Sońǵy ýaqytta qoǵamda dúrbeleń týǵyzǵan salafıtter máselesiniń bir ushy saqal qoıatyndar men oramal taǵatyndarǵa da tıgeni ras. Búginde oramal taǵyp, hıdjap kıietin, tipti kózin ǵana qaldyryp, betin paranjamen búrkegen qarakóz qyz-kelinshekterdi jıi kóremiz. Jalpy, qazaq qyzdarynyń hıdjapqa qumarlyǵy neden týdy? Ol tek din qaǵıdalaryna ǵana baılanysty ma?
Osy oraıda oramal taqqan qazaq qyzdaryn áńgimege tartyp kórdik. Kópshiligi aty-jónderin tolyq atamaýdy suraǵandyqtan tek attarymen berýdi jón kórdik.
Uzyn etek kóılek kıip, oramal taqqanyna jeti jyldyń júzi bolǵan Aıjan bul sheshimin júrek qalaýymen oryndalǵanyn aıtady.
-Ózi sondaı kúı bolady adamda. Ne isterińdi, ne qalaıtynyńdy bilmeı dal bolasyń, túsiniksiz kúı keshesiń. Jeti jyl buryn mende de sondaı áser boldy. Áıteýir bir ózgeristi qalap turdym. Ol kezde tipti namaz da oqymaıtynmyn. Sosyn syrtqy kelbetimdi ózgertý kerek dep sheshtim. Osylaısha kıiný úlgim aýysty, - degen Aıjannan týystary men kórshileri «namaz oqyp júrsiń be?» degen suraqty qoıa beripti.
-Arada, eki jyl ótken soń ǵana, namaz oqý týraly oılana bastadym. Aqyry sharıǵatta áýret jerlerdi jabý áıel zatyna paryz etilgen. Men muny jasap júrmin. Endeshe musylmannyń bes paryzynyń biri – namazdy nege oqymasqa degen oı keldi. Osylaısha jeti jyl buryn oramal taqsam, namazdy bes jyldan beri ǵana oqımyn. Buǵan maǵan eshkim de, eshnárse de áser, yqpal etpedi. Tek jasóspirim shaqtyń ótpeli kezeńinde qabyldaǵan sheshimim ómirlik senimime aınaldy, - deıdi Aıjan.
Al turmys qurmaǵan kezinde kafeletip te, syralatyp ta úırengen Aqerke «namazhan jigitke turmysqa shyqqan soń, ómirim ózgerip sala berdi» deıdi. Aqerkeniń aıtýynsha, kórshi qyzdary «oramal taǵatyn, namazyn qaza qylmaıtyn, ózi sıaqty qydyrympaz emes, tártipti» qyzdar eken.
-Seniń myna júrisiń bolmaıdy. Qyzsyń. Bolashaq anasyń. Seni jaqsy bir musylman jigitpen tanystyraıyq. Ol seni ózi tárbıelep alady, baqytty bolasyńdar degen kórshilerim bir kúni týǵan kúnime úıge bir jigitti ertip keldi. Orta boıly, shamaly ǵana saqal qoıǵan, súıkimdi eken. Ádette iship alyp sekirip bıleıtin men, sol joly «syzylyp» qaldym. Sóz joq álgi bala (qazirgi joldasym ǵoı) unap qaldy, - degen Aqerke bas-aıaǵy eki aptanyń ishinde mańyzdy sheshimder qabyldap, turmysqa shyǵady. Óziniń aıtýynsha, buǵan deıin bos ómir súrgenin túsingen kelinshek joldasynyń aqylymen namazǵa jyǵylyp, hıdjap tárizdi oramal taǵatyn bolǵan.
Biz sóılesken qyzdardyń kópshiligi oramal taqqandaryna ókinbeıtinderin aıtanymen, mundaı mańyzdy sheshimdi qabyldaǵan soń, artynan ókinip, «sheshingen» qyzdar da kezdesti.
-Úılenemiz dep júrgen jigitim uzyn etek kóılek pen oramal taǵýymdy ótindi. Ony súıgendikten kelisimimdi berdim. Alaıda, oqýymda da, jumysymda da kóp kedergiler kórdim. Kolejden shyǵaramyz degen qysym men jumys ornymdaǵy bastyǵymnyń «ala kózine» shydaı almadym. Sosyn bir-aq kúnde «sheshinýime týra keldi, - degen Sabıranyń jigiti osy oqıǵadan keıin qyzben baılanysyn úzipti.
-Negizinde, oramal, etek degenge qarsy emespin. Biraq, bul adamnyń jan qalaýymen oryndalýy kerek. Men jigitimniń kóńili úshin onyń qalaýyn jasaǵym kelgen. Biraq, maǵan da bilim alyp, jaqsy jerlerde jumys isteý kerek qoı. Kıimimdegi ereksheligim úshin qoǵamnan bólinip qalǵym kelmedi, - deıdi Sabıra.
Sabıranyń aıtýynsha, «bolashaq jarym» dep baǵalaǵan jigiti onyń tumshalanǵanyn qalaǵan. Degenmen onyń júris-turysy, qap-qara saqal qoıǵan dostary boıjetkenge eshqashan unamapty. Osylaısha joldary eki aıyrylǵan jastardyń bolashaǵyna dinı senim-nanym áser etýi múmkin eken.
Degenmen oramal taqqan arýlarymyzdyń kópshiligi búginde óz qalaýlarynsha ómir súretinderin, qoǵamda ózderine degen teris pikirdiń azaıǵanyn aıtady.
Almatydaǵy ortalyq meshittiń mańyna bara qalsańyz, oramal taqqan qyz-kelinshekterdi kóptep kezdestirýge bolady. Qaı-qaısymen tildesseńiz de, áýret jerin jaýyp, bes ýaqyt namazyn qaza qylmaýǵa tyrysyp júrgenderin aıtady.
Degenmen, joǵarydaǵy keıipkerlerimizdiń biri aıtqandaı, kıiný erekshelikterine qoǵam boı úırete bastaǵanymen, oqý men jumysta aıtarlyqtaı kedergiler bolatyny jasyryn emes. Sondyqtan, kóptegen oramaldy qyzdarymyz kúnkóristiń qamy úshin «halal» asqanalar men bazarlardy jaǵalaýǵa májbúr eken.
Indıra Qýat
