Medısınalyq mekemelerden shyǵatyn qaýipti qaldyqtar zań boıynsha arnaıy oryndarda zalalsyzdandyrylýy kerek. Almaty qalasynda osy qaýipti qaldyqtardy zalalsyzdandyrý jumysy laıyqty deńgeıde júrgizilmeıtin sıaqty. Onyń anyq-qanyǵyn 31-arnadaǵy «Sózdiń shyny kerek» baǵdarlamasy anyqtapty. Bul týraly Qamshy.kz habarlaıdy.
Medısınalyq mekemelerden shyǵarylatyn qaldyqtardyń bulaı shashylyp jatýy qanshalyqty qaýipti?
Zańsyzdyqtyń ústinen túsken tilshilerge qandaı qysym kórsetildi?
13 mamyr. 2016 jyl. Saǵat túski 13.30. Almatydaǵy Kóz aýrýlary ınstıtýtynan shyǵarylatyn medısınalyq qaldyqtar myna kók kólikke tıelip jatyr. Anaý sary qoraptarǵa medısınalyq tilmen aıtqanda, B klasty medqaldyqtar salynǵan. B dárejeli medısınalyq qaldyqtardyń qandaı bolatynynyn arnaıy mamandardan suradyq.
BAIANSULÝ TABINOVA, Epıdemıolog-dáriger:
- B klasy bolsa, sý ótpeıtin, tesilip ketpeıtin, sary tústegi qoraptarǵa salady. Ol epıdemıologıalyq qaýipti qaldyqtar. Onda hırýrgıalyq kabınetten shyǵarylǵan materıaldar, qoldanylǵan maqtaly tampondar, ekpe quraldary, ıneler, paıdalanylǵan medısınalyq qutylar bolady.
Kók kóliktiń sońynan nege júrmiz? Aldymen osy saýalǵa jaýap bersek. Bizge Almaty oblysyna qarasty, İle aýdany, Qaraoı aýylynyń turǵyndary habarlasty. Almatydaǵy medısınalyq mekemelerden shyǵarylatyn qaldyqtardy dál óz terıtorıalaryna tógiletinin baıqap qalǵan el, densaýlyqtary úshin alańdaýly. Mine, medqaldyqtar salynǵan kók kólik qalalyq № 23 emhanaǵa keldi. Ol jerden medqoraptardy basyp alyp, Qalqaman yqshamaýdanynda ornalasqan №1 qalalyq aýrýhanaǵa keldi. Ol jerden de medısınalyq qaldyqtardy basyp alyp, qala aýmaǵynan shyǵatyn jolǵa qaraı baǵyt aldy...
Kólik júrgizýshisi jolaı tamaqtanyp, bizder ony kútkenshe, qarańǵylyq ta tústi. Turǵyndardyń aıtqanyndaı, Qaraoı aýylyna qaraı baǵyt alǵan kóliktiń izinen qalmaı biz de kele jatqanbyz. Alaıda, bizge aty-jóni belgisiz sharýa qojalyǵynyń aýmaǵyna qaraı kirer jolda, kólikten kóz jazyp qaldyq. Turǵyndar aıtqan aýmaqqa baryp, aldymen sharýa qojalyǵy ókilderinen ary-beri ótken kólikti baıqamady ma dep suraǵanbyz. Árıne, medısınalyq qaldyqtarǵa qatysty da suradyq. Biraq mardymdy jaýap bolmady...
Sharýa qojalyǵynyń ókili:
Ras pa tógetini? - Joq, o jaǵyn bilmedim. Ary-beri ótken mashınalardy qadaǵalaı alasyz ba? Myna jaq sizdiń terıtorıa ma? - Bilmeımin qonaqqa kelgenmin.
Alaıda, bul kisiniń osy mańaıdy kúzetip júretinin bizge turǵyndar eskertken-di. Sol sebepti túngi ekilderdiń kezinde bul mańǵa qaıta keldik. Aınalasy qorshalmaǵan aýmaqqa jaqyndaǵanda, tútinniń ıisi sezildi. Qaýpimiz rastaldy.
