگە تىرىسىپ، كىرىسپە ءسوز سويلەدىم. بۇل دا - مەنىڭ ومىردەگى ۇمىتىلماس ءساتى دەپ بىلەمىن. ءارى قاراي كەشتىڭ ورايلى ءوتۋ ءۇشىن سۇراق-جاۋاپقا كەزەك بەردىك. ەراعاڭ توردە ناعىز ونەر ادامى رەتىندە ارقالانىپ، شابىتتانىپ وتىردى. ءسات سايىن كورەرمەن مەن ونەر يەسىنىڭ اراسى، ديدارلاسۋى جاقىنداي بەردى.
بۇگىن قايراتكەردىڭ يمانى سالامات بولسىن" دەپ سول كەشتەن ەستەلىك ايتار مەزەتتەر از ەمەس.
تاريحي كەشتەگى سۇراق- جاۋاپ تومەندەگىشە ءوربىپ ەدى:
"كورەرمەن سۇراعى: - جاڭا عانا ءسىزدىڭ شىعارماشىلىعىڭىزدى انشىلەرىمىز جاندى داۋىسپەن ورىنداپ شىقتى. وسى ءۇردىستى كونسەرتتىك زالداردان، تەلەديداردان كورە المايمىز. قاپتاعان داڭعازا شوۋ، ءبىر- بىرىنەن ايىرماسى جوق جىلاۋىق ءانسىماقتار مەن ىڭىرسىق اۋەندەر فونوگراممانىڭ ارقاسىندا "جۇلدىز" بولىپ، جاس بۋىننىڭ ساناسىنا ءسىڭىرىپ، تالعامىن بۇزىپ جۇرگەنىنە قارسى قانداي اقساقالدىق اقىل ايتار ەدىڭىز؟
ە.راحمادييەۆ جاۋابى:- "وي، قاراقتارىم، بۇل ءبارىمىزدى ويلاندىرىپ، تولعاندىرىپ جۇرگەن سۇراق.
ارنايى نەشە جىل بويى مۋزىكالىق ءبىلىم العان تالانتتى ونەرپازداردىڭ ەڭبەكتەرى ەلەنبەي، دارىنسىز-دانعازا، ءتىپتى نوتا بىلمەيتىن مۋزىكالىق بىلىمدەرى جوق شالا ساۋاتتىلاردىڭ "جۇلدىز" بولعاندارىن كورىپ تۇڭىلەسىڭ. مادەنيەت جايىنا قالىپ، وسىنداي كەلەڭسىزدىككە تاپ بولدىق. بۇنى ءبىر وتپەلى كەزەڭدەپ ەسەپتەيىك، توقىراۋ ەمەس، "كوش جۇرە تۇزەلەدى" دەمەكشى، ءالى-اق جاساندىلىقتان شىنايلىققا كەلەرىمىزگە سەنەيىك.
سۇراق:- ءوزىڭىز ءپىر تۇتاتىن ۇستازىڭىز مۇقان تولەبايەۆتىڭ اياقتاي الماي كەتكەن "قوزى كورپەش - بايان سۇلۋ" وپەراسىن نەگە جالعاستىرىپ جازبادىڭىز؟
جاۋاپ:- ول ويىم بولدى، ارينە. ءبىراق جاقسى جازىلسا - مۇقاڭدىكى، ناشار شىقسا راحمادييەۆ بۇزدى دەيدى عوي، بۇل - ءبىزدىڭ قازاق. بۇل ەندى پەندەشىلىك، باياعى...
سۇراق:- ۇلى جازۋشى عابيت مۇسىرەپوۆپەن بولعان دوستىعىڭىز تۋرالى اڭگىمەلەپ بەرسەڭىز؟
جاۋاپ: - وي، بۇل ءبىر جانىما جاقىن سۇراق ەكەن.
عابەڭ مەنەن 30 جاس ۇلكەن ەدى. وتباسىمەن بىرگە دەمالاتىنبىز، بىرگە اڭعا دا شىعاتىنبىز. ءبىر جاقتا كەزەكتى ءىس-ساپاردا جۇرسەم عابەڭ قايتىس بولىپ كەتىپتى. كەيىن باسىنا قۇران وقىتۋعا بارسام، و توبا، عابەڭدى ءبىر توبەنىڭ ەتەگىنە، جولدىڭ جاعاسىنا اپارىپ قويا سالىپتى، جىلاپ جىبەردىم (كەمسەڭدەدى). "قايران عابيت- اي، ساعان بىر-ەكى مەتر دۇرىس جەر تابىلماعانى ما؟" دەپ. سودان ايتىسىپ- تارتىسىپ، بىرەۋىن اكە، بىرەۋىن كوكە دەپ ءجۇرىپ كەڭسايدىڭ جوعارعى جاعىنا اپارىپ، قايتا جەرلەدىك. ەسكەرتكىش ورناتتىق. ارۋاعى ريزا بولسىن!
