جۇڭگو كوسەمى دەنسياوپين ساياسي ساحناعا قايتا ورالىپ، رەفورما مەن سىرتقا ەسىك اشۋ باعىتىن جولعا قويعاندا، ساياسي الاساپىراننان جاڭا ەس جيعان جۇڭگو زيالىلارىندا ورايدان پايدالانىپ شەتەلگە كەتۋ ويى تۋىنداعانى انىق. «جاراقات ادەبيەتىنىڭ» ۋاكىلدىك تۋىندىسى سانالاتىن اقىن، سەناريست ءبايحۋانىڭ 1980 جىلى ەكراندالعان «بەينەتتى ماحاببات» كينو حيكاياتى وسى تاقىرىپتى ارقاۋ ەتكەن. شىعارمانىڭ باس كەيىپكەرى شەتەلگە قونىس اۋدارعان سۋرەتشى جاڭا رەسپۋبليكا قۇرىلعانىن ەستىپ پاتريوتتىق سەزىمى ويانىپ وتانىنا ورالادى. بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋدى العاش كورگەندەگى اسەرىنەن ارىلا الماي، جاڭا تۋعان قىزىنا شيڭ شيڭ (جۇلدىز) دەگەن ەسىم بەرەدى. بىراق قۋانىشى ۇزاققا بارمايدى. الاپات ساياسي ناۋقاندار باستالىپ، قاپاسقا قامالىپ، ءتانى دە، جانى دا بىردەي جارالانادى. زامان وڭالعاندا قىزى كۇيەۋىمەن بىرگە شەتەلگە كەتۋگە بەل بايلايدى. قانشاما بەينەت كورسەدە وتانىنا دەگەن ماحابباتىن جوعالتپاعان اكەسى قارسى بولادى. سوندا قىزى اكەسىنە: “Cەن وتانىڭدى سۇيەسىڭ، تاۋقىمەت تارتساڭدا سۇيەسىڭ... وتانىڭ سەنى سۇيە مە؟!” - دەپ ءزىلدى سۇراق قويادى. سودان باستاپ بۇل ءسوز كوزقاراقتى جۇڭگو جۇرتىنىڭ قوعامدىق ادىلەتسىزدىككە تاپ بولعاندا ايتاتىن ءتامسىل سوزىنە اينالادى.

«ەسىكتى ايقارا اشۋ» كەزىنەن باستالعان قىتايلىقتاردىڭ شەتەلگە كەتۋ اعىنى توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا شىرقاۋ شەگىنە جەتەدى. قىتايدىڭ ورتالىق تەلەارناسى سەكسەنىنشى جىلداردىڭ باسىندا امەريكاعا قونىس اۋدارعان مۋزىكانت ساۋگۇيليننىڭ ءومىر باياندىق رومانى «نيۋ-يوركقا بارعان بەيجيڭدىكتەردى» تەلەسەريالعا اينالدىرىپ، 1994 جىلدىڭ باسىندا كورەرمەنگە ۇسىنادى. سەريالدىڭ باس كەيىپكەرى مۋزىكانت ۋاڭچيميڭ ۆيولونچەلين ارقالاپ، ايەلىمەن بىرگە نيۋ-يورككە باقىت ىزدەپ كەلەدى. كەدەيلەر رايونىنان ءۇي جالدايدى. كوشە  بۇزاقىلارىنىڭ شابۋىلىنا ۇشىراپ، بار جيعان تەرگەننىنەن ايىرىلادى. كۇنكورىس ءۇشىن ايەلى توقىما توقىپ، ءوزى جۇڭگو رەستورانىنا قارا جۇمىسقا جالدانادى. جانكەشتى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا اقشا جيناپ، كاسىپ اشادى. ءبىراق بايىعان سايىن ارالارى الشاقتاي بەرەدى. ۋاڭ رەستوراننىڭ ايەل قوجايىنىمەن اۋەيى بولادى. ايەلى سەرىكتەس شەتەلدىكتىڭ سەزىمىن قابىل الادى. ارتتارىنان كەلگەن قىزدارى ولارعا ەرەگەسىپ ءۇي بەتىن كورمەيتىندى شىعارادى. سىنىپتاسىمەن ماحابباتتاسادى. كوپ وتپەي جىگىتىنىڭ اكەسىمەن كوڭىل قوسادى. ءوز وزىنە كەلگەن ۋاڭ سەمياسىن ساقتاپ قالۋ قامىنا كىرىسەدى. ايەلىنىڭ كوڭىلىن قايتارا المايتىنىن بىلگەندە، تىم بولماسا قىزىنىڭ بەتىن بەرى بۇرۋدى ويلايدى. نيۋ-يوركتىڭ ادام كوپ جۇرەتىن كوشەسىنەن، افريكاداعى كەدەي بالالارعا جىلۋ جيناپ وتىرعان جەرىنەن تابادى. قىزى سىپايى تۇردە اكەسىنەن قايرىمدىلىقپەن اينالىسىپ جۇرگەنىن، جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرمەۋىن وتىنەدى. وزىنە، الدە باسقاعا ايتقانى بەلگىسىز، “مەنىڭ قىزىم اش-جالاڭاش بالالارعا كومەكتەسىپ ءجۇر، ال مەنىڭ قىزىما كىم كومەكتەسەدى؟!” - دەيدى ۋاڭ شاراسىز كۇيدە. اتالمىش سەريال جۇڭگو تاريحىندا شەتەلدە تۇسىرىلگەن العاشقى وتاندىق ءونىم سانالادى. ەڭ مىقتى كادرلاردان جاساقتالعان شىعارماشىلىق توپ وقيعانىڭ شىنايىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسىنداي جولدى تاڭداعان. كوپتەگەن كوركەمدىك دەتالداردى شەبەر پايدالانعان. وقيعانىڭ بەت الىسى توڭكەرىلگەن شەلەكتى سابالاپ وتىرعان كوشە مۋزىكانتىنىڭ ريتم قاعىسى ارقىلى بەرىلسە، ءار سەريانىڭ الدىندا قايتالانىپ وتىراتىن “ەگەر سەن ونى سۇيسەڭ نيۋ-يورككە جىبەر، سەبەبى ول جەر – جۇماق، ەگەر ونى جەك كورسەڭ نيۋ-يورككە جىبەر، سەبەبى ول جەر – توزاق” دەگەن بەت اشار ءسوزى ادامدى ەكى ۇداي سەزىمگە قالدىرادى. باتىسشا كيىنگەن ۋاڭنىڭ قىمبات كولىكتە ماو زامانىنداعى توڭكەرىس اندەرىن تىڭداپ كەلە جاتقان ەپيزوت سەريالدىڭ نەگىزگى يدەياسىن، قۇندىلىقتار ورتاسىندا تاڭداۋ جاساۋعا ءماجبۇر بولعان كەيىپكەردىڭ ىشكى قايشىلىعىن اشا تۇسەدى. سەريال كۇتكەندەي جۇڭگو قوعامىندا ەرەكشە اڭىس تۋدىرادى. سودان باستاپ باتىسقا، امەريكاعا كوزسىز تابىناتىن تەندەنسيا ازايىپ، وتانعا قايتۋ ناۋقانى باستالادى. جازۋشى ساۋگۇيلين «بەيجيڭدەگى نيۋيوركتىكتەر» دەگەن اتپەن روماننىڭ جالعاسىن جازادى.

