Túrkıanyń jergilikti basylymy sanalatyn «Sozcu» gazetiniń jýrnalısi Jan Atakly Pýtınniń Erdoǵanǵa qoıǵan 7 sharty jaıly jazady.
«Keıbir kezderde kútpegen jerde kútpegen adamdarmen kezdesip qalasyń. Jýyrda jaqyn dosymnyń úıinde boldym, orys tanysy da qonaqqa kelipti. Alaıda, bul jáı adam bolmaı shyqty. Kremlge ońaı kirip júrgen Pýtınniń analıtıkteriniń biri eken. Áńgimelesip otyryp Erdoǵannyń Reseıge sapary týraly, Pýtınmen áńgimesiniń biz bilmeıtin tustaryn aıtyp berdi. Onyń aıtýynsha, Pýtın osy kezdesýde Erdoǵanǵa 7 shart qoıǵan. «Shart» dep aıtýym biraz qatty estilýi múmkin, qalasańyz 7 «usynys» dep qabyldaı alasyz»,-deıdi Jan Atakly.
Sonymen Erdoǵanǵa qoıylǵan ol jeti talap qandaı talaptar boldy eken?
1) Sırıaǵa qatysty júrgizgen saıasat basynan qate boldy:
Nátıjeni Asadtyń ketýimen josparladyńyz, alaıda bunyń qate ekeni belgili boldy. Biz Asadty qoldaımyz, siz de endigi jerde qyrsyǵýdy qoıyp Asadty moıyndańyz. Sebebi Sırıa máselesiniń sheshimi Asadpen tikeleı baılanysty.
2) Qarabaq máselesinde sabyrly bolyńdar:
Qarabaq biz úshin mańyzdy. Siz úshin de Ázirbaıjanǵa baılanysty mańyzdy ekenin bilemiz, biraq sabyrly bolyńyzdar. Bul máseleni de sheshý kerek. Bizge qyrsyǵý arqyly bul máseleni odan saıyn qıyndatyp jiberdińizder.
3) Qyrym men Kavkazdan alys júrińder:
Qyrymmen tarıhı baılanystaryńdy qoldanyp, olardyń bizge qarsy áreketterin qoldap otyrsyńdar. Keıbir Kavkaz elderinde de osylaı jasaısyńdar. Bul áreketterińdi de muqıat baqylap júrmiz. Qatelesip júrsińder. Bular baılanysymyzdyń jaqsarýyna emes, jańa problemalardyń ashylýyna sebep bolady.
4) Tórt elden qoldaryńdy tartyńdar:
Qyrǵyzstan, Túrkmenstan, Qazaqstan, Ózbekstan federasıamyzdyń músheleri. Senderdiń qupıa agentteriń bul elderde jumys jasap jatqandaryn, bizge qarsy úgittep júrgenderin de bilemiz, baqylap júrmiz. Bularyńdy qoıyńdar. Senderdi bulaı taırańdatyp qoıyp, qarap otyrmaımyz.
5) DBP (Demokrattyq Birlik Partıasy) biz úshin de mańyzdy:
Sırıada ISHIM jáne soǵan uqsas qaýipti uıymdar bar kezde, sender nazarlaryńdy DBP-ǵa (PYD – kúrd partıasy) aýdarasyńdar. Olardyń bizge de mańyzdy ekenin bilińder. Ár qadamdaryńdy oılanyp basyńdar. Áıtpese, esh oılamaǵan jaǵdaılar oryn alady.
6) Shekaralaryńdy terrorǵa qarsy jabyńdar:
Endi Sırıaǵa qarý-jaraqtardy jiberýdi toqtatyńdar. Shekaralaryń terrorlyq uıymdar men Reseıge qarsy áreket jasaıtyndarǵa aıqara ashyq bolyp tur. Shekaralaryńa muqıat bolyńdar, terrorlyq uıymdarǵa qoldaý kórsetpeńder.
7) Basshylaryń sózderine ıe bolsyn:
Eki el arasyndaǵy baılanysta senim men ashyqtyq óte mańyzdy. Keıbir basshylardyń málimdemeleri bizdi qatty ashýlandyrdy. Ushaǵymyzdyń qulatylýynan keıingi málimdeme jasaǵan keıbir basshylardyń sózderi áli de umytylmady. Budan keıin asa uqypty bolyńdar.
«Pýtın kómekshisiniń málimdemesin tyńdadym. Ashyq aıtaıyn, Qyrym, Kavkaz, tórt túrki elderi týraly osynshama detaldi baıandamany buǵan deıin estimegenmin. Osy orys analıtıktiń taǵy Pýtın-Erdoǵan kezdesýi týraly óz oılary men boljamdaryn aıtty. Olardy kelesi jazbamda oqısyzdar» dep aıaqtaıdy oıyn.