سۇراق: - قازاقتىڭ كلاسسيك كومپوزيتورى سىدىق مۇحاممەدجانوۆتىڭ اتىندا نە الماتىدا، نە استانادا كوشە جوق. ول كىسىنىڭ اتىنا بەرىلگەن مۋزىكالىق بىردە-بىر عيمارات تا جوق. كەزىندە "جارق ەتپەسپەن" جارق ەتىپ شىعىپ، نەبىر مۋزىكالىق تۋىندىلار بەرىپ كەتكەن، مەلوديستىڭ كوزى جۇمىلعاننان كەيىن جالپ ەتىپ وشكەنى مە؟
جاۋاپ: - وتە ورىندا سۇراق ەكەن.
مەن استاناداعى باسشىلارعا بارماعانىم جوق. تىم قۇرماسا استانانىڭ شەت جاعىنان ءبىر كىشكەنتاي كوشە جوق پا؟ كەشە عانا ونىڭ ءان- رومانس دۋەتتەرىن ايتىپ ءجۇر ەدىڭدەر عوي، سەندەرگە نە بولعان! نە 80 جىلدىعىن اتالعان جوق .ءقازىر كەيدە اياق استىنان بىرەۋلەر "گەنيي" بولا قالادى، ال قازىرگى تاڭدا وسىنداي الىپتاردىڭ ەڭبەگى دالادا قالاتىنى وتە وكىنىشتى. ورىسشا ايتقاندا "ۆ ەتوم وتنوشەنيي سىدىكۋ نە پوبەزلو".
سۇراق: - بۇرىڭعى سىزدەردىڭ كەزدەرىڭىزدەگىدەي كومپوزيتورلار نەگە وپەرا، سيمفونيا، كانتاتا، وراتوريا، پوەما، رومانستار جازباي كەتتى؟
جاۋاپ:- بۇرىن مۇنداي شىعارمالاردى جازعاندار كادىمگىدەي قوماقتى اقشا الاتىن جانە ءبىر -بىرىمەن جارىسا جازاتىن. سونىمەن ەمىن -ەركىن ءومىر سۇرەتىن. "تاماعى توق، كويلەگى كوك" دەگەندەي. اقىن-جازۋشىلاردا سولاي بولاتىن. ءقازىر جازعاندارىنا ازىن-اۋلاق تولەسە تولەدى، تولەمەسە ول دا جوق. نە تاپسىپىرىس جوق، وسىنداي ءىرى شىعارمالارعا. ەسترادا دەگەن ينكۋباتوردان شىققانداي بىر-بىرىنەن ايىرا المايتىن "جۇلدىزداردارعا"، تىڭقىل- سىڭقىل ۇرلاندى جەڭىل ريتمگە كورەرمەندەر قول سوعىپ، ەلىتە قالدى. بۇل - قاسىرەت، ارينە. ال قازىرگى كومپوزيتورلار وداعىنىڭ جاعدايى وزدەرىڭ بىلەسىزدەر. دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنان قالماۋىمىز كەرەك. انەۋ كۇنى دۇنيە ءجۇزى بويىنشا فرانسيا، بەلگيالاردى جانە ت.ب.مەملەكەتتەردى تىزەسىنە تۇرعىزىپ EXPO- نى جەڭىپ الدىق ەمەس پە؟ شال باسىممەن جىلادىم سوندا (تاعى دا كوزىنە جاس الدى) سونىڭ اسەرىمەن، "جاسا، قازاقستان! جاسا نۇرسۇلتان"! دەگەن اتپەن كانتاتا جازىپ تاستادىم. ورىندالادى وسى جاقىن ارادا.
