قازاقستاندا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتىپ، ونىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن «تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى» پرەزيدەنت جارلىعىمەن قابىلداندى. اتالعان جوبانىڭ ناتيجە بەرۋى تاڭعالارلىق ءجايت ەمەس. سەبەبى، ونى ازىرلەۋ ءۇشىن وزىق 30 ەلدىڭ ءتىل ساياساتىن ءساتتى جۇرگىزۋدەگى تاجىريبەسى زەرتتەلىپ، قولدانىسقا ەنگىزىلدى، باعدارلاما ازىرلەندى. وعان مەملەكەت بيۋدجەتىنەن ارنايى قارجى ءبولىندى. قارجى وسىنداي يگى ىستەرگە بولىنگەندىگى قۋانتادى. سەبەبى، ءتىل – ۇلتتىڭ جانى.

«تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما» اياسىندا رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە تەگىن قازاق ءتىلىن ۇيرەتەتىن ورتالىقتار قالىڭ بۇقاراعا ەسىگىن ايقارا اشتى. ونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ استاناسى – استانا مەن وڭتۇستىك استاناسى – الماتى قالاسىندا دا بار.

قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە قۇلىقتى، ءبىراق ارنايى كۋرسقا بارۋعا قارجىلىق جاعدايى كەلمەيتىن كەز كەلگەن ازامات قازاق ءتىلىن وقي الادى. باعدارلاما اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان تەگىن ءتىل ورتالىقتارى ەرەسەك ادامدار ءۇشىن تاماشا مۇمكىندىك. زەينەتكەرلەردەن باستاپ جۇمىسسىزدارعا دەيىن ورتالىققا كەلىپ، مەملەكەتتىك ءتىلدى تىڭداۋ، وقۋ، گرامماتيكا، سويلەۋ بولىمدەرىنىڭ بارلىعىن قامتيتىن تولىق كۋرستى وتە الادى. مۇنداي كۋرستاردىڭ جارقىن كورسەتكىشى رەتىندە ورتالىقتان ءتىل ۇيرەنگەندەردىڭ قازاق تىلىنەن تەستتە جوعارى بالل جيناعانى دالەل.

بۇدان بولەك «تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى» اياسىندا ءتۇرلى كونكۋرستار ۇيىمداستىرىلىپ تۇرادى. بۇل – قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋگە، قولدانىسقا ەنگىزۋگە ستيمۋل.

باعدارلامادا كورسەتىلگەن ماقسات، مۇراتتاردى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا ءتىلدى تەز مەڭگەرۋ مەن ۇيرەنۋدىڭ وڭاي تاسىلدەرى مەن جولدارىن تۇسىندىرەتىن ءتۇرلى سەمينارلار وتكىزىلەدى. بۇل رەتتە شايسۇلتان شاياحمەتوۆ اتىنداعى «ءتىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىندا باعدارلاما اياسىندا ءتۇرلى شارالار ۇيىمداستىرىپ جۇرگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ورتالىقتىڭ جۇمىس جوسپارىندا قازاندا «جاھاندانۋ جاعدايىنداعى ءتىل ۇيرەتۋدىڭ يننوۆاسيالىق ادىس-تاسىلدەرى» رەسپۋبليكالىق سەمينارى بار.

ايتا كەتەيىك،  «تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى» كوپتەگەن مىندەتتەر مەن ماقساتقا جەتۋدى كوزدەپ وتىر. ونىڭ ىشىندە تەرميندەردى رەتكە كەلتىرۋ.

وسىعان وراي، ق ر ۇكىمەتى جانىنداعى رەسپۋبليكالىق تەرمينولوگيالىق كوميسسيا جاڭا سوزدەردى ەنگىزەدى. ودان كەيىن ولار رەسمي تۇردە قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. قازىرگى تاڭدا، ق ر ۇكىمەتى جانىنداعى رەسپۋبليكالىق تەرمينولوگيالىق كوميسسيا ون سەگىز مىڭ تەرميندى قارادى.

قازىرگى اقپارات زامانىندا ءتۇرلى سالاداعى تەرميندەر پايدا بولىپ جاتىر. ونى قازاقستاندىق اۋديتورياعا سايكەستەندىرىپ، اۋدارىپ، قولدانىسقا ەنگىزۋ جۇمىستارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. وعان قورداعى ون سەگىز مىڭ تەرمين دالەل بولسا كەرەك.

بۇدان بولەك «تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى» قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋگە باعىتتالعان ءتۇرلى ونلاين رەسمي سايتتاردىڭ جۇمىسىن باستاۋىنا مۇرىندىق بولدى. ماسەلەن، www.kazakhtest.kz سايتىندا كەز كەلگەن ازامات ءوزىنىڭ قازاق ءتىلىن ءبىلۋ دەڭگەيىن تەكسەرە الادى. سونىمەن قاتار، قولدانۋشىنىڭ قازاق ءتىلىن ءبىلۋ دەڭگەيىن ارتتىرادى. ماسەلەن، مەملەكەتتىك تىلدە اڭگىمەلەسۋ، ادامدارمەن دۇرىس سۇحبات جۇرگىزۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىندىرەدى.

باعدارلاما اياسىندا توعىز جىل ىشىندە قازاقستاندا قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرىپ، ونى نەگىزگى ءتىل رەتىندە پايدالانىپ، قازاق تىلدىلەردىڭ سانىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جان-جاقتى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. قازىرگى جاھاندانۋ، اقپارات پەن ينتەرنەت زامانىندا قازاق ءتىلىن مەڭگەرگىسى كەلەتىندەر ءۇشىن ونلاين دارىستەردە قاراستىرىلعانى قۋانتادى.

قازاق ءتىلىن ونلاين ۇيرەتەتىن سايتتاردىڭ ءبىرى ورفوگرافيانى تۇسىندىرسە، ەندى ءبىرى تەرمينولوگياعا نەگىزدەلگەن. وندا اتالمىش بازالار جۇمىس ىستەيدى.

بۇدان بولەك، ارنايى ادىستەمەلىك وقۋلىقتار شىعارىلادى جانە شىعارىلىپ تا جاتىر.