قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ۇلتتىق ساياساتتىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىر تارماعى – ءتىل. الەمدىك تاجىريبەگە سۇيەنسەك، قاي ەلدە بولماسىن تۇراقتى تۇردە ۇزدىكسىز دامۋ – الۋەمەتتىك پروسەستەردىڭ ناتيجەلى جۇرگىزىلۋىنىڭ باستى ولشەمى. ۇزدىكسىز دامۋ - باستى شارتتارىنىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ جەرگىلىكتى ۇلتپەن تاتۋلىعى، دوستىعى. قازاقستان سەكىلدى كەڭ بايتاق ەلدى ءوز ۇيىندەي كورىپ ءوزارا تاتۋلىقتا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان كوپ ۇلتتى ەلدىڭ مۇنداي جايماقشۋاق جاعدايدىڭ ورناۋى ءتىل ساياساتىنىڭ دۇرىس جۇرگىزىلۋى سەبەپ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ەتنوستار مەن جەرگىلىكتى حالىق، ياعني قازاقتارمەن ۇلتارالىق قارىم-قاتىناستىڭ جاقسارۋى، بەيبىتشىلىكتە ءومىر ءسۇرۋ، ءوزارا كەلىسىمنىڭ بولۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جۇرگىزىلىپ وتىرعان ءتىل ساياساتىنىڭ ىقپالى ەكەندىگىن ايتا كەتۋ كەرەك. سەبەبى، الەم بويىنشا ءتىل ساياساتى ماڭىزدى رول اتقارادى. ول ەڭ الدىمەن سول ەلدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىنىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتەدى. ونىڭ جاڭا عىلىمداعى جاڭالىقتاردى جانە وعان قاتىستى ءتۇرلى تەرميندەردىڭ قازاق تىلىندە دۇرىس اۋدارىلۋ مەن دۇرىس قولدانىلۋىنا، ءتىپتى ەلدەگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالىنىڭ مەملەكەتتىك تىلدە سويلەپ، مەملەكەتتىك تىلدە اقپارات تاراتىپ، مەملەكەتتىك تىلدە جوبا كوپتەپ جاسالۋعا، سايكەسىنشە مەملەكەتتىك ءتىلدى جوبالارعا سۇرانىستى ارتتىرۋدى كوزدەيدى.

بالكىم، مونوۇلتتى ەلدەردە مۇنداي ماسەلە جوق شىعار. الايدا كوك اسپاننىڭ استىندا بىرگە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان كوپ ۇلتتى ەلدەردە وزگە ەتنوستاردىڭ مادەنيەتىن، ءوز انا ءتىلىن، ءسالت-داستۇرىن ساقتاي وتىرا، مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋ جانە مەملەكەتتىك ءتىلدى جەتىك مەڭگەرۋى ءۇشىن ىنتالاندىرۋ.

جوعارىدا اتاپ وتكەن تىلدەردى دامىتۋ مەن ونىڭ اياسىن كەڭەيتۋدى كوزدەيتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى وسى جانە وزگە دە ماقساتتى كوزدەيدى. جانە ونىڭ ىسكە اسۋى ءۇشىن ناتيجەلى جۇمىستار اتقارىلىپ كەلەدى.

سەبەبى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ءتىل ساياساتى – تەرەڭگە بويلاعان تاريحي تامىرىنىڭ مورت سىنۋىن قالاماۋى ءۇشىن، ونى ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا كەز كەلگەن ءتىل مەن كەز كەلگەن ازاماتتىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا باعىتتالعان. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇرىپ جاتقان كەز كەلگەن ازماتتىڭ ءوز انا ءتىلىن ساقتاي وتىرا وزگە ءتىلدى مەڭگەرە الادى. ول ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان.

ءقازىر قازاقستان رەسپۋبليكاسى بويىنشا ءجيى-جيى ءتۇرلى سەمينارلار وتكىزىلەدى. وندا تەوريالىق جانە پراكتيكالىق تۇرعىسىنان قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ. ولاردىڭ كوپ جاعدايدا تەگىن وتكىزىلەتىنىن ايتا كەتكەن ابزال. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ قىزىقتى ءارى جەڭىل بولۋى ءۇشىن وقۋلىقتار شىعارىلىپ جاتىر. وندا ءتىل ۇيرەنۋدىڭ وڭتايلى جولدارى قاراستىرىلعان.

سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە دەرلىك تىلگە قاتىستى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى فەستيۆالدەر، كونكۋرستار وتكىزىلىپ تۇرادى. وندا ەتنوستاردىڭ ءوزىنىڭ قازاق ءتىلىن ءبىلۋ دەڭگەيى سارالانادى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە زور ستيمۋل بەرەدى.

تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما ءتۇرلى سالادا، اتاپ ايتار بولساق: مەديسينا، سپورت، مادەنيەت، ونەر، عىلىم، ءبىلىم جانە تاعى دا باسقا سالالاردى قولدانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيدى.

ايتا كەتەيىك، رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا الەم بويىنشا ءتۇرلى سالادا جازىلعان، الەمگە جاڭالىق اكەلگەن، زور ناتيجەگە جەتكەن، قوعامعا بەرەرى مول، حالىقتى رۋحاني، مادەني تۇرعىسىنان دامىتاتىن، بايىتاتىن، حالىقتىڭ مەنەدجمەنت، ەكونوميكالىق ساۋاتىن اشاتىن كىتاپتار قازاق تىلىنە اۋدارىپ شىعارىپ جاتىر. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى الەمدىك، الەمدىك ادەبيەتتە ءوزىنىڭ وشپەس ءىز قالدىرعان، ەسىمى التىن ارىپتەرمەن جازىلعان اۆتورلاردى قازاق قوعامىنا قازاق تىلىنە اۋدارىپ، ۇسىنىپ وتىر.

بۇل دا ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىق قوعامعا رۋحاني بايلىق سىيلاپ قانا قويماي، قازاق ءتىلدى كىتاپتارعا دەگەن سۇرانىستى ارتتىرىپ وتىرعانىن دا ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تىلگە قاتىستى قابىلدانىپ جاتقان باعدارلامالاردىڭ ءوز ناتيجەسىن، جەمىسىن بەرىپ جاتقانىن ءقازىر ايقىن كورە الامىز. ماسەلەن، وسىدان 10 جىل بۇرىن قازاق قوعامى «قازاقستاندىق تەلەارنالاردا قازاق ءتىلدى جوبالار جوقتىڭ قاسى. بارلىعى ورىس تىلىندە جۇرگىزىلەدى. قازاق تىلىندە جوبا شىقسا دا پرايم-تايمدا ەمەس، ەل كورمەيتىن، تۇندە، تاڭعا جۋىق نەمەسە ەل جۇمىسقا، وقۋعا دايىندالىپ جاتقاندا جانە ۇيىقتاپ جاتقاندا كورسەتەدى» دەپ شاعىمدانىپ، نارازىلىعىن ءبىلدىرىپ كەلگەن. ءقازىر جاعداي مۇلدە وزگەرگەنى ايقىن كورىنەدى.

ءبىلىم بەرۋ سالاسىن الىپ قارايىق. قازاقستاندا جىلدان-جىلعا قازاق تىلىندە ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەست تاپسىراتىن دا، قازاق ءتىلدى كلاسستار مەن مەكتەپتەردىڭ كوبەيۋى دە ۇتقىر ءتىل ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىك.

جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا قازاق توپتارىندا وقيتىن جانە قازاق توبىندا وقۋعا نيەت بىلدىرگەندەردىڭ جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى.

بۇل – تىلدەردى دامىتۋ مەن ونىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا قابىلدانعان 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامادا بارلىعى قاراستىرىلعان.

كەز كەلگەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالىندا قازاق ءتىلدى اۋديتوريانىڭ دا، قازاق ءتىلدى جوبانىڭ دا وسكەنىن جانە ەڭ باستىسى تەلەارنالاردا كورسەتىلەتىن قازاق ءتىلدى جوبالاردىڭ ءقازىر ەرەكشە سۇرانىستا بولىپ، پرايم-تايمدا كورسەتىلەتىنى كوڭىلگە مەدەۋ. قازاقستانداعى ينتەرنەت سايت بولسىن، گازەت نەمەسە جۋرنال بولسىن قازاق تىلىندە كوپتەپ شىعادى. بۇل – قازاق ءتىلدى اقپاراتقا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتقانىنىڭ انىق كورسەتكىشى. دەمەك قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن ادامنىڭ سانىنىڭ وسكەنىن، مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسى كەڭىگەنىنىڭ كورسەتكىشى. بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ءتىل ساياساتىنىڭ ايقىن ناتيجەسى ءھام جەمىسى.