Qazaqstanǵa Túrkıa qazaqtary arasyndaǵy Mustafa Óztúriktiń shákirti İlıas Kerim alǵash ret keldi. Ol buǵan deıin birneshe dúrkin Túrkıa boıynsha chempıon bolǵan. Qazirgi kezde taekvondo bapkeri retinde bolashaq chempıondardy tárbıelep otyrǵan ol Óztúriktiń tól shákirti.
İlıas Kerim 1977 jyly Ystambulda dúnıege kelgen. Túrkıa Taekvondo federasıasynyń múshesi, Ulttyq komandada sportshy ári bapker, 6 dan qara belbeý ıegeri. Taekvondo sportyn úırenýdi 1985 jyly mamyr aıynda Ystambuldaǵy Mustafa Óztúriktiń mektebinde bastaǵan. Keıin Mustafa Óztúriktiń shakirti Jemal Kabadaıynyń shakirti bolǵan.
Qazaqstanǵa alǵash ret kelip otyrǵan İlıas Kerimnen Qamshy tilshisi arnaıy jolyǵyp eksklúzıvti suhbat aldy.
İlıas myrza, Qazaqstanǵa qosh kelipsiz! Bul Atamekenge alǵash ret kelýińiz be?
Raqmet! Men Marqum Mustafa Óztúrik ustazymyzdy eske alýǵa arnalǵan týrnırge arnaıy qonaq retinde shaqyrtý alyp kelip otyrmyn. Mustafa Óztúriktiń osyndaǵy shákirti Isataı Qabekov aǵamyz Túrkıadaǵy shákirtiterin osy halyqaralyq týrnırge «Sizder de Mustafa Óztúriktiń shákirtisizder, kelińizder!» dep arnaıy shaqyrǵan. Alys-jaqyn shetelderden 900-deı kisi keledi dep kútilgen halyqaralyq týrnır 29-30 sáýir kúnderi Almatyda ótedi. Men alǵashqy saparym bolǵandyqtar birneshe kún erte keldim. Túrkıadan sondaı-aq Mustafa Óztúriktiń anyq shákirti, qolynan qara belbeýin alǵan Jemal Qabadaıy keledi. Ol kisi Ystambuldaǵy taekvondo tóreshileriniń bastyǵy.
Túrkıanyń Taekvondo federasıasy sizge qanshalyqty kóńil bóledi?
Jaqsy kóńil bóledi. Túrli jarystarǵa shaqyryp turady, balalardyń jarystaryna tóreshi retinde de baram. Túrkıadaǵy taekvondo ustazdarynyń barlyǵy tanıdy. Maǵan túrikter «koreıge uqsaısyń, koreısiń be» dep ázildep jatady. Men qazaq ekenimdi aıtam. Ózińiz bilesiz, 2014-2016 jyldary Túrkıanyń Marmara aımaǵy boıynsha jarysta birinshilikti ıelendim. Byltyrdan beri sál syrqattanyp qalyp, kishkene demalys aldym. Buıyrtsa bıyl qazan aıynda ótetin Álem chempıonatyna daıyndalyp otyrmyz. Qandaı da bir kedergi bolmasa soǵan qatysamyn.
Mustafa Óztúrikti sońǵy ret qashan kórdińiz?
Men 1985 jyly bala kezimde ol kisiniń mektebine bardym ǵoı. Mustafa aǵamyz 1986 jyldan bastap Qazaqstanǵa kele bastady. Túrkıaǵa 3-4 aıda bir baratyn. Ol kisini sońǵy ret 1992 jyldyń basynda Ialovada kórdim. Men de jarysqa qatysqan edim. Sol kezde apam Qazaqstannan ol kisimen birge barǵan kisilerge aýdarmashy bolyp kómektesip júrdi. Men de Qazaqstannan kelgen sportshy aǵalarymyzben tanysaıyn, qazaq tilin úıreneıin dep birge júrgenmin. Sol kezde sońǵy ret kórdik.
Túrkıadaǵy qandastardyń jaǵdaıy qalaı? Qazaqtar qanshalyqty uıysyp tur?
Túrkıadaǵy ómir súrgen qazaqtar qazir jaqsy ómir súrip jatyr deýge bolady. Qonaǵymyz bolsa, bala týyp, jastar úılenip jatsa jabylyp toı jasap, shamasy kelgenshe saltanat qurady. Jasy tolǵan kisiler ómirden qaıtsa oǵan da jınalyp kelip quran hatym baǵyshtap jatamyz. Meıramdarda, aıtta úı-úıge kirip shyǵady. 7 jastaǵy úlken qyzymdy alyp, mereke kúnderi úılerdi aralap, úlkenderdiń batasyn, aqyl-keńesin alamyz. Iaǵnı, ondaǵy qazaqtardyń birligi jaqsy. Qonystanǵan aýdandarynda da shoǵyrlanyp otyr. Degenmen úlkenderdiń kóbiniń kózi ketip jatyr. Jastar oqyǵany bar, basqasy bar bir-birinen alystap ketken. Bizdiń býyndaı aralasa qoımaıdy.
Túrkıadaǵy qazaqtar arasynda Mustafa Óztúrik esimi qalaı nasıhattalady?
Ol kisiniń esimi umytylǵan joq, kerisinshe Túrkıadaǵy qazaqtar árdaıym Mustafa esimin maqtan tutady. Bizdiń qurdastarymyz, aǵalarymyz, atalarymyz olar óte maqtanysh etedi. Esimin úlgi etip jastarǵa aıtyp otyrady. Kári-jastyń bári jatqa biledi.
Osy joly Sizge Qazaqstanda bapker bolyp qalýǵa usynys tastasa qalaı qaraısyz?
Maǵan buǵan deıin de Qazaqstannan kóp kisiler barǵan. Federasıanyń basshylary úıde bolyp talaı shaı iship ketken. Qazaqstanǵa qaıtyp barǵan soń sóılesip, aldyrý jaǵyn oılasamyz degen. Ókinishke oraı ol kisilerden habar bolmady. Men týǵannan Ystambuldamyn. Úsh bala tárbıelep otyrmyn. Ózińiz biletindeı meniń kóship kelip, Qazaqstanǵa ornalasýǵa jeke múmkindigim joq. Alaıda osynda shaqyrylyp jatsam, qonystanýyma kómek berilse bilgenimdi jastarǵa úıretýge esh qarsy bolmas edim. Bul joly alǵash ret kelip otyrǵanymmen, jaqynda Astanaǵa Dúnıejúzi qazaqtary quryltaıyna taǵy kelemin.
Áńgimeńizge raqmet!
Suhbattasqan Nurǵalı Nurtaı