سۇراق:- ءسىز قانشا اقىننىڭ ولەڭە ءان- رومانس دۋەتتەر جازدىڭىز؟
جاۋاپ: - ولاردىڭ سانى ەسىمدە جوق. انا جىلى ءوزىمنىڭ دوسىم مەنىڭ مەلودياما ولەڭ جازعان اقىننىڭ ءبىرى تۇمانباي مولداعالييەۆتى ۇيگە قوناققا شاقىردىم. جاقسى وتىردى، جايلى وتىردى. ومىردە وتكەن- كەتكەنىمىزدى ەسكە الىستىق. ەرتەڭىنە الماتىعا شىعارىپ سالدىق. سودان 9 كۇن وتكەننەن كەيىن "قايتىس بولدى" دەگەن قارالى حابار كەلدى. سويتسە ءسوۆميننىڭ اۋرۋحاناسىندا تامىرىنا سيستەما سالعاندا، دارىگەرلەر قاراماي كەتىپ قالعان. كەلسە تۇماش ينەلەردىڭ ءبارىن جۇلىپ- جۇلىپ تاستاعان، كوزى جۇمۋلى. مىنە دارىگەرلەردىڭ "قامقورلىعىنىڭ" ارقاسىندا قاراپتان قاراپ وتىرىپ قازاقتىڭ ءبىر ۇلى اقىنىنان ايىرلىپ قالدىق. وسى زالدا مەنىڭ زامانداسىم اقىن كاكىمبەك سالىقوۆ وتىر .بۇل ءوزى ۇزاققا شاباتىن قارۋلى بايگە اتىنداي جىلدان-جىلعا پوەزيادا نەبىر كەسەك شىعارمالار جازىپ، تاڭقالدىرىپ ءجۇر. بۇل، ارينە، قازاق ءۇشىن جەتىستىك. بۇل- جاقسىلىق، بۇل - جاڭالىق. مەن سوعان قۋانامىن.
سۇراق:- كەيىنگى تولقىن كلاسسيكالىق انشىلەردەن كىمدەردى جوعارى باعالايسىز؟
جاۋاپ:- قۇدايعا شۇكىر، قازاق انشىدەن، تالانتتاردان كەندە ەمەس. كەيبىرەۋلەرى ءتىپتى شەت ەلدەردە قازاقتىڭ اتىن شىعارىپ ءجۇر. ال ەندى سىزدەردەن نەسىن جاسىرايىن، وسى مىنا ومىراۋىما ەلباسى ەڭبەك ەرى جۇلدىزىن تاققاندا قالجىڭدادى "جۋمايسىز با؟" دەپ. ۋادەڭىزدە تۇرساڭىز، جۋۋعا مەن دايىنمىن دەدىم. سودان ءوزى استانادان بەرگەن ۇيگە شاقىردىم جانە پرەزيدەنتكە ءان ايتىپ بەرسىنشى دەپ مەدەت شوتابايەۆ پەن جۇپار عابلۋللينانى بىرگە شاقىردىم. ولار شىرقاتىپ ءان ايتتى.
سودان "نۇرەكە! مىنا شوتابايەۆتىڭ "لۋچششيي تەنور ميرا"دەگەن ديپلومى بار، ال عابدۋللينا "لۋچششەە سوپرانو".  بۇلاردىڭ نە ءۇيى جوق، نە كۇيى جوق، نە قاتىن جوق، نە باي جوق، نە بالا جوق دەپ ەدىم. نۇرەكە يمانعاليعا قارادى، جازىپ ال دەدى-اۋ دەيمىن.
ەندى سولار ءۇيىن العان سياقتى. ءقازىر ءبىزدىڭ تالانتتارىمىزدى باعالىپ، شىن كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر ما؟ مىنە، ماسەلە قايدا؟
سۇراق:- ءسىز ومىرىڭىزگە ريزاسىز با؟ قانداي ارمانىڭىز ورىندالماي قالدى، نەگە وكىنەسىز؟
جاۋاپ:- جوق، بۇل ومىردە ارمانىم جوق اداممىن. ايانباي ەلگە قىزمەت ىستەدىم ىستەدىم. 83 دەگەن وڭاي نارسە ەمەس ەكەن. كوڭىلىم جاس بولعانىمىن، ۋاقىت ءوز دەگەنىن قويمايدى ەكەن. اياق جۇرمەي قالدى، كوز كورمەي قالدى.
