Qazaqstandyq quqyqorǵaýshy Abzal Quspan Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginovtiń atyna ashyq hat joldady, - dep habarlaıdy Qamshy.kz.

Abzal Quspan bul ashyq hatyn óziniń elimizde ózekti kúıinde qalyp otyrǵan Jer reformasyna alańdaýshylyǵymen túsindiredi.

«Eldiń bári qamalyp, berisi prokýrordyń qolynan eskertý qaǵaz alyp degendeı máre-sáre. Al, bizge eshkimniń kóńil bóletin túri joq. Azdap qobaljı bastadym, erteń balalarym "Áke Siz jer úshin ne istep edińiz?" -dese, ne deımin?», - deıdi zańger.

Batys Qazaqstan oblysynyń 
ákimi A.Kólginovke

Qoǵamdyq kelisim komısıasyna

Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty, 
Advokat, BQO advokattar alqasynyń múshesi 
A.T.Quspannan

A Sh Y Q H A T

Sizge osy ashyq hatty usyna otyryp, jerge qatysty myna máselelerge nazar aýdarýdy suraımyn:

Qazirgi ýaqytta memlekettik BAQ arqyly, bılikke jaqyn tulǵalardyń (aqsaqaldar, jer paıdalanýshylar, muǵalimder t.b.) jerdi sheteldikterge jalǵa berýdi qoldaıtyny týraly pikirleri berilýde, al memlekettik bıliktiń barlyq apparaty halyqqa jerdi jalǵa berýdiń paıdasy týraly nasıhattaýda. 

Alaıda, halyqtyń basym kópshiligi jerdi sheteldikterge uzaq merzimge jalǵa berýge ashyq qarsylyq bildirip otyr. Oǵan sebep – jerdi jalǵa berýdiń ekonomıkalyq tıimdiligi nemese tıimsizdigi emes, ulttyq qaýipsizdik máselesi! Jáne halyqtyń bul qaýpin orynsyz dep aıta almaımyn. Ókinishke oraı, memlekettik BAQ arqyly sóıleý «qurmetine ıe bolǵan» tańdaýly top máseleniń bul jaǵy týraly lám-mım dep aýyz ashpaıdy. 

Sol sebepti men zańger retinde, Sizge qoldanystaǵy zań normalary arqyly halyqtyń qaýpi qanshalyqty oryndy ekendigi jaıly óz pikirimdi jetkizgim keledi, atap aıtqanda;

Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksiniń 24 baby, 1 bóligine sáıkes, naqty bylaı delingen: 

«Sheteldikter, azamattyǵy joq adamdar, sheteldik zańdy tulǵalar, sondaı-aq jarǵylyq kapıtalyndaǵy sheteldikterdiń, azamattyǵy joq adamdardyń, sheteldik zańdy tulǵalardyń úlesi elý paıyzdan asatyn zańdy tulǵalar aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchaskelerin 
jıyrma bes jylǵa deıingi merzimge jaldaý sharttarymen ýaqytsha jer paıdalaný quqyǵymen ǵana ıelene alady». Atalǵan zań normasy Prezıdenttiń moratorııine deıin, ústimizdegi jyldyń 1 shildesinde kúshine enýi tıis bolatyn. 

Endi sheteldik azamat nemese kompanıa, shartty túrde Qytaı elinen delik, jerdi jalǵa alý arqyly elimizge 25 jylǵa keldi deıik. 25 jyl az ýaqyt emes, shırek ǵasyr. Ol ýaqyt ishinde, kelgen qytaılyq azamattar qazaqtyń jesir áıelderine nemese otyryp qalǵan qyzdaryna úılenip, balaly-shaǵaly bolyp úlgeretini sózsiz. 
Ar jaǵynda, qoldanystaǵy «Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵy týraly» QR Zańy «iske qosylady». Mysaly, atalǵan Zańnyń 16-babyna sáıkes (sózbe sóz),  Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵyna:
«Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda zańdy negizde keminde bes jyl turaqty turatyn ne Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattarymen keminde úsh jyl nekede turatyn adamdar qabyldanatyn bolady» – delingen. 

