ASA MAŃYZDY ASHYQ HAT!

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti

N.Á. Nazarbaevqa

Kóshirmesi: QR Premer-Mınıstri B.Á. Saǵyntaevqa

QR Senatynyń Tóraǵasy Q.K. Toqaevqa

QR Májilisiniń Tóraǵasy N.Z. Nyǵmatýllınge

Mınıstrlerge, Barlyq deńgeıdegi ákimderge,

Parlament jáne maslıhat depýtattaryna,

rektorlarǵa, oblystyq jáne qalalyq (aýdandyq)

oqý bólimderine, mektepter men bala-baqshalar

dırektorlaryna, Qazaqstan azamattaryna!

A Sh Y Q H A T

Konstıtýsıadaǵy sońǵy ózgerister turaqty damıtyn ashyq qoǵamǵa kóshýdegi tolyqqandy reformaǵa aınalý úshin, osy ýaqytqa deıin qabyldanǵan adam quqyǵy men sóz bostandyǵyn shektep, mıtıńilerge tıym salatyn qoǵamnyń qaýipti isigine aınalǵan totalıtarlyq júıeniń zańdarynan arylý kerek. Bul máselelerdi sheshý, eldiń álemdik qaýymdastyq aldynda «Qazaqstan dıktatorlyq rejım» degen qara kúıeden arylýy, qoǵamnyń jan-jaqty damýyna jol ashyp, «arab kóktemi», Ýkraına t.b. elderdegideı tóńkeristerden aýlaq qylady.

Qazaqstan 1992 jyly Birikken Ulttar Uıymyna múshe bolǵanda, oǵan «avtorıtarlyq rejımdegi ulttyq memleket» dep anyqtama berilgen. Elbasynyń sońǵy suhbatynda eldegi «qazaqtyń úlesi 70%-ǵa jetti» degeni (táýelsiz ekspertterdiń derekteri boıynsha 2030 jyldary bul kórsetkish 90% quraıdy) joǵarydaǵy BUU anyqtamasyndaǵy ulttyq memleketti etnıkalyq jáne demografıalyq turǵydan dáleldegeni. Ol, ishki saıasatta zaman talabyna saı túbegeıli ózgerister jasaýdy qajet etedi. Onyń ishinde:

2016 - 2019 jylǵa arnalǵan bilim baǵdarlamasy boıynsha 10-11 synyptarda fızıka, hımıa, bıologıa, ınformatıka pánderi aǵylshyn tilinde, dúnıejúzi tarıhy páni orys tilinde oqytý engen ıaǵnı bul jerde basqa tilderdi engizý qazaq tili esebinen, ony qysqartý ne joıýdy kózdegen;
Qazaqstan mektepterinde 1960-shy jyldarynan beri úsh tilde oqytady. Al, sońǵy engizgen úsh tildi úsh jastan oqytý, - ol ǵylym men pedagogıka zańdylyqtaryn óreskel buzyp, qazaq tili men memlekettik ınstıtýttardy damytýǵa qarsy áreket bolýda.

Sebebi, AQSH, Japonıa, Ońt. Koreıa, Qytaı, Reseı t.b. aldyńǵy qatarly elder men Bolonn prosesine kiretin Eýropanyń 28, Azıa men Afrıkanyń 54 elinde ǵylym men tehnıkanyń damýyna tikeleı áser etetin fızıka, hımıa t.b. pánderi men 8-9 jasqa deıingi tilashar jáne barlyq pánder ana tilderinde oqytylady. Al, Qyzylorda oblystyq bilim Basqarmasynyń bastyǵy B. Saılybaev jáne sol sıaqtylardyń, «qazaq tili bilim men ǵylym tili bola almaıtyndyqtan basqa tilderde oqytamyz» degenin Aýǵandaǵy talıbterdiń tirligimen salystyrýǵa bolady;

Joǵarydaǵy baǵdarlamada 1940-shy soǵys jyldary halyqtyń rýhy men ulttyq sanany kóterý maqsatynda qurylǵan «Qazaq ádebıeti» kafedralary, Qazaq tarıhy men Qazaqstan tarıhy mamandyqtary joıylǵan;
Memlekettik til úshin kúres – ol Qazaqstannyń bolashaǵy úshin kúres ekenin umytqan depýtattar men sheneýnikterdiń Parlament, Úkimet jınalystary men sheteldegi resmı sharalardy memlekettik tilde júrgizbeýden bastap, qala kóshelerindegi uly tulǵalardyń sýretteri men urpaqqa úlgi ulaǵatty sózderin joq qalýy, 1916 j. ult-azattyq kóterilisiniń atalyp ótpeýi, kóptegen resmı basylymdarda memlekettik ustanymdardyń bolmaýy t.b. qoǵamdy máńgúrttendirýde.

