Almaty tramvaı jelisiniń ınfraqurylymy bolashaqta qaıda jáne qalaı júzege asyralady? Almaty qalasy Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarma basshysynyń orynbasary Saǵyndyq Telibaevtiń aıtýynsha, 2017 jyldyń basyndaǵy málimet boıynsha qalada 29,6 shaqyrym travmaı joly bolǵan, ― dep habarlaıdy Qamshy.kz aqparat agenttigi.
«2017 jyldyń jumys josparyna sáıkes, Shevchenko, Qonaev, Toraıǵyrov, Ótepov kóshelerindegi sondaı-aq, 23 jol qıylysyndaǵy barlyq uzyndyǵy 16,7 shaqyrym bolatyn travmaı relsi alynyp, onyń ornyna asfált tóseldi. Qalǵan relsterdi alý 2018 jyldyń jumys josparyna engiziledi»,― dedi Saǵyndyq Telibaev.
Demontajdalǵan ınfraqurylymnyń qaıda iske jaratylatyndyǵy ázirge naqty emes.
«Alynyp tastalǵan qýat kózi kabelderi men qosymsha stansalar búgingi tańda troleıbýs qyzmetine berilgen. Relster «Almatyelektrotrans» mekemesi tramvaı sharýashylyǵynda saqtaýly. Ony aýksıon arqyly satý josparlanyp otyr. Tramvaılardyń ózin SHQO men Pavlodarǵa satý boıynsha kelissózder áli de aıaqtalǵan joq»,― dedi ol.
Atalǵan basqarma málimetine súıensek, jeńil relsti transport jelisiniń qurylysy 2019 jyly bastalady dep josparlanǵan.
Eske sala keteıik, bıyl jazda Almaty kóshelerin qaıta jóndeý jumystary júrgizilip, birqatar tramvaı joldary alynyp tastalǵan bolatyn. Qaıta jóndeý jumystarynan keıin Shevchenko, Qurmanǵazy kóshelerine bir jaqty jol qozǵalysy engizildi. Almaty qalasynda tramvaı jelisi 1937 jyldyń 7 qarashasynda iske qosylyp, 2015 jyldyń 31 qazanynda toqtatyldy. 2017 jyldyń jazynda qala boıynsha relsterdi alý jumystary bastaldy.
Qala ákimdigi bıyl 30 shaqyrymnan astam shoıyn joldyń 7,5 shaqyrymyn buzyp, onyń ornyn qaıta abattandyrýdy josparlaǵan. Al balama retinde salynýy tıis jeńil relsti qoǵamdyq kólik jobasynyń qurylysy qashan bastalary belgisiz. Tramvaılar qaıta-qaıta kólik apatyna sebepker bolǵan soń, shahar bıligi olardy qoldanystan múlde shyǵarǵan. Tramvaı deposynyń ornyna til úıretetin jastar ortalyǵy salynatyn boldy. Al 30 shaqyrymdy alyp jatqan shoıyn joldardyń taǵdyryna qatysty sheshim jýyrda qabyldandy. Oǵan saı temir tósenishter buzylyp, orny qaıtadan jamalady.
Aıta keter bolsaq, Almaty tramvaıynyń 80 jyldyq tarıhy bar. Ol 1937 jyly iske qosylǵan. Buryn TMD elderi iri qalalarynyń kóbinde ózge kólik túrlerimen salystyrǵanda, tramvaı eń tıimdi kólik bolyp sanalǵan. Ol kezde avtobýs, troleıbýs degender az shyǵatyn, sondyqtan olar qoǵamdyq kólik marshrýttaryn qamtamasyz etýge jetpedi. Onyń ústine, tramvaı ekologıalyq turǵydan utymdy kólik boldy. 1930 jyldary keńestik odaqtyń irili-usaqty qalalarynyń kóbi tramvaı kóligine kóshe bastaǵan soń Almaty da bul kóshten qalǵysy kelmedi.
Almatyda tramvaı 1937 jyly jeltoqsannyń 1-inen bastap júıeli túrde júre bastady. Tramvaıdyń qalaı iske qosylǵany týraly qala gazetteriniń bári jazdy. Ol zamandaǵy gazetterdiń jazýynsha, tramvaı arzan kólik boldy. Jolaýshylar temirjol vokzalynan tramvaı deposyna deıin 30 tıynǵa jete alatyn. Al vokzaldan Gorkıı kóshesine (qazirgi Jibek joly) deıingi bılet – 20 tıyn, mektep oqýshylaryna arnalǵan bılet – 10 tıyn (kopeıka) turatyn.
Alǵashqy kezde Almaty turǵyndaryna, ásirese, avtomobılısterge kóliktiń jańa túrine úırenisýine týra keldi. Kóshe qıylystarynda áli baǵdarshamdar ornatylmaǵan kez bolatyn, sondyqtan alǵashqy eki aptada avtomobılder men tramvaılar birneshe ret soqtyǵysyp qaldy. 1938 jyldyń qańtarynyń basynda baǵdarshamdar ornatylǵan soń bul másele sheshildi.