Sary tústi shelekter, qan qaldyqtary qalǵan qutylar, ekpe quraldary kóz aldymyzda janyp jatty. Munda biz úshin túsiniksiz kóp medısınalyq qaldyqtar jatyr. Syrtyndaǵy jazýyna qarap, qaı mekemege tıesili ekenin túsindik. Qaldyqtyń teń jartysy qoraptarynan shyǵarylmaǵan kúıi shuńqyrdyń ishine laqtyrylypty.
IRINA SOVETJANQYZY, Tilshi:
Myna jerdi dál qazir ǵana órtep úlgerdi. Biz artynan qýyp jetkenshe, zattardyń bárin tógip úlgeripti. Mine, adamnyń qany...
BAIANSULÝ TABINOVA, Epıdemıolog-dáriger:
- Medısınalyq qutylarda qan qaldyqtary jáne ol juqpaly naýqastardan alynǵan materıaldar bolýy múmkin. Óıtkeni, b jáne v klasyndaǵy medqaldyqtarda, ásirese qutylardaǵy qaldyqtardyń juqpaly aýrýmen aýyratyn naýqasqa tıesili bolýy ábden múmkin. Sondyqtan onyń aınalasyna óte jaman áser etýi múmkin.
Al dál osy jerge jaqyn ornalasqan myna shaǵyn aýylda Aqshı eldimekenine taza aýyz sý jiberetin mekemeniń qyzmetkerleri turady eken. Ózderine jaǵymsyz ıis keletinin aıtqan turǵyndar, biraq ol ıistiń biraq qaıdan keletininen habarsyz.
DAHAN MEREKEEVA, Qaroı aýylynyń turǵyny:
- Jaǵymsyz ıis keledi, biraq neniki ekenin bilmeısiz ıá? - Iá, endi ondaı bolady ǵoı. Jel bolady, jel soqsa, myna jaqtan bilemiz. Neniń ıisi ekenin ajyrata almaısyz - Endi biz...
ERLAN OTAROV, "Qaroı" aýylynyń turǵyny:
- Azanǵy ýaqyttarda erte ıis keledi. Túnde kele me? Mysaly olar túnde jaqty. Shyǵady ǵoı ıis.
Túnimen ańdyp, kózimiz jetken aqparatty turǵyndarmen bólisý úshin, munda erteńinde taǵy kelgenbiz. Qaı jerde janyp jatqanyn kórsetý úshin, bir kisini kóligimizge otyrǵyzyp, keshegi túni qaldyqtar janyp jatqan jerge alyp bardyq. Órtengen qaldyqtardy óz kózimen kórgen turǵyndar bizge suqbat berip, úlgermeı jatyp, keshe túnde osy jerdiń qonaǵymyn degen kisi, atyna minip, bizderdi taptap kete jazdady.
Qaroı aýylynyń turǵyny:
- Mynaý sumdyq, myna jerde turamyz jaqyn jerde. Eshe pıtevoı sý jiberemiz.
Attyly kisi aldymen kameramyzǵa júgirdi, qamshysyn sabalap, shappaq boldy. Sóz túsinbesin bilgendikten biz de kóligimizge júgirdik.
Áýpirimdep, qashyp úlgerdik. Jolsyzben júremiz dep, kóligimiz apatqa ushyraı jazdady. Artynan belgili bolǵandaı, aldyńǵy tereze shytynap, kóligimiz kóp búlinipti. Keshe túnde ózin osy jerdiń qonaǵymyn dep tanystyryp, búgin buzaqylyqqa barǵan azamattyń isinde qandaı qylmystyń baryn - qazir quzyrly organ qyzmetkerleri anyqtap jatyr. Al, biz ózimiz kýá bolǵan medısınalyq mekemelerdiń, medısınalyq qaldyqtardy tasymaldaý jumysy úshin qaı kompanıamen kelisim shartqa otyrǵanyn anyqtaýǵa kóshtik.
ERLAN QUDABAEV, №1 qalalyq aýrýhana Bas dárigeriniń orynbasary:
- "Egıda" medortalyǵymen memlekettik tapsyrys arqyly tenderdi olar utyp alǵan bolatyn. Ol úshin bizderde kelisim-shart bar.
