Nurbol Muratbekuly 1996 jyly jeltoqsanda QHR-da týylǵan, qazirgi tańda Abaı atyndaǵy QazUPÝ-dyń stýdenti, Semeı memlekettik ýnıversıtetinde ótken «Jastar jyrlaıdy» aqyndar músháırasynyń jáne birneshe aımaqtyq pándik olmpıada júldegeri.

Áketaı, alystasyń mennen jyraq, 

Sanańdy toryp júrme tolǵan suraq. 

Jigitsiń dep jiberdiń elge meni, 

Sol kúni qalǵan edi anam jylap. 

 

Shúkir, búgin mendegi dýman bólek , 

Óz elinde qalǵan joq qarǵań júdep. 

Sizden alys demesem búrshik jardy, 

Jat eldegi tunshyǵyp solǵan júrek. 

 

Bul ómir syrǵyp óter sanap bedi??

Belińizge qoıypty suraq belgi. 

Ýaqyttyń aǵysy synap seni, 

Qyryqty da qyzǵanyp surappa endi. 

 

Men týǵanda boldy dep qolǵanatym, 

Súıinshige mingizgen qoldaǵy atyn

Áketaı, kómbelerden kórinbedim, 

Tulpar qurly qunym joq maldanatyn. 

 

 

Maǵan aqyl berse alla jyraqtatpaı, 

Ár sóziń seziledi-aý júrekke ottaı. 

Sol qulaqpen tyńdaǵan aqylyńdy, 

Oń qulaǵym júr búgin surap tappaı. 

 

Berseńshi dep qalamnyń kúshine erik, 

Kórinip júrsiń ár túni túsime enip. 

Shurqyraǵan kóńildiń sáni ketti,

Saǵynyshta júrmeıdi kisige erlik. 

 

*     *      *

Ázirge Qaıratym joq "kisinerlik ". 

Saǵynyshta júrmeıdi kisige erlik. 

 

Almaty

Qan kósheden kórinetin aıbaty,

Beý,beý shirkin! alyp shahar Almaty.

Baýyryńda baýyr etim qalǵandaı,

Mende seni saǵynbas em albaty. 

 

Alataýdy erkeletip kún kókten, 

Qushaǵyńdy qulpyrtty ma gúl kóktem? 

Joldaryńdy keıde qatty saǵynam, 

Qoltyqtasyp sulýlarmen birge ótken. 

 

Beıtanystaý, ári maǵan tanys tym, 

Bul qalada tirlik úshin alystym. 

Bul qalada san pendeden bezinip, 

San júrektiń lúpilimen qaýyshtym. 

 

Aıhaı, shirkin! kúnder ótip saǵymdaı, 

Asqaryńda armanym tur alynbaı.

Tarydaıda tappaı sennen meıirim, 

Jek kórsemde, júre almaımyn saǵynbaı. 

Beý,beý,shirkin! alyp shahar ALMATY. 

 

Muń

Qolynda narkesken,

Tirsekten qan keshken.

Ór tulǵa babam – aı,

Keshirshi, keshe gór!

Shyǵardyq ardy esten.

 

Aq naıza úshinde,

Aq bilek kúshinde.

Qorǵasań elińdi,

Qorǵasań jerińdi,

Essiz bul urpaqty,

Esirtý úshin be?!

 

Elim dep shep qurar,

Uldaryń bek týar.

Keshirshi keshegi _

          Babamnyń árýaǵy.

Búgingi batyryń,

«Alyp qoı» dep turar,

«Bir ózim» dep tynar.

 

Sharapqa marqaıyp,

Ketsede júzinnen,

Uıat pen ar taıyp.

Qyzyńnyń shattyǵy _

          Qalǵan joq ortaıyp.

Jalańash kúıimen,

Yrǵalyp bıimeen,

Júr mine marqaıyp.

 

Keshirshi keshe gór,

Meniń ór babam – aı!

Esirgen ulyńdy,

Erikken qyzyńdy...

 

 

Saǵynysh

Mamyq túni maýjyrap sary kúzdiń,

Saǵynyshy sarǵaıtyp sary qyzdyń.

Arýaqtanyp otyram óleń jazyp,

Qonbaǵan baqyt jaıly áli bizdiń.

 

Sary qyz - saǵynyshym, quralaıym,

Kirshiksizim, perishtem, týar aıym.

Táńirim tilegime seni bersin,

Basyma basqa baqyt suramaıyn.