"كەزدەسۋ وتكىزەيىك دەپ شاقىرعاندارىڭىزدى قابىل الىپ كەلدىم. قازىرگى جاستارمەن كەزدەسەيىن، ويلارىن، سوزدەرىن ەستيىنشى دەپ. شىعارماشىلىق ونەر ادامدارىنا جاستارمەن كەزدەسۋ ەنەرگيا بەرەدى. ءوزىڭ دە كادىمگىدەي جاسارىپ، جاڭارىپ، كوڭىلىڭ ءوسىپ قالادى. كەزىندە امانكەلدى بار، مىرزاتاي بار قانداي ۋنيۆەرسيتەت قۇرىپ كەتتى، قانشاما عالىم، پروفەسسورلاردىڭ الماتىدان وسىندا اكەلدى؟ ءبارى حالىقتىڭ ەسىندە. سولاردىڭ ءىسىن ءقازىر، مىنە، ەرلان سىدىقوۆ ءىنىمىز جاقسى جالعاستىرىپ جاتىر. بىلتىر الەمدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاتارىندا الدىڭعى ورىنعا ورنىقتى. "التىن ساپانى" جەڭىپ الدى. اتاقتى ادامداردى، اكادەميك عالىمداردى شاقىرىپ جاساقتاپ، جاعداي تۋعىزۋدا. وسى وتىرعان ەستى ستۋدەنتتەردىڭ جاڭاعى ورىندالعان شىعارمالارىمدا مەن دە ەستەرىندە قالامىن. ونى ولار ۋاقىت وتە كەلە تۇسىنەتىن بولادى. ونەرگە كوڭىل ءبولىپ، "كاۋسار" اتتى مادەني- تانىمدىق بىرلەستىك اشىپ، اقىن-جازۋشى ونەر ادامدارىن ستۋدەنتتەرمەن جۇزدەستىرۋدىڭ ءوزى - ۇلكەن تاربيە. سونىسىمەن - اق بىزدەردى سەلت ەتكىزدى. استانا جىل سايىن ءوسىپ وركەندەپ كەلەدى. سوعان سايكەس وقۋ ورىندارى دا جان- جاقتى ءبىلىم بەرۋلەرى كەرەك. تولىققاندى ازامات بولۋ ءۇشىن جاستار ونەر، ادەبيەت، تاريحتى ءبىلىپ وسۋلەرى كەرەك" 
ساحنادا ەراعاڭنىڭ قاسىندا كەشتى جۇرگىزىپ وتىرىپ، ول كىسىگە"شارشاعان جوقسىز با؟" دەپ ەدىم، قايراتكەر: "قانشا ۋاقىت بولدى وتىرعانىمىزعا؟" دەدى. مەن:-"ەكى ساعاتتان استى" دەدىم. ەراعاڭ: "و، وسى دا جەتەر ءبىر تويعا...توقتايىق وسىمەن!"- دەدى.
وڭىنە قاراسام، باستاپقىداي ەمەس كوزى جايناپ بۋسانىپ، بۋىرقانىپ شابىتتانىپ كەتىپتى. ەراعاڭا قاراعاندا، نارتايدىڭ مىنا ولەڭى ەسىمە ساپ ەتە قالماسى بارما. ىركىلمەي وقىپ جىبەردىم:
وزدەرىنىڭ بىلەر نارتايمىن،
نار بولسامدا قارتايدىم.
ارناسى باردا ءوزى جوق، 
باياعى داۋىل ايقايدىڭ.
دامە باردا، دارمەن جوق،
باستى ەرىكسىز شايقايمىن..."
ءارى قاراي ءوزىنىڭ سۇراۋى بويىنشا اباي سوزىنە جازعان ۆوكالدىق سيكلىنەن "قازاعىم، قايران جۇرتىم" رومانسىن كەشتىڭ سوڭىندا ورىنداپ بەردىم.
قولتىعىنان دەمەپ، ەراعاڭدى وتىرعان ورنىنان تۇرعىزدىم. زالدا وتىرعان ستۋدەنتتەر مەن استانانىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى تۇرەگەپ تۇرىپ "براۆولاپ" قول سوقتى. تۇرعان بويدا حالىققا باس ءيدى دە، بىردەمەلەردى ايتىپ كۇبىرلەپ "ءتاۋبا، ءتاۋبا!" دەي بەردى.
كەزدەسۋ اياقتالىسىمەن ادامدار ساحناعا شىعىپ، قولىن الىپ، اسەرلى كەزدەسۋ بولعانىن ايتىپ، قاۋقىلداسىپ جاتتى. كەيبىرەۋلەر ەسكەرتكىشكە سۋرەتكە ءتۇستى.
سويتسەك بۇل ءوزى ءۇشىند ە، بىزدەر ءۇشىن دە ۇلى ونەر تۇلعاسىمەن سوڭعى كەزدەسۋ كونسەرتى ەكەن عوي. ەندى بۇنىڭ ءبارى تاريح بولىپ قالدى.
سونىمەن، ەراعاڭ سوڭعى رەت ارامىزدا بولعان قيماس ءسات ماڭگىلىكتىڭ اياسىنا كەتە باردى.

كەنجەعالي مىرجىقباي، 

ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى