اماندىق مىرزا، اۋىلىڭىزدى كىم توناپ ءجۇر؟

/uploads/thumbnail/20180913113524407_small.jpg


الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆتىڭ نازارىنا! 
الماتى وبلىسى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا قاراستى سوگەتى اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى بىرنەشە اپتادان بەرى دۇرلىگىپ جاتىر. سەبەبى تورىايعىر جازىعىنداعى مال سۋ ىشەتىن قۇدىقتاردى جالعاعان جەراستى قۇبىرلارىن الدەكىمدەر باسا كوكتەپ كەلىپ، قازىپ الىپ جاتقانعا ۇقسايدى. ولارعا اۋىل اكىمىنىڭ دە، ۋچاسكەلىك پوليسەيدىڭ دە كۇشى جەتپەگەن. مال جايلاۋدا جۇرگەندە يەن دالاداعى قۇبىرلاردى ءوزىنىڭ مەنشىگىندەي يەمدەنىپ، ءورىستىڭ تالقانىن شىعارعاندار «جوعارىدان رۇقسات بار» دەيتىن كورىنەدى. سوندا ولارعا كىم رۇقسات بەرگەن؟ اۋىل-اۋىلدى توقسانىنشى جىلدارداعىداي جاپپاي توناۋ توقتاعان سەكىلدى ەدى عوي. الدە الماتى وبلىسىندا ءالى دە جالعاسىپ جاتىر ما؟ جەردىڭ بەتىن جىپ-جىلماعاي ەتكەن تويىمسىزدار ەندى جەردىڭ استىنا تۇسكەن بە؟ مىنە، بۇل سۇراقتاردىڭ جاۋابىن باسقا ەمەس، وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ بەرۋى كەرەك دەپ ويلايمىز.
ەندى اۋىلدىقتاردى مازالاعان ماسەلە تۋرالى از-ماز اقپار. سوگەتى اۋىلى كەڭەس وداعىنىڭ كەزىندە «سوگەتى قوي سوۆحوزى» دەگەن اتپەن تانىلعان ەدى. ۇكىمەتكە ەت پەن ءسۇت وتكىزۋ جونىنەن كوش باستاپ، بۇكىل وداققا اتى شىققان. جىلقى مەن سيىردى ايتپاعاندا، تورىايعىر جازىعىندا 80 مىڭعا دەيىن قوي ءوسىردى. سول كەزەڭدەردە سوۆحوز ديرەكتورى، مارقۇم ساعىنىش ەسبەرگەنوۆ اقساقال تورىايعىر مەن بۇعىتى تاۋلارىنىڭ اراسىنداعى الىپ جازىققا سۋ تارتقىزعان. جوعارىداعى 80 مىڭ قوي وسى سۋدىڭ ارقاسىندا كوبەيىپ، ءوسىپ-وندى. ءبىر جاعى قارامويىن، الاسادان باستالىپ، بارتوعايدىڭ ساعاسىنا دەيىن ەڭكەيەتىن سۋ قۇبىرىنىڭ ۇزىندىعى كەمىندە 20-25 شاقىرىمعا جۋىقتاپ قالۋى كەرەك. جانە ەكى تاۋدىڭ اراسى الشاق بولعاندىقتان، ءبىر ەمەس، ەكى قۇبىر پارالەل تارتىلعان. ول قۇبىردان قۇدىقتارعا دەيىن تارتىلعان قۇبىر تاعى بار. وسىنىڭ ءبارىن ەسەپتەسەڭىز، سۋ قۇبىرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى كەمىندە 70-80 شاقىرىمعا جەتىپ قالۋى كەرەك. 