 

Muńymdy aıtyp kóktegi aıǵa ádemi,

Mamyq túnniń aımalap maıda lebi.

Esimińdi jazamyn tasqa qajap,

Jetelep aparasyń qaıda meni?!

 

Tabıǵatqa bolǵan soń syrym málim,

Saǵynyshtyń uqtyrdy syryn, mánin.

Aq bulaqta aǵady tolqyn -tolqyn,

Sekildi seniń sulý burymdaryń.

 

Saǵynyshtyń saǵymǵa tonalǵany- aı,

Alshaqtyq bolǵan emes maǵan da ońaı.

Qyrmyzy qyrdyń gúlin tere almadym,

Ushyrdym jyr bulbulyn saǵan qaraı.

 

Ata jurttaǵy oı

Kók beleste qut izdegen arlanmyn,

Júreginde týlap aqqan arman – muń.

Qadam bastym qalamshasy bolmaqqa,

Ata qonys baq daryǵan ordamnyń.

 

Ata qonys bizge maqtan baq qonys.

Jer sharynnan izdemeımin basqa óris.

Ata jurtta ultan bolyp ketsemde,

Sonyń ózi dál men úshin maqtanysh.

 

Ata jurtqa jol tartqanda kimde-kim,

Eske alar naq tarıh izderin.

Qandy tarıh tasqa jazǵan tizbegin,

Keshegi ótken «qaıyń saýǵan, alqa kól».

Kórgendeımin sol sulama súrdegin.

Ózegime tamyly óksik orynap,

O,ata jurt, belderińnen izdedim,

 

Kelip keshe qan kósheden ótkende,

Bir syrly oı týylǵan edi kóp mende.

Óz elim dep óris izdep kelgemin,

Budan basqa esh bir talap joq mende.

 

O,ata jurt oıǵa tústim men talaı,

Sábıligim sodan artqan marqalaı.

Qut mekendi qulaı súıgen úshinde,

Keldim mine uly arman arqalaı.

 

Sábı kezim batysqa san qaraımyn,

Kúıin estip kúı taspadan adaıdyń.

Jıdebaıda júrgendeı bop qalýym,

Romanyn oqyǵanda Abaıdyń.

 

Sol saryndy oılaı-oılaı muń keshem,

Dám tarttyda munda keldi peshenem.

Uly Abaıdy kórgendeı bop marqaıdym,

Júrgenimde Abaı atty kóshemen.

 

Súrdek tarıh,shubap oıda iz qalyń,

Topyraǵyńda oıǵa batyp myzǵadym.

Sezingendeı boldym sodan keshegi,

Júrek – qanjar jeltoqsannyń yzǵaryn.

 

Ata jurtym azamatpyn ot keýde,

Ant isheıin qushaǵyńnan ketpeýge.

Meıli qandaı kúı keshsede ómirden,

Ata jurtyn umyta almas esh pende.

 

Kún keshsemde el ishinde ıirim,

Ata jurt dep burylýshy edi búıirim.

Adasqan bir qulyn kelip qosyldy,

Qaıta taýyp mekeni men úıirin.

 

Osy oıymdy qut mekenge bettetip,

Almasamda jer sharynnan esh nesip. 

Ata jurtym,elim úshin, ult úshin,

Bersemde kem óz denemnen et kesip.

 

Arman kóshim buldyraıdy alda san,

Otan seni júregime ornatam.

Atym óshsin ýádem sol ata jurt,

Kók týyńa tamshydaı ter qospasam

 

Taý-tuǵyrym

Men taýlyqpyn,

Taý tuǵyrym,

Uly taýdyń ulymyn,

Uly taýdan uqqanmyn,

Ulylardyń uǵymyn.

Kekilinen samal syıpap ulynyń,

Jel terbegen qyzdarynyń burymyn.

 

O. Kıelim!

qasıetti qorǵanym,

Saıa baǵym ormanym.

Tastaryńnan jattap baba tarıhyn,

Samalyńnan darqandyǵyń darıtyn,

Jas janymdy qaısarlyqqa janıtyn.

 

Japalaqty jarty jolda qaldyrǵan,

Qyranyńda qanattaryn taldyrǵan.

Kóz jetkisiz seniń asqar shyńdaryń,

Áz boıyma órshil minez týdyrǵan,

Uly armannyń kóbelegin qýdyrǵan.