قوعامدىق وزەكتى ماسەلەلەردى ەكرانداپ، ەل نازارىن اۋدارۋ – ەۆروپا مەن امەريكادا بۇرىننان بار ءداستۇر. ەكونوميكا مەن رۋحانياتتى تەڭ ۇستايتىن، «جۇمساق كۇشتىڭ» سيقىرىن ابدەن مەڭگەرگەن قىتايلىقتاردىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەنى كوركەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىپ، قالاي ءبىر جاقتىلى ەتكەنىن جوعارىدا باياندادىق.

كەيىنگى كەزدە قازاق قوعامىندا دا جاستاردىڭ شەتەلگە كەتۋى، قىزداردىڭ جات جۇرتتىقتارعا تۇرمىسقا شىعۋى كوبەيگەن. جۇرت  اڭىسى الەۋمەتتىك جەلىدەگى قۇر بايبالامنان ارى اسپاي تۇر. افريكالىق زاڭگىنىڭ ارتىنان كەتكەن قارا كوزدىڭ وتباسىن الىپ سيرياعا جيھادقا بارعان تاقۋانىڭ، كورەييادا قارا جۇمىسقا جەگىلگەن اۋىل قازاعىنىڭ كۇيىنىش-سۇيىنىشىن، تاعدىر تالايىن سونداي قادام جاساۋعا يتەرمەلەگەن الەۋمەتتىك، ەكونوميكالىق، مادەني سەبەپتەردى قوعام تولىق سەزىنبەگەن. سەزىنبەيتىن سەبەبى، ولاردىڭ ەكرانداعى تولىق قاندى كوركەم بەينەسى جاسالماعان. جاسالمايتىن دا ءتۇرى بار. ويتكەنى، قازىرگى كينو ءوندىرىسىن جاۋلاپ العان كۆن مەن توي ساحناسىنان شىققان كينوكەشتەر ونداي مىندەتتى ارقالاۋعا قاۋقارسىز. نارىقتىق كەزەڭدە ونەرگە تالپىنعان ولار اعا-بۋىن كينوگەرلەردىڭ تاجىريبەسىنەن ۇيرەنۋدەن گورى جاعاسىنا جارماسۋعا بەيىم. قۇدالىق، قىز الىپ قاشۋ، ەنە مەن كەلىن قاتىناسى سياقتى زامان كوشىنەن قالعان، وزەكتىلىگىن جوعالتقان دۇنيەلەردەن ارزان شوۋ جاساۋمەن الەك.

جاستاردىڭ جاقسى نە بوتەن نيەتپەن شەتەلگە كەتۋى – قازاقستان جاعدايىنان العاندا ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ دارمەنسىزدىگىنىڭ كورىنىسى. ۇلتتىق تاربيەگە، رۋحاني قاۋىپسىزدىككە نەمقۇرايلى قاراۋدىڭ سالدارى. وسى باستان كينو، تەليەۆيدەنيا، ينتەرنەت جەلىسى سياقتى مادەني تەتىكتەر ارقىلى تىلدىك ءارى رۋحاني ءبىر تەكتىلىكتى دارىپتەمەسەك، رەسمي تىلدە سويلەيتىن شەنەۋنىكتەرگە، “ءوز تاكسيىسىن قومسىناتىندارعا”، جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىن بىلمەسە دە، باياشات ءومىر كەشىپ جاتقان وزگە ۇلىس وكىلدەرىنە: “وتانىڭ سەنى سۇيەدى، سەن وتانىڭدى سۇيەسىڭبە؟!” – دەپ وتكىر سۇراق قويماساق، بولجاۋسىز اقۋەتكە ۇرىنارىمىز حاق.

ەسبول ۇسەن ۇلى