ال ەندى وسى سۋ قۇبىرىنىڭ يەسى كىم دەپ ويلايسىز؟ ارينە، وسى اۋىلدىڭ جۇرتى. ونى كەڭەس وداعى قۇدايى عىپ تارتىپ بەرگەن جوق. وسى اۋىلدىڭ ەتى مەن ءسۇتىنىڭ اقىسىنا كەلگەن دۇنيە. دەمەك قۇدىقتار دا، سۋ قۇبىرى دا وسى اۋىلدىڭ مەنشىگى. كەشە اكەسى مال باققان ەلدىڭ بالالارى بۇگىن وسى جەردە مال ءوسىرىپ جاتىر. ءبىراق بۇرىنعى 80 مىڭ قويدىڭ جارتىسى دا جوق. سەبەبى قۇدىقتار توقسانىنشى جىلداردىڭ توپالاڭىندا تونالعان. فەرمەرلەر باستاۋ-باستاۋدى قۋالاپ، تاۋ ەتەگىنە ىعىسىپ كەتكەن. دەگەنمەن قۇبىر قالعان. ونى جالعاۋ اسا قيىن ەمەس. ۇكىمەتتەن كومەك بولماعاننىڭ وزىندە، شارۋالار ونى ەرتەڭ بولماسا دا، اياعىنان تىك تۇرعان كۇنى وزدەرى-اق ىسكە جاراتىپ الار ەدى. بۇل كىمگە زيان؟ قايتا ۇكىمەتكە جاردەم ەمەس پە؟
قازاقستان ءقازىر ەت وندىرىسىنە باسىمدىق بەرىپ وتىر. پرەزيدەنت ن.نازاربايەۆتىڭ پارمەنىمەن اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندە تالاي باعدارلاما قابىلداندى. سولاردىڭ بىرىندە مال سانىن كوبەيتۋ ءۇشىن قۇدىق قازۋعا سۋبسيديا بەرۋ جونىندە دە ارنايى جوبا بولعانىن بىلەمىز. دەمەك ۇكىمەت قۇدىق قازعانعا دا قولداۋ جاسايدى. ال سوگەتىنىڭ دايىن تۇرعان سۋ كوزدەرىن الدەكىمدەر توناپ جاتىر. سوندا بۇل قالاي بولعانى؟
ەندى توناۋعا تۇسكەن قۇبىردىڭ زاردابىنا كەلەيىك. بىرىنشىدەن، جوعارىدا ايتقانىمىزداي، قۇبىردىڭ يەسى – جەرگىلىكتى حالىق. ال ونى يەسىنىڭ رۇقساتىنسىز قازىپ الۋ – قىلمىس. بۇدان زار جىلاعان اۋىلدىقتار عانا ەمەس، ۇكىمەتتىڭ ءوزى دە زارداپ شەكتى. مال سانىن كوبەيتىپ، ەت ءوندىرىسىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دايىن تۇرعان دۇنيەدەن ايرىلدى. 
ەكىنشىدەن، مال جاياتىن ورىسكە وراسان زيان كەلدى. قازىلعان جەر مەن سول قازىلعان جەردىڭ توپىراعى تۇسكەن ماڭ تراكتوردىڭ يلەۋىنە اينالعان. ول جەرگە ەندى 4-5 جىل ءشوپ شىقپايدى. كەيبىر جەرلەر قازىلعان كۇيى قالعان. ەرتەڭ ول جەرگە مال تۇسسە دە، قاراڭعىدا ادام تۇسسە دە، اراندايدى. وسى جەردىڭ ءبارى – فەرمەرلەردىڭ مەنشىگى. ولار ءورىستى پايدالانعانى ءۇشىن ۇكىمەتكە سالىق تولەپ وتىر. ەندەشە بىرەۋدىڭ مەنشىگىندەگى جەردى وزگە بىرەۋدىڭ ويراندايتىن قانداي قاقىسى بار؟ 
ءبىز قايدا بارارىن، كىمنەن ادىلەت سۇرارىن بىلمەي داعدارعان حالىقتىڭ اماناتىن جەتكىزدىك. ارى قارايعى جۇمىس اماندىق عابباس ۇلىنىڭ مىندەتى دەپ بىلەمىز.


سانسىزباي نۇربابا

قاتىستى ماقالالار