قىتايدىڭ سينداو قالاسىندا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ رەسمي جينالىسى باستالدى، دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى.
سامميت شىۇ-عا مۇشە مەملەكەت باسشىلارىنىڭ امانداسۋىمەن باستالدى.
«شىۇ-نىڭ 18 سامميتىنە قوش كەلدىڭىزدەر. پاكىستان پرەزيدەنتى مامنۋن حۋسەين مەن ءۇندىستان پرەمەر-مينيسترى نارەندرا موديگە ەرەكشە قوشەمەت كورسەتكىم كەلىپ وتىر. ولار شىۇ وتىرىسىنا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتىڭ باسشىسى رەتىندە العاش رەت قاتىسۋدا. سونداي-اق، قىرعىزستان پرەزيدەنتى جەەنبەكوۆ مىرزانى دا مەملەكەت باسشىلارى كەڭەسىنە العاش رەت قاتىسۋىمەن قۇتتىقتايمىن. ءبىزدىڭ وتىرىسىمىز شىۇ كەڭەيتىلگەننەن كەيىن مۇنداي فورماتتا العاش رەت وتكىزىلۋدە. بارلىق 8 مەملەكەتتىڭ باسشىلارى قاتىسۋدا. ءسامميتتىڭ تاريحي ءمانى بار. ۇيىم مۇشەلەرى سانىنىڭ ارتۋىنىڭ ارقاسىندا ءبىز قۋاتتى، مىقتى بولا تۇستىك»، - دەدى شاعىن قۇرامداعى وتىرىستى اشقان قحر ءتوراعاسى سي سزينپين.
كەيىن مەملەكەت باسشىلارى كەڭەسىنىڭ جيىنى ءوتىپ، قىتايدىڭ ءبىر جىلدىق ءتوراعالىعىن قورىتىندىلادى. جۇڭگو ءتوراعاسى شي جين ءپيڭنىڭ ايتۋىنشا، ءۇندىستان مەن پاكىستاننان كەيىن كەيىن ۇيىمنىڭ ىرگەتاسى الدەقايدا نىعايا تۇسكەن.
جيىن قورىتىندىسىنا سايكەس، شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ كەلەسى ءتوراعاسى قىرعىزستان بولدى. شي جين پيڭ قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇيىمعا ءتوراعالىعىنا قولداۋ كورسەتەتىنىن مالىمدەدى.
ايتا كەتەيىك، سينداو ءسامميتى سەگىزدىك فورماتتا العاش رەت ءوتىپ جاتىر. وتىرىسقا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ، رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين، قىرعىز پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ، پاكىستان پرەزيدەنتى مامنۋن حۋسەين، تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون، وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيەيەۆ، ءۇندىستان پرەمەر-مينيسترى نارەندرا مودي، شىۇ-عى بايقاۋشى مارتەبەسى بار اۋعانستان پرەزيدەنتى اشراف عاني، بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو، يران پرەزيدەنتى حاسان روۋحاني جانە موڭعوليا پرەزيدەنتى حالتمااگيين باتتۋلا جانە ءبىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىستان كەيىن ءسامميتتىڭ باستى قۇجاتى سينداو دەكلاراسياسى قابىلدانىپ، 20-دان استام قۇجاتقا قول قويىلماق. ونىڭ 17ء-سىن مەملەكەت باسشىلارى راسىمدەيدى.
شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى 2001 جىلى قازاقستان، قىرعىزستان، جۇڭگو، رەسەي مەن تاجىكستان باسشىلارى شەكارا ايماعىنداعى اسكەري سالاداعى سەنىم شارالارىن نىعايتۋ تۋرالى كەلىسىم مەن شەكارا ايماعىنداعى اسكەري كۇشتەردى ءوزارا قىسقارتۋ تۋرالىك ەلىسىمگە قول قويعاننان كەيىن قالىپتاسقان «شانحاي بەستىگى» تەتىگىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلدى.
ۇيىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – 2002 جىلى 7 شىلدەدە قابىلدانعان شىۇ حارتياسىنا سايكەس ءوزارا سەنىم، دوستىق پەن تاتۋ كورشىلىكتى نىعايتۋ؛ ساياسي، ساۋدا-ەكونوميكالىق، عىلىمي-تەحنيكالىق، مادەني، ءبىلىم بەرۋ؛ ەنەرگەتيكالىق، كولىك، ەكولوگيالىق جانە باسقا سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى قولداۋ.
2017 جىلدىڭ 8-9 ماۋسىمىندا شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر كەڭەسىنىڭ وتىرىسى استانادا ءوتتى. وندا قازاقستان، جۇڭگو، قىرعىز رەسپۋبليكاسى، رەسەي، تاجىكستان جانە وزبەكستان باسشىلارى قاتىسقان بولاتىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ وتىرىستا ءتوراعالىق ەتتى.