Álemdegi eń úzdik medısınalyq tehnologıa
Japon medısınasy jańasha tehnologıalarymen tanymal. Medısınalyq ortalyqtar zamanaýı tehnıkalarmen jabdyqtalǵan. Tehnologıalyq kórsetkishi jóninen álemde birinshi orynda turǵan Japonıaǵa aýrýhanalar men emhanalardaǵy magnıttik-rezonanstyq tomografıalyq apparattar sany jóninen teńdeser memleket álemde kezdespeıdi. Japon aýrýhanalaryndaǵy jańasha ári teńdessiz kompúterlik tehnologıalar emdelýshilerge jyldam ári sapaly qyzmet kórsetýde. Japonıanyń medısınalyq tehnologıasy álemdegi eń utymdy tehnologıa dep tanylǵan.
Kúnshyǵys elindegi emhanalardyń 80 paıyzy jekemenshik sanatynda. Biraq emdelý aqysynyń barlyq túrleri memleket tarapynan belgilenetindikten emdelýshiler úshin memlekettik pen jeke menshik emhana arasynda asa bir aıyrmashylyq joq deýge bolady. Iaǵnı, bul elde medısınalyq qyzmet aqysyn memleket baqylaýda ustaıdy. Japonıadaǵy emdelý aqysy negizinen Eýropa elderindegi emdelý aqysymen deńgeıles. Jáne medısınasynyń quny men sapasynyń teńdesýi turǵysynan Japonıa álemdegi jetekshi el sanalady.
2050 jyly Japonıada jasy 100-den asqan adam sany 1 mıllıonnan aspaq
Búginde Japonıa medısınalyq qyzmet kórsetý sapasy jóninen álemde aldyńǵy orynda turǵan memleket. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimeti boıynsha Japonıa medısınalyq jetistikteri jóninen Shveısarıa, Izraıl sıaqty memleketterdiń aldynda tur. Japonıadaǵy densaýlyq saqtaý júıesiniń joǵary deńgeıde ekenin ómir jas uzaqtyǵynan da kórýge bolady. Qazirgi tańda japondardyń ortasha ómir jas uzaqtyǵy 79,19 (erler) jáne 85,99 (áıelder). Bul dúnıejúzi boıynsha birinshi oryn degen sóz. Sońǵy 25 jylda japon áıelderi jas uzaqtyǵy boıynsha álemdik reıtıngte birinshi orynnan túspeı keledi.
BUU-nyń málimeti boıynsha 2050 jyly Japonıada jasy 100-den asqan adam sany 1 mıllıonnan asady dep boljanýda. Japonıada náresteniń shetineýi dúnıejúzi boıynsha eń tómengi kórsetkishke ıe: 1000 jaǵdaıda 2,8. Al bul kórsetkish Germanıada 4,0, AQSH-ta 6,3, Reseıde 10,5.
Bul elde emdelý demalýmen ushtasyp jatady
Japon medısınasynyń taǵy bir ereksheligi, bunda memlekettik emhanalarda jumys isteıtin dárigerler jalaqy alady. Al jeke menshik emhana qyzmetkerlerine memleket tarapynan gonorar tólenedi. Gonorar mólsherin úkimet belgileıdi. Japon medısınalyq júıesiniń jetilgendigi sonsha, bunda qarıalar sanynyń shekten tys kóptigine qaramastan naýqastar basqa memlekettermen salystyrǵanda óte az. Halyqtyń densaýlyqqa jumsaıtyn shyǵyny búkil memlekettik shyǵynnyń 12 paıyzyn quraıdy. Tórt adamnan quralǵan bir otbasynyń medısınalyq saqtandyrýǵa jumsaıtyn qarjysy 4 paıyz deńgeıinde.
Japonıada medısınalyq ortalyqtar men emhanalar shıpajaıly qalashyqtarda, bálneologıalyq demalys oryndaryna jaqyn ornalasqan. Sondyqtan Japonıada emdelý demalýmen ushtasyp jatady.