 

Kóz sap seniń dara tulǵa tósińe,

Qaıtqandaımyn ata aqylyn túsine,

Taýǵa qara:

Alasaǵa asqaqtama dep aıtqan,

Atam búgin oralady esime...

 

Umyt deme...

Umyt deme, umytamyn bárinde,

Júregińniń joly bolsa san taram.

Aıtshy sáýlem seni oılaýdyń máni ne?!

 

Mahabbat ol otaspaıtyn basqaǵa,

Júregińdi etken jalǵyz astana.

Jalǵyz taram jol ǵana.

 

Mahabbattyń qudyretin túsinbeı,

Bolashaqtyń jasadyń ba isin keı.

Júregińe tutqyn boldym biraz kún,

Biraq meni kórme sáýlem músirkeı.

 

Shyn súıgender qosylmaıdy dep júrmiz,

Qosylmasaq qosylmaıyq meıli biz.

Ǵashyq bolyp ólý qandaı mártebe,

Biraq bizdiń uqsamaıdy jónimiz.

 

Bári bitti,

Joq-aý endi aıtary,

Júregimdi uıalama,

Óz ortańa qaıt ary.

Meniń keýdem pák mahabbat ordasy,

Emes eldiń asyr salǵan baıtaǵy,

Qý sezimmen otaspaıtyn qaıdaǵy.

 

Men bir janmyn izgilikti súıetin,

Ahıhatqa basyn erkin ıetin.

Aramdyqta taýdaı paıda jatsada,

Buzbaı kelgen,

                       Buzbaı kelgen nıetin.

Baqytty bol, baqytty bol ómirde,

Osy meniń adal jarqyn nıetim.

 

Mahabbatqa burǵan jandar at basyn,

Meıli mende jalǵyzdyqpen at qalsyn.

Uly sezim qudyretin túsinbeı,

Qaǵa kórme júregimniń qaqpasyn.

 

Sońǵy kezdesý

Biz taǵy kezdestik,

Múmkin bul jol eń sońǵy.

Alataýdaı mańǵazdanyp turdym men,

Bıik ustap eńsemdi.

 

Maǵan súıep basyńdy,

Gúl tóbeni nurǵa bólep,

                      Jyrǵa bólep,

Bir keremet án saldyń.

Sosyn taǵy ...

                     Baqyttymyn dediń de,

Túngi aspanǵa alahaılap jar saldyń.

Átteń, átteń...

Kúlińgirleý shattyqqa,

Esh kúdiksiz shattandyń.

 

Bizdegi bul baqyttarǵa baıansyz,

Turdy aspannan únsiz ǵana aı qarap.

Samal terbep erkelegen burymyń,

Jatty meniń dıdarymdy aımalap.

 

Aıǵa bilep qolyńdy,

Óleń oqy dediń maǵan,

Daýsyńdy saǵyndym.

Ókpelimin mynaý tilsiz ǵalamda,

Jazǵanyna ómir atty saǵymnyń.

Birdi – birge arman etken,

Mahabbattyń maıdanyna shaǵyndym.

 

Az oılanyp otyrdymda,

Qoshtasaıyq dep bastadym bir óleń.

Seniń sulý dıdaryń,

Nege bulaı júdegen?!

Teris qarap otyrdyńda burtıyp,

Qaramadyń qolyma,

Aıly aspanǵa bilegen.

 

Nege dediń, nege dediń...

Qos janaryń móldirep.

Buryn sońdy qınaǵanym azyndaı,

Janaryńa jas toltyrdym endi kep.

 

Men seni de,

                      Ony daǵy unatam,

Endi qalaı jazalaısyń óziń bil.

Bar qazaqtyń qyzdaryna jyr jazam,

Túsin biraq, súıý emes sezim bul.

 

 

Unatý ol,

            Jaı bir sezim kirshiksiz,

Al, shyn súıý bir basqa.

Ǵashyqtyqqa ǵajaıyp,

Ánde basqa,jyr basqa.

Baqytyńdy tapqan kezde baıandy,

Kimder kepil sen maǵan,

Alǵys aıtyp, oqala ton jappasqa.

Kimder kepil muńǵa tolǵan janaryń,

Jazǵy tańdaı shuǵylasyn shashpasqa.

        *               *             *

Aıhaı arman,

Buldyraǵan erteńi.

Mahabbat – aı,

Buldyraǵan erteńi.

 

 

HAT

Júzi tanys, júregi jat qalqa qyz,

Saǵan arnar asyl jyrym bar mende.