Mine, qalalyq №1 aýrýhananyń "Egıda Medısınalyq ortalyǵy" JSHS-men jumys isteıtindigin dáleldeıtin qujat. Iaǵnı, memlekettik satyp alý arqyly jasalǵan kelisim-sharttyń negizinde, medısınalyq mekemeniń ózderinen shyǵarylatyn qaldyqtardy ary qaraı qalaı zararsyzdandyrylatynynan habary bolmaıdy, qadaǵalap otyrýǵa da mindetti emes. Óıtkeni, tenderge qatysyp, utyp alǵan kompanıa ózine bólingen qarjymen medqaldyqtardy ýtılızasıalaý jumysyn ózderi atqarady. Máselen, bul kelisim shart boıynsha, jabdyqtaýshy dep tanylǵan "Egıda" kompanıasyna 4 mıllıon 232 myń 400 teńge bólinipti.
Biz kýá bolǵan myna sary tústi shelektegi jazý negizinde Almatydaǵy onkodıspanserge tıesili ekenin anyqtadyq. Al, Almaty onkologıalyq ortalyǵynyń memlekettik satyp alýlar bólimine habarlasqanymyzda, ózderiniń "Egıda" JSHS jumys isteıtinin aıtty. Iaǵnı, myna qaldyqtardy dál osy mekemeniń tógýi ábden múmkin. Kók kóliktiń sońyna túsip, 23 emhananyń qaldyqtaryn da alyp ketkenin kórgen edik. Aıtylǵan medmekemeniń sharýashylyq bólimindegiler de dál osy "Egıda" JSHS jumys isteıtinin aıtty.
"Egıda medortalyǵy" JSHS-niń № 1 qalalyq aýrýhanamen jasasqan kelisim-shartynda meken-jaıy Esenov kóshesi 16 úı dep kórsetilgen. Biraq biz medortalyqty 15-shi úıden taptyq. Alaıda, munda tirshilik joqtaı kórindi. Esiktiń aldynda ózin osy ǵımaratqa jaýapty kisiniń orynbasarymyn, medmekemeniń ákimshisimin dep tanystyrǵan kisi medısınalyq qaldyqtarmen aınalysatyn qyzmetkerlerdiń qaıda otyratynynan da habarsyz.
"Egıda" medısınalyq ortalyǵynyń ókili:
- "Othodtarmen" aınalysatyn adamdar osynda otyrmaıdy. Biz olardy qaıdan tabamyz? Men bilmeımin!
Aıta ketý kerek, dál osy máselemen qazir birneshe aýdannyń quzyrly organ qyzmetkerleriniń aınalysyp jatqanynan habardarmyz. Biraq tergeý isine baılanysty, bizge naqty aqparat alý múmkin bolmady. Al adam densaýlyǵyna jaýapty mamandar bolsa, B dárejeli medısınalyq qaldyqtyń orasan zor qaýpi baryn aıtyp jatyr.
BAQYT TÚMENOVA, "Aman saýlyq" qorynyń tóraıymy:
- Infeksıa bolýy múmkin, iriń aqqan neshe túrli bıomaterıaldar. Sondyqtan ózderiniń prıkazdary bar, sol boıynsha obrabotkadan ótkizý kerek!
QR Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2015 jylǵy 24 aqpandaǵy № 127 buıryǵy boıynsha, B jáne V dárejeli medısınalyq qaldyqtardy arnaıy bekitilmegen oryndarda órteýge tyıym salynǵan. Sondyqtan túbinen bútindeı bir aýyl aýyzsý iship otyrǵan jerde ishinde juqpaly aýrý vaksınalary bolýy múmkin asa qaýipti qaldyqtardyń tógilip, órtelýi qylmys bolyp sanalýy tıis! Memleket bul iske tender arqyly mıllıondaǵan qarjy bólgende, eldi ýlap, paıdasyn kórińder demegen shyǵar. Sondyqtan qaldyqty tókken de, tókkizgen de, beıbit eldi nege ýlap jatqanyn bilýge barǵan tilshilerge qamshysyn ala júgirip, soqqyǵa jyqpaq bolǵan, qolynan kelse, kamerasyn syndyrmaq bolǵan azamat ta jaýapqa tartylýy tıis! Aıta ketý kerek, dál osy is qazir İle aýdandyq prokýratýrasynyń da nazarynda. Biz de bul taqyrypqa taǵy da oralatyn bolamyz.