Joǵarydaǵylardy eskerip, kelesi máselelerdi sheshýdi talap etemiz:

Órkenıetti qoǵamǵa saı adam quqyǵy men sóz bostandyǵyn, mıtıńiler men t.b. sharalardy zańdy jolmen iske asyrýdy zańdastyrýdy qamtamasyz etý;
Qoǵamdyq uıymdar, ǵalymdar men ustazdardyń qatysýymen Úkimet:

a). bilim men ǵylym máselesin sheshetin turaqty Komısıa qurý;

á). Úkimet qabyldaǵan «Qaztest» jobasyn barlyq memlekettik júıege engizip, ony meńgeretinderdiń úlesin 2020 jylǵa deıin 95%-ǵa jetkizý, qazaq tili arqyly qoǵamdy biriktirip, adam kapıtaly men memlekettik ınstıtýttardy damytý mehanızmderin daıyndaý.

Osy hatty aımaqtar men salalar boıynsha tıisti ákimshilikter men mınıstrlikter kórsetilgen adresterge jetkizedi dep senemiz.

Qurmetpen,

«Nur Otan», «Aq jol», «Azat», JSDP partıalary, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ, «Qazenerjı» qaýymdastyǵy, «Atameken» UQP, Qazaqstan Halyqtary Assambleıasy, Qazaqstan ǵalymdar Odaǵy, Jazýshylar odaǵy, Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamy, Qazaqstannyń qarjygerler, táýelsiz kásipkerler, rektorlar qaýymdastyǵy t.b. qoǵamdyq uıymdar qurǵan Qazaqstan Alánsynyń Uıymdastyrý alqasy atynan:

ǴABBASOV Sovet-Han - medısına jáne pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, QR eńbek sińirgen qaıratkeri, Mahambet syılyǵynyń laýreaty;

MYRZAHMETOV Mekemtas – QR UǴA akademıgi, fılologıa ǵylymdarynyń doktory, QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty;

ÁÝEZOV Murat – M.O.Áýezov atyndaǵy qordyń Tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi, ǵalym;

ELEÝSİZOV Mels – Qazaqstannyń ekologıalyq Odaǵy men kásiporyndary «Tabıǵat» qaýymdastyǵynyń Prezıdenti;

ÁKİM Januzaq –QR Ulttyq Jaratylystaný ǵylymdary Akademıasynyń korr.-múshesi, Eýropa jaratylystaný ǵylymdary Akademıasynyń múshesi;

TUIAQBAI Jarmahan – JSDP Tóraǵasy, memleket jáne qoǵam qaıratkeri;

BATTALOVA Záýresh – «Qazaqstanda parlamentarızmdi damytý qory» Qoǵamdyq qorynyń prezıdenti, JSDP Prezıdıým múshesi;

TOQASHBAEV Marat - «Prezıdent jáne halyq» gazetiniń Bas redaktory, QR PǴA akademıgi, profesor;

Qazaqstan ǵalymdary, aqyn-jazýshylary, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri atynan:

SHAHANOV Muqtar – QR Tótenshe jáne ókiletti elshisi, «Túrik áleminiń» úzdik aqyny, Qazaq Ulttyq keńesiniń Tóraǵasy;

NURPEISOV Ábdijámil – jazýshy, QSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty;

QAIDAROV Ábýǵalı - fılologıa ǵylymdarynyń doktory, profesor, QR UǴA akademıgi;

AITBAEV Ómirzaq - fılologıa ǵylymdarynyń doktory, profesor, QR UǴA akademıgi, Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń Tóraǵasy;

ÓTELBAEV Muhtarbaı - fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, profesor, QUA akademıgi, QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty;

ELEMESOV Kópmaǵambet – aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, profesor, akademık;

QABYSHULY Ǵabbas - jazýshy, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi;

RAQYSHEV Baıan – QR ǵalymdar Odaǵynyń vıse-prezıdenti, QR UǴA akademıgi, QazUTÝ kafedra meńgerýshisi;

JUMADİLOV Qabdesh – Qazaqstan halyq jazýshysy, QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty;

ISABEKOV Dýlat - «Mádenıet» jýrnalynyń bas redaktory, jazýshy-dramatýrg, QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty;

SMATAEV Sofy - jazýshy, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty;

MEDETBEK Temirhan – aqyn, QU Memlekettik syılyǵynyń laýreaty;

ESDAÝLET Ulyqbek – aqyn, QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, «Juldyz» jornalynyń Bas redaktory;

BAIPAQOV Karl - QR UǴA akademıgi, tarıh ǵylymynyń doktory;

ARALBAI Nuǵman – bıol. ǵylymdarynyń doktory, profesor, «Jaratylystaný ǵylymdary jáne ınovasıalyq tehnologıalar» ǴZI dırektory;

KAPEKOVA Gýlnar – Qazaqstan ǵalymdar Odaǵynyń Almaty oblysy boıynsha fılıala dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, profesor;

NESIPBAEVA Kalıa – tarıh ǵylymdarynyń doktory, profesor;

BÝRBAEVA Galıa – ǵalym, qoǵam qaıratkeri;

QULKENOV Mereke – jazýshy, qoǵam qaıratkeri;

BAPI Ermurat - «DAT» jobasynyń jetekshisi, qoǵam qaıratkeri;

AIǴALIULY E. - «Qazaqstan-Zaman» gazetiniń bas redaktory;

ISA Qazybek - "Qazaq úni" gazeti prezıdenti, aqyn, Halyqaralyq Alash syılyǵy laýreaty, Halyqaralyq Sergeı Esenın atyndaǵy syılyq - "Altyn kúz" ordeni ıegeri.