Bar kúnáni ýaqytqa artamyz,

Shertile almaı syrym ketse shermende.

 

Qýanar em tóbem kókke jetkendeı,

Bir qarasań men janyńnan ótkende,

Biraq qaıdan qaramaısyń, bilmeımin

Janaryńdy bireý tutqyn etkenbe?

 

Qalyńdatyp júregimniń jarasyn.

Kótertkenshe kóńilimde sezim boı.

Janaryńa jalynyshty etkenshe,

Jaqsy edi ǵoı júrseń maǵan kórinbeı.

 

*   *    *

 

Deme qaıǵym shattyǵymnan asypty,

Deme ómir tosyrqatty jasytty.

Sen keshegi Sálıhanyń jalǵasy,

Sámenimen bolǵan biraq baqytty.

 

Aınalmaǵan kúni búgin eleske,

Tarıhtyń taǵylymy tek este.

Ǵasyr attap búgin qaıta týylǵyn,

Eńlik – Kebek rýhy biz emespe?

 

Ne desede el sózine ermegen,

Adaldyǵyn aramdyqqy bermegen.

Sen Jibeksiń, jany taza ,ary aq,

Men Tólegen Bekejandy kórmegen.

 

İzdemegen shet álemnen alystan,

Aq úmitim oıda joqta tanysqan.

Sen Láılasiń kerik qasty aq júzdi,

Jumataıǵa on segizde qaýyshqan.

 

Júrsiń búgin mennen alys jyraqta,

Janaryńdy muńǵa malma jylatpa.

Men Muhtarmyn, sen Gúlánda keshegi,

Oıda joqta bólinbeıtin biraqta.

 

Sen jaıly jyr jaza alatyn tynbastan,

Zamanyna bola alatyn tyń dastan.

Men keshegi muńlyq aqyn Estaımyn,

Sen Qorlansyń ýádesi jalǵasqan.

 

 

Meni aqyn dediń be ?

Nemese inige hat

Jaqsy aqynsyń deısiń be meni baýyr?

Bul sózińe kinálar seni dáýir.

Aqyn bolý bilgenge aýyr azap,

Aqyn bolý – uly jol senimi aýyr.

 

İńkarlyǵym bolǵany úshin ónerge,

Aqynsyń dep kóterme áste meni órge.

Eki sózdiń basyn qosý, qaraǵym,

Tańsyq emes qazaq deıtin uly elge.

 

Uly sózben oı aıtbasań qymbatty,

Uıqas tabý qıyn emes tym qatty.

Usaqtardy tulǵa tutyp osylaı,

Nar qazaqtyń arqasyna muń batty.

 

Jelken bolyp «elim» degen kemege,

Jastar jaqsy uqsap týsa kónege.

Tańdaıyńmen aqyn bolý qajatsiz,

Taǵdyryńmen kórsetpeseń ónege.

 

Aqyn bolyp silteseń qolyńdy aıǵa,

Elge adaldyq istegen kezińdi oıla!

Buhar babam kese aıtyp eldiń muńyn,

Abylaıdy qaltyrǵan kezinde oıǵa.

 

Túngi syr

Beý, qara tún qushaǵyńa ap sen meni,

Alastashy sherge tolǵan keýdeni.

Buzǵan bolsa tynyshtyqty sendegi,

Keshire gór aqyn degen pendeni.

 

Qol sozǵandaı altyn aıǵa kóktegi,

Bul ómirdiń taýsylar ma tek – tegi?

Bolyp júrmin bul tirlikke ókpeli,

Baqytyna basqanyń telmirttiń be dep meni?

 

Ótemin be osy muńdy arqalap?

Aıhaı,tirlik, jaýabyn ber kúttirme.

Qara túnde armandaýdy, ańsaýdy,

Kóterer dep maǵan mindet ettiń be?

Aıhaı, tirlik, kúttir me?

 

Jolaýshy qyz

Almaty keshi. Shilde aıy.

Barmaıtyn men de udaıy.

Aýylǵa týǵan jol alǵam,

Saǵyntyp maısa qýraıy.

 

Pende edim sezim tonalǵan,

Qaýyshty maǵan bir arman.

Aıdaı sulý kelbetti

Bizben birge bir arý,

Bir saparǵa jol alǵan.

 

Urlana qarap syrtynan,

Júrekke ǵajap syr tunǵan.

Sulýǵa teńeý taba almaı,

Jibidi meniń ór tulǵam.

