جامبىل وبلىسىندا ەلباسى باستاماسىمەن قولعا الىنعان «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسىنىڭ وڭىرلىك بالاماسى ۇرپاقتى ءوڭىردىڭ تەرەڭ تاريحىمەن تانىستىرىپ، ولكەدەگى ءار زامانعا جاتاتىن ەسكەرتكىشتەر جايىندا مالىمەتتەر ۇسىنادى. ال ول ەسكەرتكىشىنىڭ كەيبىرى تاريحي تۇلعالالار ارنالىپ قويىلعان. عاسىرلاردان عاسىرلارعا جەتكەن بۇل كونە جادىگەرلەر سول داۋىردەگى قازاق مادەنيەتىنەن، كۇندەلىكتى تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن سىر شەرتەدى. سونداي ەسكەرتكىشتەردىڭ ءبىرى تالاس اۋدانىنداعى سەيىلبەك اۋىلى ماڭىنداعى بولتىرىك شەشەن مەموريالى، دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى.
بولتىرىك المەن ۇلى XVIII–XIX عاسىرلاردا عۇمىر كەشكەن تاريحي تۇلعا. قازىرگى جامبىل وبلىسىنىڭ شۋ اۋدانىنا قاراستى شوقپار اۋىلى ماڭىندا دۇنيە ەسىگىن اشقان. اڭىز-اڭگىمەلەردە سوزگە شەشەن، تاپقىر، وي-جۇيرىك بولتىرىككە بۇل قاسيەتتى ناعاشىسى قارمەندە بيدەن سىڭگەنى ايتىلادى. اۋىل-ايماقتى، رۋ، بولىستى بىلاي قويعاندا بولتىرىك اتى ەلارالىق ماسەلەلەردى قانتوگىسسىز شەشۋ قابىلەتىمەن شىققان. ءتىپتى قازاقتىڭ سوڭى حانى سانالاتىن كەنەسارى حان باستاعان ۇلت – ازاتتىق قوزعالىستارعا قاتىسقان. شەشەننىڭ ءوز زامانىندا اتاقتى بالپىق بي، انداس قۇتىم بي، مىرزا جيناق بي، سارى ءۇيسىن سارى بي، بوتپاي سىپاتاي بي، بايسەركە بي، البان مالاي بي، نوعايباي بي، توبىقتى قۇنانباي مىرزا جانە سۇرانشى باتىر، سىپاتاي باتىر، تەزەك تورە سياقتى يگى جاقسىلارمەن بىرگە ەل باسقارۋ ىسىنە بەلسەنە اتسالىسقان. ونىڭ ەلارالىق داۋدى قارا قىلدى قاقا جارعانداي ءادىل شەشۋى بولتىرىك شەشەننىڭ ەسىمىن قىرعىز، وزبەك ەلدەرى اراسىندا تانىمال ەتتى. كەيىننەن بولتىرىك شەشەننىڭ ناقىل سوزدەرىن احمەت بايتۇرسىنوۆ، ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەيەۆ، ساكەن سەيفۋللين، زەينوللا قابدولوۆ سىندى تاريحيشى، اعارتۋشى عالىمدارىنىڭ ەڭبەكتەرىنە كەڭىنەن زەرتتەلگەن. حالىق اقىنى كەنەن ازىربايەۆتىڭ «اڭىزدار سىرى» اتتى داستانى بار.
كوزى تىرىسىندە ادىلدىگىمەن، تۋرالىعىمەن تانىلعان بولتىرىك شەشەننىڭ دەنەسى قازىرگى تالاس اۋدانى سەيىلبەك اۋىلىندا جاتىر. مۇندا ءقازىراق ءمارمار تاقتالارمەن قاپتالعان كەسەنە ورناتىلعان. ەكى جىل بۇرىن «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسى اياسىندا پايدا بولعان وڭىرلىك جوباسىنا ەنگىزىلگەن نىسان ايماققا جولى تۇسكەن قوناقتار مەن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءجيى ات باسىن بۇراتىن ورىن سانالادى.