Nemese, tipti kelgen qytaılyqtyń ózi ártúrli sebeppen Qazaqstan azamattyǵyn ala almaǵan jaǵdaıdyń ózinde, Zańnyń 12-babynda bylaı delingen (sózbe-sóz);

«Ata-anasynyń azamattyǵy ártúrli bolyp, bala týǵan kezde olardyń bireýi Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty bolǵan jaǵdaıda bala: 

1) Qazaqstan Respýblıkasynyń terıtorıasynda týsa; 
2) Qazaqstan Respýblıkasynan tys jerde týsa, biraq, ata-anasynyń nemese olardyń bireýiniń bul kezde Qazaqstan Respýblıkasy terıtorıasynda turaqty turǵylyqty jeri bolsa, ol Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty bolyp tabylady. 
Bala týǵan kezde ata-anasynyń bireýi Qazaqstan Respýblıkasy azamattyǵynda bolyp, al ekinshisi azamattyǵy joq adam bolsa, ne onyń azamattyǵy belgisiz bolsa, bala qaı jerde týǵanyna qaramastan Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty bolyp tabylady. 
(atalǵan normalar Zańǵa 24.11.2015 № 421-V Zańymen engizilip otyr!).
Iaǵnı, budan shyǵatyn bir ǵana qorytyndy bar – qazirgi kezde, aýylsharýshylyq jeri azyp-tozyp, halqy ashtyqqa urynǵaly otyrǵan Qytaı eline biz esh kedergisiz, zańdy túrde, Qazaqstanǵa toptasyp kelýine jáne esh kedergisiz, zańdy túrde Qazaqstan azamaty bolýlaryna jaǵdaı týǵyzyp otyrmyz! Joq álde meniń jáne kópshiliktiń bul pikirine aıtar ýájderińiz bar ma?

Osy máseleni, resmı BAQ kórineý jarıalamaı otyr. Ondaı jaǵdaıda, halyq mıtıńige shyqpasa, óz oılaryn memlekettiń joǵarǵy bılik organdaryna qalaı jetkize almaq? Oraldan Ashyǵalıevti Astanadaǵy jıynǵa komısıa múshesi qylyp jibergen ekensizder. Ashyǵalıevtiń oblystaǵy eń iri sharýashylyq basshysy, latıfýndıs, odan qala berdi kúni keshege deıin jergilikti atqarýshy bılikte bolǵan adam ekendigin Oraldyqtar jaqsy biledi. Ol halyqtyń emes, bıliktiń sózin sóılep, shashbaýyn kóteredi degen kúdik kúshti. 

Oblys basshysy retinde Sizge jáne halyqpen eki arada altyn kópirge aınalýy tıis qoǵamdyq kelisim komısıasyna naqty usynysym – kópshiliktiń pikirin resmı BAQ-ta jarıalaý múmkin bolmasa, onda 21 mamyr kúni halyqqa beıbit sherýge shyǵýǵa ruqsat berińizder, ol jerde bireýdiń basyn jaryp, kózin shyǵaraıyn dep júrgen eshkimde joq. Sonymen qatar, ártúrli jeleýmen sherýdi uıymdastyrýshy azamattarǵa jasalyp jatqan qylmystyq, ákimshilik qýdalaýdyń dereý toqtaǵany abzal bolar edi. Olardyń «qylmystary» týraly quqyq qorǵaý organdary qandaı dálel-dáıek jınasa da, máseleniń jerge qatysty ekendigi onsyz da belgili. Halyq úshin olar báribir jer qorǵaǵan batyr bolyp qala bermek. 
Odan soń, 21 kúni sherý ótsin, meıli ótpesin, keıinde ómir toqtap qalmaı, jalǵasady. Sondyqtan, kópshiliktiń pikiri retinde jer Kodeksinde, azamattyq týraly Zańdy da ózgertý qajettigi týraly máseleni Astanaǵa jetkizý jaǵyn qarastyrýdy, sonymen qatar, resmı BAQ-na birjaqty pikirlerdi toptastyra bermeı, biz sıaqtylarǵa de teń jaǵdaı týǵyzsańyz, teńizdiń tynshýyna sál de bolsa áseri tıeri sózsiz.

Qurmetpen, A.T.Quspan