Búgin jýrnalıs Janbolat Mamaı isine qatysty sot aıaqtalyp, sýdıa aıyptalýshyǵa 3 jyl merzimge bas bostandyǵyn shekteý jazasyn belgiledi. Munyń aldynda Qazaqstannyń burynǵy premer-mınıstri, 2015 jyldyń jeltoqsanynan beri qamaýda otyrǵan Serik Ahmetovtyń de jazasyn óteý tártibi qaıta qaralǵan bolatyn. Eks-premer 21 qyrkúıekte bostandyqqa shyǵatyny habarlandy.

Osy jáne eldegi basqa da oqıǵalar Qazaqstannyń saıası ómirinde bilgili bir deńgeıde jylymyq ornaı bastaǵandaı áser qaldyrady. Muny memleket basshysynyń jasynyń ulǵaıýyna oraı bolýy múmkin iri aýys-túıister qarsańyndaǵy saıası qadam deýshiler de bar. 

«Bılik tranzıti» sońǵy on jyl shamasynda Qazaqstandaǵy saıası ortada talqylanatyn negizgi taqyryptyń biri bolyp keledi. Jyl basynda jarıalanǵan saıası modernızasıa týraly bastama, bılik tarmaqtarynyń ókilettikterin qaıta qaraý bul áńgimelerge jańasha qarqyn berip, osy taraptaǵy boljamdardyń qaıta jandanýyna sebep bolýda. Árıne, bılik tranzıti, saıası elıtanyń ol kezeńdegi áreketi úlken áńgime, kúrdeli proses. Al, myna saıası sıpaty bar delingen qos azamatqa qatysty úkimder sol kúrdeli prosestiń bir bólshegi ǵana.

Janbolat Mamaı jas bolǵanymen, saıasat sahnasynda esimi birshama tanymal jýrnalıs. Jýrnalısiginen bólek túrli saıası oqıǵalarǵa, memlekettik bılik júıesine qatysty ózindik ustanymy bar tulǵa. Onyń qýdalanýyn tek óziniń kásibı qyzmeti, saıası ustanymdarymen baılanystyrý jetkiliksiz. Taǵylǵan aıyp ta onyń syrtqy kúshtermen, atap aıtqanda shetelde jasyrynyp júrgen eks-bankır Muhtar Ábilázovpen baılanysyna qatysty boldy. Sot, tergeý qorytyndysy boıynsha jýrnalıs bas bostandyǵynan aıyrylmaǵanymen, atalǵan is M. Ábilázovke taǵylǵan aıyptardy qýattaýshy qural qyzmetin atqardy. Iaǵnı, J. Mamaı bostandyqqa shyqqanymen, M. Ábilázovke taǵylǵan aıyptar kúshinde qaldy.

Al, S. Ahmetovke qatysty jańa sheshimge keletin bolsaq, eks-premerdiń bostandyqqa shyǵýynyń syr-sıpaty ózindik erekshelikterge ıe. Oǵan qatysty tergeý amaldary bastalǵan sátten bastap-aq qoǵamnyń basym bóligi S. Ahmetovtyń jemqorlyq qylmystarǵa qatysy bar degen aıyptarǵa sengen joq. Sońǵy sot otyrysyna deıin Ahmetovty aqtaý jónindegi úkimdi kútti. Alaıda, alǵashqy sot ınstansıasy S. Ahmetovty jáne birneshe laýazymdy tulǵany aıypty dep taýyp, eks-premerge 10 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý jazasyn kesti. Apelásıalyq satyda S. Ahmetovtyń jazasy 8 jylǵa qasqardy. Qańtar aıynda el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna oraı ótelmegen jazasy taǵy da 4/1 bólikke, ıaǵnı, 1 jyl 7 aı 11 kúnge qysqartyldy. Osy oraıda, alǵashqy sot satysynda-aq Ahmetovpen birge tergelgen birneshe laýazymdy tulǵanyń kinásiz dep tanylǵany, birnesheýine bas bostandyǵynan aıyrýmen baılanysty emes jaza taǵaıyndalǵanyn aıta ketý kerek. Atalǵan is boıynsha taǵy bir tanymal fıgýra Qaraǵandy oblysynyń burynǵy ákimi Baýyrjan Ábdishev te bes jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylyp, keıin merziminen buryn shartty túrde bostandyqqa shyqty.

Iaǵnı, saıasattaǵy jylymyq týraly sóz qozǵaýǵa da osy Serik Ahmetovtyń bostandyqqa shyǵýy negiz bolyp otyr. Bul «jylymyqtyń» qanshaǵa sozylatyny, qamaýda otyrǵan taǵy qandaı tanymal tulǵalardyń jazasy jeńildeıtini ázirge belgisiz.

Jeńis Sabyrjanuly