Japonıada ǵylymı medısına joǵary deńgeıde damyǵan. Mysaly, dıagnostıka, onkologıa, kardıologıa, kardıohırýrgıa, neırohırýrgıa, estetıkalyq medısına, reprodýktıvti medısına, gastroenterologıa, t.b. salalardaǵy zertteýler júrgizgen japon ǵalymdarynyń eńbekteri álemde moıyndalǵan.
Japonıada qazirgi tańda 140 myń emdeý ortalyǵy bar. Onyń ishinde 80 myń emhana, 10 myń aýrýhana, prefektýra ákimshiligine baǵynatyn 850 medısınalyq ortalyq jáne 50 stomatologıalyq klınıka. Naýqastyń emdelý ortalyǵynda jatý uzaqtyǵy álem boıynsha birinshi orynda tur. Aýrý kisi tolyǵymen 19 kún jatyp em qabyldaýyna bolady. Áıelderdiń bosanǵan soń perzenthanada 5 táýlik qalýyna múmkindigi bar. Al AQSH, Reseı, t.b. elderde áıelder bosanǵan soń perzenthanada 1-2 kún ǵana bolady.
Japonıada dárigerlerge talap qatal
Japonıada dárigerlerge qoıylatyn talap óte joǵary. Otbasylyq dáriger bolyp qyzmet etý úshin mamandar medısnalyq joǵary oqý ornyn bitirýmen qatar qıyn emtıhandar tapsyrýy kerek. Jas dárigerler terapıa, pedıatrıa, jedel medısınalyq kómek, hırýrgıa, psıhıatrıa sıaqty medısına salalarynda úsh jyl tájirıbe jınaýǵa mindetti. Budan bólek arnaıy daıyndyq kýrsynan ótedi.
Japonıanyń qyryq jastan asqan turǵyndary tegin keshendi tekserýge jazylady. Al áıelder tegin gınekologıalyq, balalar bolsa turaqty profılaktıkalyq tekseristen ótedi. Úkimet kompanıalardyń óz qyzmetkerleriniń medısınalyq tekserisine jyl saıyn aqy tóleýin qadaǵalaıdy.
Japonıa turǵyndary tolyǵymen memleket tarapynan jáne jumys berýshiniń qamqorlyǵymen medısınalyq saqtandyrýmen qamtylǵan. Qazirgi tańda Japonıanyń jalpy ishki óniminiń 8,1 paıyzy densaýlyq saqtaýǵa jumsalady. Osy oraıda Japonıadaǵy medısınalyq qyzmet kórsetý júıesindegi kórsetkishterdiń saqtandyrýǵa eki ese artyq qarjy jumsaıtyn AQSH-pen salystyrǵanda anaǵurlym jaqsy ekendigin aıta ketý kerek. Japonıa bundaı jetistikke dárigerler emdelýshiniń qaltasyna kóz súzip, kóldeneń tabys tabýyna aparar joldy jaýyp tastaý arqyly qol jetkizdi.
Japonıa joǵary oqý oryndarynyń janynan ashylǵan 80 medısınalyq mektepte 6 jyl boıy dárigerlerdi daıarlaıdy. Bundaı oqý oryndaryna jylyna 8 myń stýdent qabyldanady.
Dárigerlerdiń jalaqysy, emdelý qyzmetteriniń aqysy, dári-dármek quny men medısınalyq taýarlardyń baǵasyn Densaýlyq saqtaý mınıstrligi janyndaǵy Áleýmettik jáne medısınalyq qyzmet kórsetý Keńesi belgileıdi. Sondyqtan bul elde medısına salasynda alaıaqtar kezdespeıdi.
Japonıada medısına salasynda zertteýler júrgizetin 137 ǵylymı ınstıtýt bar. Bul ǵylymı ınstıtýttardyń bazasynda ashylǵan jańalyqtar japon ǵalymdaryn álemge tanytqan.
Sharafat Jylqybaeva
japontanýshy
