Shıveet ýlaandaǵy arheologıalyq zertteýlerdiń ekinshi kezeńi sátti aıaqtaldy

/uploads/thumbnail/20170821201153181_small.jpg

Halyqaralyq Túrki akademıasynyń (TWESCO) Mońǵolıa Ulttyq mýzeıimen birlesip uıymdastyrǵan «Kentaıdan Ulytaýǵa deıin: tarıhı jadynyń jańǵyrýy» atty İİİ halyqaralyq ekspedısıasy aıasynda Mońǵolıada bir­qatar jobalar sátimen júzege asyrylýda, - dep jazady Qamshy.kz aqparat agenttigi egemen.kz saıtyna silteme jasaı otyryp.

Ekspedısıanyń  basty maqsaty − N.Á.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda aıryqsha nazar aýdarǵan kıeli jerler men tarıhı sanany jańǵyrtý. Sondyqtan da ekspedısıa marshrýty Mońǵolıanyń Kentaı aımaǵyndaǵy kóshpeliler kıeli sanaıtyn Býrhan Haldýnnan bastalyp, Ulytaýdaǵy Alasha han, Joshy han kesenesine deıin jalǵasady dep josparlanǵan. Osyǵan oraı, Mońǵolıanyń Kentaı aımaǵy Delgerhaan sumynynda TWESCO men Moń­ǵo­lıa Ulttyq mýzeıiniń qoldaýymen osy ekspedısıa aıasynda halyqaralyq dala semınary ótti. Ǵylymı baǵyttaǵy alqaly jıynǵa Akademıa basshysy D.Qydyráli men Mońǵolıa Ulttyq mýzeıiniń dırektory D.Súhbaatar bastaǵan kórnekti tarıhshy, arheolog jáne túrkitanýshy ǵalymdar men eki eldiń beldi buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty. 

Sonymen qatar, byltyr qolǵa alynǵan Túrki akademıasy men Mońǵolıa Ulttyq ǵylym akademıasy janyndaǵy Tarıh, arheologıa ınstıtýtymen birlesken «Shıveet ýlaan» ǵuryptyq kesheninde júrgizgen arheologıalyq qazba zertteýleriniń ekinshi kezeńin de nátıjeli aıaqtady.

Ótken jylǵy tumshalaý kezinde salyn­ǵan topyraqtar men tastardy tazalaý jumys­tarynan bastalǵan arheologıalyq qazba ju­mys­tary nátıjesinde bıyl bas qurylystyń jańadan úsh qyry tolyq anyqtalyp, tazalandy. Sondaı-aq, segiz qyrly bas qurylystyń tórtburysh irgetasy arshylyp, onyń tastan qalanǵany belgili boldy. Erekshe atap óterligi, qazba jumysy alańynan keýdesi tómen qaraǵan jańa bádiz tabyldy. Bul ǵuryptyq keshen aýmaǵynan tabylǵan ekinshi tas músin bádiz bolyp otyr. Ótken jylǵy zertteýler barysynda osyǵan uqsas tas músin tabylǵan edi.

Budan bólek, keshenniń bas qurylys alańyn arshyp, tazalaý barysynda pyshaqtyń temir ushy, órnekti tas synyqtary, temir jebeler, laǵyl, aqyq tas monshaqtar, temir qapsyrmalar syndy áshekeı buıymdar zertteýshiler nazaryna ilindi. Kóne túrik dáýirinde ımperıanyń qaǵan, ıabǵu, shad, buıryq, tarhan, tegin syndy bılik ıelerine, laýazymdy tulǵalaryna arnaıy ǵuryptyq keshender ornatylyp, arýaǵyna taǵzym etip, memlekettik deńgeıde arnaıy josyn-joralǵylar atqarylatyn bolǵany belgili. Ortalyq Azıada qaıtalanbas ári biregeı «Shıveet ýlaan» sondaı kóne ǵuryptyq keshenderdiń biri. Akademıa kóne túrki eskertkishin zertteý jumystaryn áli de jalǵastyrady. Ekspedısıa aıasynda Túrki akademıasynyń basshysy men Mońǵolıanyń Bilim, ǵylym, mádenıet jáne sport mınıstri Gelegpıl Chýlýýnbaatardyń kezdesýi ótti. Kezdesý barysynda mınıstr keleshekte birlesken jobalar júrgizip, mońǵol elinde josparlanǵan ǵylymı bastamalarǵa óz tarapynan meılinshe qoldaý kórsetýge ázir ekendigin jetkizdi.

 

Qatysty Maqalalar