Keshe Nur.kz portalynda "Qazaqstan Ýkraınaǵa 1 mln evro kómek retinde beredi" degen maqala jaryq kórgen bolatyn. Maqala avtorynyń sózine súıensek, jaqynda Qazaqstan Úkimeti "Ýkrytıe" chernobldyq qoryna qarjylaı kómek retinde jáne Ýkraınaǵa qoldaý bildirý maqsatynda 1 mln. evro aýdarý týraly sheshimge kelgen. Bul týraly QR Ekonomıkalyq ıntegrasıalyq isteri mınıstri Janar Aıtjanova málimdegen. Alaıda búgin belgili saıt redaksıasy belgisiz sebeptermen atalmysh maqalany alyp tastaǵan. Jaqsy, ol jaǵyn qazbalap jatýdyń qajeti shamaly. Biraq, aıta ketetini, Qazaqstan dál osy Chernobl qoryna 2011 jyly 2 mln.evro kómek retinde aýdarǵan bolatyn.
Endi osynyń barlyǵyn bir elekten ótkizip kóreıik. Osy ýaqytqa deıin táýelsiz Qazaqstan kimge, ne bermedi?! "Ózim jemesem de, sen je", deıtin qazaqpyz ǵoı.
Sońǵy 15 jylda bizdiń respýblıka 13 memleketke gýmanıtarlyq kómek retinde qarjy bergen, tamaq, azyq-túlik, dári-dármek t.b. Sondyqtan bolar, Qazaqstandy álemniń kóptegen memleketteri naǵyz "dos" halyq dep tanıdy. Bizdiń Úkimet osy maqsatqa memlekettiń qazynasynan barlyǵy 29 mıllıon teńge, 1 mlrd. astam dollar jáne 1,7 mıllıon evro shyǵyn shyǵarǵan.
- Myńdaǵan aýǵan balalary bizdiń elde oqyp, stýdentter bizdiń JOO-da, bizdiń qarjyǵa joǵarǵy bilim alýda. Tipti, úkimette osy maqsatta 50 mıllıon dollar bólý de kózdelgen. Jaqsy, bul soǵystan kóz ashpaı kele jatqan elge jasaǵan jaqsylyǵymyz shyǵar. Mysaly, 2014 jyly QR úkimeti Aýǵanystanǵa gýmanıtarlyq kómek retinde 2 mıllıon dollar bergen.
- 2013 jyly Qazaqstan, Gvatemale jáne Shrı-Lanka Respýblıkalaryna 1 mln. dollardyń kóleminde materıaldyq járdem bergen.
- 2008 jyly 12 mamyr kúngi Qytaıdyń Sychýan provınsıasynda bolǵan qatty jer silkinisinen zardap shekkenderge gýmanıtarlyq kómek retinde Qazaqstan 2,6 mln. dollar aýdarǵan.
- 2008 jyly Qazaqstannyń gýmanıtarlyq járdemin shalǵaı jatqan Gaıtı bıligi alǵan bolatyn. Dál osy jyly qatty jer silkinisinen eldiń astanasy Port-o-Prens qalasy túgel qırap qalǵan jáne 270 myńdaı adam qaza bolǵan. Osy kezde Qazaqstan bıligi tótenshe jınalys jasap, 100 myń dollardyń azyq-túligin jibergen.
- Italıadaǵy tabıǵı apat saldarynan qırap qalǵan ejelgi mádenı muralardy qaıta qalpyna keltirýge atsalysý maqsatynda Qazaqstan "Kıeli Bıadjo" murajaıynyń qurylysyna 1 mln 700 myń evrony memleket qazynasynan bólgen bolatyn.
- Qazaqstan sondaı-aq, álemniń birneshe memleketindegi tarıhı eskertkishterdi qaıta qalpyna keltirý, saqtaý ish-sharalaryna belsendi aralasyp keledi. Mysaly, Egıpettegi Sultan Beıbarys meshitiniń revtavrasıalyq jumystaryna 4,5 mln dollar bólgen.
- Damaskidegi Sultan Áz-Zarıha mavzoleıiniń jumysyna 54,2 mln teńge bólingen.
- Taǵy 29,6 mln teńge Sırıadaǵy ál-Farabı tarıhı-mádenı ortalyǵy men mavzoleıiniń restavrasıalyq jumystaryna bólingen.
- Kórshi qyrǵyzdar da Qazaqstannyń ashyqqoldylyǵynan quralaqan qalmady. Prezıdent Nursultan Nazarbaev Qyrǵyzstanǵa ekonomıkalyq kómek retinde baqandaı 100 mln dollardy syıǵa tartty. Atalap kelgen Atambaev Nuraǵa bergen 100 mıllıondy qaltasyna basyp, alǵysyn jaýdyryp ketti. Iá, 2014 jyly boldy.
- Reseıdiń Blagoveshenska qalasynda tasqyn júrgende Qazaqstan tarapy dostyq kómek retinde 240 oryndyq balabaqsha salyp bergen bolatyn. Atalmysh balabaqsha qurylysyna memleket qazynasynan 379,3 mln teńge bólingen bolatyn.
Sondaı-aq, Qazaqstan sońǵy on bes jylda Grýzıa, Tájikstan, Túrkıa, Somalı, Lıvıa, Japonıaǵa da qarjylar jáne martıaldyq kómek qolyn sozǵan. Sondyqtan bolar, álem elderi Qazaqstandy Ortalyq Azıadaǵy iri donorlyq elge teńeıdi. Teńemeı qaıtsin? Osy kezeńge deıin Qazaqstan BUU-nyń túrli agenttikterine kómek retinde 2006 jyly 275 myń dollar bólgen bolsa, Ázirbaıjan 60 myń, Armenıa 30 myń, Tájikstan 4000, Grýzıa 2000 dollar ǵana beripti. Tipti, Qazaqstannyń BUU-na berip otyratyn kómek somasy artpasa, kemimegen. Búginde bul kórsetkish 1 mln dollarǵa shamalas.
Mine, ózge úshin biz keńbiz, jomartpyz, baımyz. Al ózimiz úshin she?
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
