Búgin Semeı qalasynda Berikhan Jumadilov esimdi traktorshy óz qarajatyna qala ortalyǵyna Ult kósemi Álıhan Bókeıhanǵa eskertkish ornatty degen aqparat jarıalaǵan edik. Qamshy aqparattyq agenttiginiń tilshisi atalmysh máseleniń mán-jaıyn anyqtaý maqsatynda mundaı iske jaýapty oryndarǵa habarlasyp kórdi.
Osydan soń Qamshy tilshisi Semeı qalasy ákimshiliginen atalǵan eskertkishtiń mán-jaıyn surap bildi. Ózin Semeı qalasyndaǵy Mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń mamany dep tanystyrǵan Qýat Qıaqbaı esimdi azamat bul iske qatysty:
«Berikhan Jumadilov esimdi azamattyń bul isin kópshilik bolyp quptaǵanymen, elimizde kez kelgen máselege qatysty zań talaptary bar. Ol kisiniń ornatqan eskertkishi eń aldymen zańsyz jáne bul iske Semeı ákimshiliginiń esh qatysy joq. Alash kóseminiń eskertkishin ornatý máselesi Respýblıka kóleminde talqylanyp, sheshilgen másele. Sol sebepti de mundaı iske árkim óz betimen kirise berýi durys emes.
Alash azamattaryn bárimiz de ardaqtaımyz, qurmetteımiz. Ult kósemi Álıhan Bókeıhanǵa arnap eskertkish qoıý isine belgili jaýapty tulǵalar bar, arnaıy komısıa qurylǵan. Eskertkishti Ertis ózeniniń jaǵalaýyna qoladan quıyp jasaý kózdelýde. Al qazirgi tańda onyń saz balshyqtan jasalǵan nusqasy daıyn. Ol birneshe tekseristen, arnaıy qurylǵan komısıa músheleriniń qaraýynan ótýi qajet. Uzyndyǵy 3 metr 50 santımetrdi quraıtyn eskertkishti tek ornatyp qana qoımaı oǵan jyl saıyn jóndeý jumystaryn júrgizý úshin barlyq qujattar daıyn bolýy qajet. Álıhan Bókeıhannyń eskertkishin jáı ǵana ornatyp qoıa salmaı, onyń aınalasyn kógaldandyryp, jaryqtandyryp kórkeıtý isi de qolǵa alynady.
Al, eger Alash degen azamattardyń árqaısysy ózi pir tutqan adamyna arnap eskertkish ornata berse, bárimiz baıaǵy zamanda bolǵan putqa tabynýshylyqqa ótip ketemiz.
Bul iske baılanysty memleket tarapynan qarjy bólinip, ornatylatyn jeri de belgilenip qoıǵan. Al, eskertkishti ornatýdy qyrkúıek aıyna josparlap otyrmyz», - dep málimdedi.
Álıhan Bókeıhan 150 jyldyǵy UNESCO kóleminde atap ótildi. Alashtyń astanasynda Álıhanǵa eskertkish qoıamyz degen qurǵaq ýádeni SHQO basshylary berip kele jatqanyna 2 jyl boldy. Al, Alashtyń Álıhanyna qoıylýǵa tıis eskertkish eskızine jarıalanǵan baıqaý bir jyl buryn 2016 jyldyń 22-sáýiri men 23-mamyr aralyǵynda ótken bolatyn. Derekterge sáıkes, memleket tarapynan bul iske 24 mıllıon qarjy bólingen, al konkýrs nátıjesi boıynsha Qazaqstan sýretshiler odaǵynyń múshesi Baqytbek Muhametjanovtyń eńbegi tańdalyp alynǵan edi. Odan beri bir jyl ýaqyt ótti. Al, nátıje áli joq.
Alash astanasyna aınalǵan Semeı qalasy Alashordanyń qurylýyna 100 jyl tolýyn dúrkiretip atap ótedi dep kútilgen edi, jarty jyl ótse de jybyr etken áreket joq. Qazaq eliniń irgetasy bolyp qalanǵan Alashorda úkimetiniń qurylǵanyna 100 jyl tolǵan mereıtoıyn atap óte almaǵan Semeı qalasynyń ákimdigi esesine Semeı qalasynyń qurylǵanyna 300 jyl tolǵan merekesine daıyndyqty bastap ketken. Iaǵnı, 2018 jyly elimizdiń rýhanı qarashańyraǵynda «Semıpalatınsk» degen ataýmen qalanyń 300 jyldyq mereıtoıy toılanbaq. Al bul degenimiz, Semeı qalasy otar bolǵanyna 300 jyl tolǵan mereıtoı.
Tilshimizdiń «Alashordanyń qurylǵanyna 100 jyl tolǵan mereıtoıyna qatysty rýhanı qalamyz Semeıde qandaı is-sharalar atqaryldy» degen suraǵyna quzyrly organdardan mardymdy jaýap bolmady. Bir aıtarlary – Álıhan Bókeıhanulyna arnalǵan eskertkish qyrkúıek aıynda qoıylýy múmkin. Áli de múmkin...
Al, traktorshynyń ornatqan eskertkishine keler bolsaq, tilshilerge suhbat berýden bas tartqany ma, álde rasymen de qalta telefonyn ustamaıtyn azamat pa, ol kisimen tildesý múmkin bolmady. Belgili bolǵandaı, Berikhan Jumadilovtyń ornatqan eskertkishine ákimshiliktiń esh qatysy joq eken jáne de ol eskertkishti ornatqan jerin zańsyz paıdalanǵandyqtan eskertkish jýyq arada alynyp tastalynady.
Iá, erikti azamattyń elimizdiń tulǵalaryn asqaqtap ornatqan eskertkishi zań turǵysynan durys emes, al memleket tarapynan qoıylatyn eskertkishtiń qashan boı kótereri áli belgisiz...
Qamshyger: Nazerke Labıhan