SARYM Aıdos - Altynbek Sársenbaıuly atyndaǵy qordyń jetekshisi, Qazaq Ulttyq Keńesi Tóraǵasynyń orynbasary;

SÁRSENBAI Rysbek - qoǵam qaıratkeri;

QOISHYBAEV Beıbit- tarıh ǵylymynyń kandıdaty, «Ádilet» tarıhı- aǵartý qoǵamynyń prezıdenti;

KÓSHİM Dos -"Ult taǵdyry" qozǵalysynyń tóraǵasy;

AŃSAT Sadýaqas- «Til saqshysy» gazetiniń Bas redaktory (Qyzylorda);

JÁKEEV Ǵabıden– Ǵ.Músirepov atyndaǵy qordyń Tóraǵasy;

JUMALY Rasýl – saıasattanýshy, dıplomat; Qazaq Ulttyq Keńesi Tóraǵasynyń orynbasary;

ABAǴAN Muqtarhan – Kenesary Han qoǵamdyq qorynyń Tóraǵasy;

KENEBAI Jumash - aqyn, qoǵam qaıratkeri, Halyqaralyq IýNESKO syılyǵynyń laýreaty;

SHYMSHYQOV Jankeldi - Astana qalalyq «Táýelsizdikti qorǵaý» HDQ

uıymdastyrý komıtetiniń tóraǵasy;

JANDARBEK Zikirıa - tarıh ǵylymynyń kandıdaty, Ahmet Iassaýı atyndaǵy Halyqaralyq Túrkistan ýnıversıtetiniń profesory;

ZEINÝLLIN Amanjol - aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty, «Dala» ınstıtýtynyń dırektory;

QADYRBAEVA Aısulý – aqyn, qoǵam qaıratkeri;

QÝANYSHALIN Jasaral – qoǵam qaıratkeri;

ǴABDOLLA Qajymuqan – «Qazaq Eli» gazetiniń Bas redaktory;

QANATBAEV Serik - veterınarıa ǵylymynyń doktory;

AIYPULY Rahym – JSDP Prezıdıým múshesi, Qoǵam qaıratkeri;

QALYBAI Maqsot - QR erekshe eńbegi sińirgen zeınetker;

SAGIDÝLLAEVA Aıman – ustaz, qoǵam qaıratkeri;
BABAMURAT Dáýren - «Bolashaq» jastar qozǵalysynyń lıderi;

ERǴALIEVA Baretta - Qazaqstannyń «Demokratıa jáne quqyq» halyqaralyq tarıhı-quqyq ortalyǵynyń tóraıymy;

ERǴALIEVA Gúljan – jýrnalıs, qoǵam qaıratkeri;

QOSANOV Ámirjan – qoǵam qaıratkeri, táýelsiz saıasatker;
EGEÝBAEV Aıdyn – «Uly dala» qozǵalysynyń Tóraǵasy;

ALIBAEV Alık - ekonomıs, JSDP Prezıdıým múshesi;
KENJEBAI Myrzan – aqyn, QR mádenıet qaıratkeri
TÓREHANOV Ernst - jazýshy, qoǵam qaıratkeri;
MUQANǴALIEV Ermek – ǵalym, qoǵam qaıratkeri;

MAMAI Janbolat - jýrnalıs, qoǵam qaıratkeri;

QAPTAǴAI Q. - «Halyq dabyly» qozǵalysynyń tóraǵasy;

QÝAT Dáýren - «Abaı.kz» aqparattyq portalynyń jetekshisi;

SÁDÝULY Bısenǵazy - «Jeltoqsan aqıqaty» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy;

ÁZİMBAI Ǵalı - saıasattanýshy, tarıh ǵylymdarynyń doktory;

BEISEBAI TEGİ Rýza – qoǵam qaıratkeri (Pavlodar);

BERKİMBAI Ardaq – jornalıs, ǵalym;

MUQTAI Qýanysh – aqyn;

ZAITOV Rınat – aıtys aqyny;

MUQANOV Dáýren - aýdarmashy, ádebıettanýshy;

NUR-AHMET Dos -"Ult patrıottary"qozǵalysynyń tóraǵasy;

BÓTEEV Marat - «Allajar-qoldaý» qoǵamdyq qorynyń tóraǵasy;