«توتەنشە جاعدايلار كوميتەتى – ومىرگە ءقاۋىپتى مەكەمە!» دەپ ات قويعان اسەكەڭنىڭ كەزەكتى سايگەزى دە سۇيەكتى سىرقىراتار ساۋاتتى دا سالماقتى.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن ونىڭ توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى كوميتەتىنىڭ ەسەبىنشە، «تەك بيىلعى قاڭتار ايىندا عانا ەلدە ورتتەن 116 ادام قازا تاۋىپ، 129 ادام جاراقات العان. ءورت سالدارىنان كوز جۇمعانداردىڭ سانى بىلتىر، وتكەن جىلعا قاراعاندا، 19 پايىزعا وسكەن».
ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يۋريي ءيليننىڭ پىكىرىنشە، كىنالى – قاراپايىم حالىقتىڭ ءوزى. پەشتى دۇرىس ورناتپايدى، وتتى ورىندى جاقپايدى. «بۇل ءان بۇرىنعى اننەن وزگەشە» ەمەس، جىل سايىن قايتالانىپ، ەلدىڭ قۇلاعى دا ۇيرەنىپ قالعانداي. سوندا، توتەنشە جاعدايمەن كۇرەسەتىن ورگان نە ءبىتىرىپ وتىر؟.. جۇرتتىڭ نەگىزى كومىر جاعىپ وتىرعان كەزدە، ودان كەلەر قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن الۋ وسىلاردىڭ مىندەتى ەمەس پە ەدى؟ وتىننىڭ ساپاسى، پايدالانۋعا بولاتىن پەشتىڭ ستاندارتتارى جايلى قۇجاتتار، ەرەجەلەر نەگە قابىلدانباعان؟ باسقا دا قاۋىپسىزدىك شارالارى نەگە جۇرگىزىلمەگەن؟ ءوزى ايتقان، ىس ءتيۋدىڭ الدىن الاتىن، گاز اناليزاتورلارى نەگە جاپپاي ورناتىلماعان؟..
...استاناداعى بەس ءسابيدىڭ قازاسىنان كەيىن كەشەگى ۇكىمەتباسى ب.ساعىنتايەۆ «پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يۋريي يلينگە سوگىس جاريالاۋ تۋرالى ۇسىنىس جىبەرىپ، كوميتەت ءتوراعاسى ۆلاديمير بەككەرگە ءوزى قاتاڭ سوگىس جاريالاپتى. ەكەۋىن دە قىزمەتتەن قۋسا، ارتىق بولماس ەدى. ءبىراق، «قولى قىسقا» بولار»، انا ەكەۋدىڭ «پاناسى» پارمەندىرەك شىققانعا ۇقسايدى.
«ايتپەسە، قىزمەت تاريحىندا ەكى رەت سوتقا تارتىلعان ادام بۇلايشا بيىك «ۇشپاس» ەدى عوي. ءيليندى ايتام. 2009 جىلى جول ەرەجەسىن بۇزىپ، باسقا كولىكتى سوققانى ءۇشىن جانە 2012 جىلى زاڭعا «تومپاق» بۇيرىقتار شىعارىپ، ەكى رەت جازاعا تارتىلعان. ەكى رەتتە دە ازىن-اۋلاق ايىپپۇل تولەپ قۇتىلعان. الدىڭعىسىن «ماشينەنى كىم ايدامايدى، ەرەجەنى كىم بۇزبايدىعا» سايساق تا بولادى. كىم بىلگەن، مۇمكىن، ازداپ «ۇرتاپ» تا قويعان شىعار. بولماسا، بىلدەي ءبىر چينوۆنيك ول ءىستى سوتقا جەتكىزبەس تە ەدى عوي. ال، ەكىنشى ءىس قىزىعىراق. 2012 جىلى الماتى قالاسى بويىنشا جەدەل دايىندىق، ازاماتتىق قورعانىس، تابيعي اپاتتاردى ەسكەرتۋ جانە سالدارىن جويۋ جونىندەگى باسقارماعا جەتەكشىلىك ەتىپ وتىرعان يلين مىرزانىڭ مەكەمەسىندە تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن ادىلەت دەپارتامەنتى زاڭنىڭ بىرنەشە رەت بۇزىلعانىن انىقتاعان. وسى ءىس بويىنشا شاقىرىلعان سوت وتىرىسىنا يۋريي ۆيكتوروۆيچ كەلمەي قويادى. لاۋازىمى سونشا بيىك بولماسا دا، «زاڭنان جوعارى تۇرمىن» دەگەن ەمەۋىرىنى بولار. ايتسە دە، ناتيجەسىندە، يلين مىرزا جاۋاپقا تارتىلىپ، بار جوعى 16 مىڭ تەڭگەدەن ءسال اساتىن سوماداعى ايىپپۇل تولەپ، امان-ەسەن كەتەدى. بۇل سوت ونىڭ قىزمەت ساتىسى ءۇشىن «بارەر» ەمەس، «ترامپلين» بولعان سياقتى. كوپ ۇزاماي، الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە، پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە، ودان ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە ءبىر-اق «سەكىرەدى». ونىڭ ەرەجە بۇزۋىن «ەركەلىككە» بالادى ما، جوق «ەركەكتىككە» بالادى ما، بيىك لاۋازىمعا شاقىرعاندا، قىزمەتىنىڭ بۇل «قىزىقتارى» ەسكەرىلمەي قالعانى انىق. ءبىر جاعىنان الساق، قاي شەندى زاڭ بۇزباي جاتىر؟ باستىسى، «توقپاعىڭ» مىقتى شىقسىن، قانشا «كيىز» بولساڭ دا، كىرمەيتىن جەرگە دە كىرگىزىپ جىبەرەدى. ايتپەسە، رەسەي اسكەرىنىڭ بۇرىنعى وفيسەرى، 1996 جىلعا دەيىن تاۋەلسىز ۋكراينانىڭ ءبىر وبلىسىنداعى ازاماتتىق قورعانىس سالاسىندا جۇرگەن بەيماءلىم چينوۆنيكتى، اياق استىنان، الماتىعا الىپ كەلىپ، جىل ساناپ ساتىلاپ وسىرە مە (ول تۋرالى بيوگرافياسىنان تانىسۋعا بولادى)؟ بالكىم، كەرەمەت مامان رەتىندە تاڭداعان شىعار. ءبىراق، ناتيجەسى قايسى؟ ءبىزدىڭ ەلدى، جەردى، ءتىلدى بىلمەيتىن ادام نە تىندىردى؟..»
ءيا، قازىرگى قازاق بيلىگىنىڭ بىلىعى مەن حالىقتى «قورعاۋ» قاۋقارى وسىنداي! مەملەكەتتىك قىزمەتكە قازاق بالاسىن الاتىن بولسا، جەتى اتاسىنىڭ تاريحىن اقتارىپ، 18 عاسىردا ورىسقا باعىنباعان باتىر باباسىنىڭ «قىلمىسىن» قالقان قىلىپ، قىزمەتكە المايدى، ال، جات ەلدىڭ، بوتەن جۇرتتىڭ اسكەري قىزمەتكەرىن (ول ءوز ەلىندە قانداي قىلمىستار جاساعانىن، مىندەتتى تۇردە، جاسىرىپ قالادى. بولماسا، ول جات ەلدىڭ جانسىزى شىعار؟..) وپ-وڭاي ءجاي قاتارداعى قىزمەت ەمەس، ەلدىڭ ەڭ نازىك تە جاۋاپتى، مىسالى، «ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى» لاۋازىمىنا قابىلداي سالادى؟..

بۇدان ءارى جازارمان باۋىرىم اسەكەنىڭ ءوزى دە ءوز سوزىنەن شوشىپ كەتىپ: «قوي قۇرىسىن، دەرەگىم جوق، وتىرىك بولار...» دەي سالىپتى. ارتىنشا، اسەكەڭ قانداستارىنا ەسكەرتۋ جاسايدى: «ارقادا قىس ۇزاق، سوندىقتان، ءورت ءقاۋپى ءالى دە سەيىلگەن جوق. ورتەنىپ كەتەتىن دە، ءورت شىققانى ءۇشىن جاۋاپتى بولاتىن دا وزدەرىڭىز ەكەنىن ۇمىتپاڭىزدار. ال، ارقانىڭ قارى سوگىلىپ، جىلعاعا جىلعا قوسىلىپ، سۋ جايىلاتىن كەز دە الىس ەمەس. سۋعا كەتسەڭىزدەر، «تال قارمايسىزدار». ويتكەنى، يلين مەن بەككەردىڭ «كۇيسەۋى» بولەك، سەنۋگە بولمايدى. بۇل مىرزالار «قىلىشىن سۋ كەتكەن سوڭ عانا سەرمەيدى»، ياعني، شىعىندى ەسەپتەپ، اقشا بولۋمەن عانا اينالىسقاندى ءجون سانايدى. اپاتتان امان بولىڭىزدار!»
مەنىڭشە، ۇكىمەتباسى اۋىسقانىمەن، شيەلەنىستى ماسەلەلەر وزدىگىنەن شەشىلە قالمايدى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ادالدىعى مەن كاسىبيلىگى جوق جەردە، كەلەڭسىزدىك كوبەيە بەرەدى. سوندىقتان، الدىمەن، قازاقستاننىڭ باس پروكۋرورى قايرات قوجامجاروۆ مىرزا ق ر ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يۋريي يلين مەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى كوميتەتىنىڭ باسشىسى ۆلاديمير بەككەردىڭ ءومىرباياندارى مەن قىزمەت ساتىلارىن اسا ىجداھاتتىلىقپەن ءجىتى تەكسەرىپ، ناتيجەسىن حالىققا جاريالاۋى كەرەك.
بۇل ىستە قايرات قوجامجاروۆ سەكىلدى باتىل تۇلعا عانا ناتيجە شىعارا الادى. تۇجىرىم – وسى!