 

Jarqyrap jatty qara jol,

Jetse ǵoı shirkin saǵan qol.

Kórkine mas bop otyr em,

Jymıyp qana qarady ol.

 

Bir sezim bılep aqyndy,

Syrlastym baryp batymdy.

Sezbeısiń biraq múlde sen,

Júrekke jazdym atyńdy.

 

Az kúndik mynaý turmysta,

Sulýdy súıý qylmyspa ?!

Syrlasqan shaqta sol qyzben,

Sezildi maǵan jol qysqa.

 

Kelbeti-eren, minezi onyń baı dala,

Kúlkisinen nurlanatyn aınala.

Qaldyrdy da mahabbattyń shyjymyn,

Qoshtasarda qol bulǵady jaı ǵana.

 

Esh dármensiz qarap turmyn sońynan,

Kúzetemin elge qaıtar jolyńnan.

Bizdi bólse Úrimjiniń kóshesi,

Oqasy joq Almatyda jolyǵam.

 

*       *         *

Kórinbedim dedim de myńnan dara,

Meken bolmaı janyma qyr men qala,

Ókpeli bop júrgen em ómirime,

Júregimde uıalap muń men nala.

 

Mise tutpaı tirliktiń baı aǵynyn,

Tunshyqtyrypjúrgende baıaǵy muń.

Kúle qarap jolyqty bir aqsaqal,

Ushymenen jer tirep taıaǵynyń.

 

Toqtatpaǵan qarıa ómir kóshin,

Qushtarlyǵyn kórsetti ómirge shyn.

Salǵan áni barady sánge bólep,

Súreńsizdeý qalanyń ińir – keshin.

 

Sońǵy ómirdiń umytyp qaralysyn,

Qanaǵatsyz, pendemiz taǵamyz syn.

Baqytsyzdyń baqyty qıyrda emes,

Baǵalaı bilgeninde baǵalysyn!

 

Tilsiz ótken tula kún

Men týǵan jer shyǵystaǵy Túrkistan,

Týǵan meken talaı arys tektiler.

Bar búginde Ospandardyń jalǵasy,

El namysyn óz namysym dep biler.

 

Men eseıdim, tartyp minip at jalyn,

Ǵashyq boldym ózim týǵan dalaǵa.

Búginime sebep bolar sol shyǵar,

Oqý úshin ákeldi ákem qalaǵa.

 

Bolǵandyqtan bilimdiler ordasy,

Taý ulyna qaladaǵy synaq kóp,

Qytaı tilin bilmeıdi dep keketip,

Muǵalymdar júrdi meni synap kóp.

 

Qazaqpyn ǵoı mende tekti namysshyl,

Jeteledim ózimdi - ózim qamshylyp.

Aldym keıde jigerimdi jasytyp,

Janarymnan móldir bulaq tamshylyp.

 

Demalysqa oraldym men keshikpeı,

Jaýyn jeńgen alyp turǵa batyrdaı.

Erkeledim esh alańsyz sol kúni,

Biraq ákem uıqysyz tań atyrdy.

 

Meıirimdi ákem kenet ózgerip,

Dedi maǵan: tili ólgen – tiri ólik,

Alpys tildik ana tilin bilmegen,

«Áı, beıshara, qalshy dedi tiri ólip».

 

Anam júrdi bolyp maǵan janashyr,

Ózińsiń ǵoı aparǵan dep qalaǵa.

Endi nege kinalaımyz jazyqsyz,

Nege bulaı sóıleısiń dep balaǵa?

 

Sodan baryp basyp ashý – yzasyn,

Qoı dedi ulym qalany da kóz kórdi.

Men qazaqsha sóıleý úshin qazaqqa,

Meni aýyldan oqytýǵa sóz berdi.

 

Sodan beri aýdy jyldar onshaqty,

Meni uıatty qylmaısyń dep sen elge.

Han da bolma, bı de bolma, qulynym,

Qazaq bol dep jiberdi ákem meni elge.

 

Qazir mende baılyq, baqyt bolsada,

Bes atamnyń basy jatqan belder kem.

Qazaq bolyp qalý úshin urpaǵym,

Arýaǵyna atamnyń attanarda sóz bergem.

 

Tıyn qýǵan teksiz urpaq men emes,

Kelgenim joq ataq – mansap alýǵa.

Etý úshin ákemdi de alńsyz,

Kelgemin tek qazaq bolyp qalýǵa.