MediaNet Halyqaralyq jýrnalısıka ortalyǵy janyndaǵy «DEMOSCOPE» qoǵamdyq pikirge ekspress-monıtorıng júrgizý búrosy Qazaqstan azamattary arasynda klımat ózgerisine kózqarastaryn anyqtaý maqsatynda saýalnama júrgizdi. Saýalnamaǵa Astana, Almaty qalalary men Qazaqstannyń 14 oblys ortalyǵynan barlyǵy 2000 adam qatysty. Suraqtarǵa 18-jastan joǵary 68% áıelder men 32% er adamdar jaýap berdi.
Qazaqstandyqtardyń kóp bóligi (83%) sońǵy jyldarda Qazaqstanda klımat ózgerisin baıqaǵan. Olardyń 43%-n kóbi onyń saldarynan qaýiptenedi, 40%-y bul ózgerister bolmashy ǵana dep esepteıdi.
Respondentterdiń 13%-y eshqandaı klımat ózgerisin baıqamaǵan, al 4%-y bul máselege múlde kóńil bólmegen.
Sońǵy onjyldyqta baıqalǵan klımat ózgerisi tek ǵalymdardyń ǵana nazaryn aýdarǵan joq. Álemdiń ártúrli elderindegi turǵyndar ǵalamsharymyzdaǵy klımat jylynýyn baıqaǵan. Ǵalymdar 2030 jyldarǵa qaraı Arktıkadaǵy turaqty (jazǵy) muzdyń erip ketetinine senimdi, ekologtar da bul jaǵdaıdy rastap otyr.
Qazir jalpy normadan aýytqyǵan tabıǵı qubylystar jıi oryn alýda. Mysaly, Gısen ýnıversıtetiniń nemis ǵalymdary 2014 jyly jaz aıy óte katty ystyq bolady dep boljaıdy. Sonyń nátıjesinde, órt, qurǵaqshylyq, bir aımaqtarda daýyl, bir aımaqtarda sel bolýy múmkin deıdi. Sonymen, ǵalymdar, eń keminde 2010 jyldaǵy ystyq qaıta qaıtalanady dep esepteıdi.
Qazaqstandyqtardyń kóp bóligi de adamzat ómirine qaýip tóndiretin álemdegi, sonyń ishinde Qazaqstandaǵy, klımat ózgerisine beı-jaı qaramaıdy. Saýalnamaǵa qatysqan azamattardyń 40%-y bul eń mańyzdy másele dep esepteıdi. Olar bul máseleni zertteý men sheshimin tabýǵa memlekettik deńgeıde kóńil bólinýi kerek dep sanaıdy. Al 15%-y elimizde ǵalamdyq jylyný máselesin sheshýge jetkilikti kóńil bólinip otyr, nátıjesi keıin aıqyn bolady deıdi. 28%-y Qazaqsanda bul máseleni sheshý tek qaǵaz júzinde ǵana qalyp otyr, belsendi is-áreketter jasalyp jatqan joq dep oılaıdy. 17%-y mundaı máseleniń bar ekeninen jáne sheshý joldarynan habarsyz bolyp shyqty.
Qazaqstandyqtardyń pikirinshe, klımat ózgerýi jaıly taqyryptar qoǵamda dostar men tanystar arasynda (41%), buqaralyq aqparat quraldarynda (17%), áleýmettik jelilerde (11%), ekologıalyq úkimettik emes uıymdarda (6%) belsendi talqylanady.
Turǵyndardyń pikirinshe, bul taqyryp saıasatkerler arasynda (nebári 2%) az talqylanady. Al saýalnamaǵa qatysqan qazaqstandyqtardyń 23%-y bul taqyryptaǵy pikirtalastardy múlde estimegen.
Sondaı-aq, Evropa elderiniń klımattyń ózgerýimen kúres salasyndaǵy belsendi saıasatyn qazaqstandyqtardyń úshten bir bóliginen kóbi (34%) durys dep esepteıdi. Olardyń kóp bóligi osy másele boıynsha jasalyp jatqan evropa elderiniń belsendi áreketterinen habardar. Biraq, olar klımattyń ózgerýi tabıǵı qubylys dep esepteıdi. Mundaı pikirdi 29% qatysýshylar bildirgen. Respondentterdiń 12%-n kóp bóligi álemde budan da mańyzdy sheshimin tabýy tıis máseleler bar dep esepteıdi. Saýalnamaǵa qatysqandardyń tórtten bir bóligi bul suraqtardan habarsyz.
Sonymen qatar, nemisterdiń energıany únemdeý saıasatyn, energıany óndirýdiń balama joldaryna kóshý men atom energıasyn paıdalanýdy qysqartýdy qazaqstandyqtardyń jartysyna jýyǵy qoldaıdy. Biraq 29%-y bul qazirgi kezde klımat ózgerisiniń aldyn alýǵa kómektese almaıdy deıdi. Saýalnamaǵa qatysýshylardyń 20%-y mundaı saıasattyń nátıjesin birden baǵalaı almaımyz dep oılaıdy, sol sebepti beıtarap pikir ustanady. 15%-y bolashaq atom energıasynda dep esepteıdi. Al, 36%-y júzege asyrylyp jatqan sharalardan habarsyz eken.
