قازاق حالقى «قىز» دەگەن ءسوزدiڭ ءوزiن ادەمiلiكتiڭ، ادەپتiلiكتiڭ، يناباتتىلىقتىڭ، سۇلۋلىقتىڭ بەلگiسi دەپ تانىعان. قىز بالانىڭ ۇقىپتىلىعىن، شەبەرلiلiگiن، سۇيكiمدiلiلiگiن، جانىنىڭ ءنازiكتiگiن، ونەر- بiلiمگە بەيiم تۇراتىنىن جوعارى باعالاپ، وسى قاسيەتتەرiن ناقىل سوزدەر ارقىلى ەرەكشە كورسەتكەن. مىسالى: «قىزدىڭ جيعان جۇگiندەي»، «قىزدىڭ تiككەن كەستەسiندەي»، «قىز – ەلدiڭ كوركi»، «جاقسى قىز – جاعاداعى قۇندىز»، «ىرىس الدى – قىز»، «قىزى بار ءۇيدiڭ – قىزىعى بار»، ت.ب. قازاق حالقى قىز بالانى ارداقتاپ، ماپەلەپ ءوسiرگەن، كوڭiلiن قالدىرماعان، وعان قارسى سويلەمەگەن.  ادەمi، كورiكتi، شىرايلى، اسەم، سۇلۋ، اجارلى، ارۋ دەپ سيپاتتالاتىن قىزدارىمىزدىڭ جان دۇنيەسى نازىك، ادال ماحاببات يەسى بولعاندىعىن، داۋلەتكە، بايلىققا، جيھازعا قىزىقپاعاندىعىن، ماحاببات اتتى اسىل سەزىمدى ايرىقشا قاستەرلەپ، ايالاعاندىعىن جىر-داس­تانداردان بىلەمىز. كەڭ بايتاق ۇلى دالانى مەكەندەگەن حالقىمىزدىڭ ءبىر تىلدە سويلەپ، ادەت-عۇرىپ، ءسالت-داستۇرىنىڭ، مىنەز-قۇلىقتارىنىڭ دا بىركەلكى ۇقساس بولىپ كەلۋى بۇرىنعى وتكەن دومالاق انا، ايشا ءبيبى، جاعان بەگىم، نۇربيكە حانىم، ايعانىم، ۇلپان، زەرە، ۇلجان سىندى دانا انالارىمىزدان قالعان ۇلگى-ونەگە. ەركە قىز، يماندى ايەل، قاسيەتتى انا سولاردان شىققان. ءسويتىپ، قازاقتىڭ باتىل، اقىن، اقىلدى قىزدارى ۇلتتى تاربيەلەدى. ماسەلەن، «باتىرلار جىرىنداعى» قۇرتقا، گۇلبارشىن، ءاقجۇنىس، نازىم سەكىلدى ءپارانجى-ساتىر كيمەگەن، سويتە تۇرا ەركىندىك پەن ەسەرلىكتىڭ اراجىگىن اجىراتا بىلگەن پاراساتتى، تاپقىر، ءتوزىمدى، ونەرلى، شاشىن توبەسىنە ءتۇيىپ جاۋعا شاپقان باتىر قىزدار ەر ازاماتقا قيىن-قىستاۋ كەزدە اقىلشى، سەنىمدى سەرىك بولا ءبىلدى. ءبىزدىڭ قىز-كەلiنشەكتەردiڭ بويىن­دا iزەتتiلiك، ار-ۇيات، ۇيالشاقتىق، ۇلكەننىڭ الدىن كەسە-كولدەنەڭ كەسiپ وتپەۋ، جاناشىرلىق قاسيەتتەر باسىم. ويتكەنى قىز بالاعا جاستايىنان ءۇي سىپىرۋدى، توسەك جيناۋدى، تازالىق ساقتاۋدى، اس پiسiرۋ، شاي قۇيۋ، كەستە تiگۋ سەكىلدى جۇمىستاردى ۇيرەتۋدi اناسى مەن اجەسi ءوز مiندەتتەرiنە العان. بۇگىندە وسى ءبىر جاقسى داستۇرگە سەلكەۋ تۇسكەن بە، قالاي؟ قازىرگى كۇنى كەيبىر قىزدار جات قىلىقتارعا اۋەستەنىپ بارادى. مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەن ءبىرسىپىرا قىزدارىمىز جاراسسىن-جاراسپاسىن دەنەلەرىن جارتىلاي جالاڭاش قالدىراتىن كيىمدەر كيىپ، قىمبات اشەكەيلەر، التىن تاعىپ، بەت-اۋىزدارىن بوياپ، وزدەرىنىڭ ينابات­تىلىعى مەن سىپايىلىعىنا، جاستىق جاراسىمدىلىعىنا نۇقسان كەلتىرۋدە. مادەني ورىندار مەن كوشەدە شاشتارىن جالبىراتىپ جايىپ جۇرەتىن قىز كەلىنشەكتەر كوپ. شاشتى جيناپ، بۋىپ، ءتۇيىپ قويۋدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار ەمەس پە ەدى؟ تۇرمىسقا شىعۋ ماسەلەسىن كەيىنگە ىسىرىپ، ادەمى كولىك ءمىنۋدى، جەكە باسىنا ءۇي ساتىپ الۋدى، جيعان-تەرگەنىن دۋمانداتىپ وتكىزۋدى، شەتەلگە سايا­حات جاساپ، دايىن اس ءىشۋدى ادەتكە اينالدىرعانداردىڭ قاتارى كوبەيىپ بارادى. ەلىمىزدە 26 مىڭ وتباسى ءبىر بالاعا زار بولسا، 500 مىڭ كارى قىز بار ەكەندىگى تۋرالى مالىمەت بار. جىل سايىن 120 مىڭداي تۇسىك تىركەلەدى ەكەن. وسىنىڭ ءوزى-اق ۇلتتىق تالىم-تاربيە جۇ­مىستارىنىڭ دەڭگەيى تومەندەپ كەت­كەن­دىگىنەن بولىپ وتىرعان جايت دەۋگە بولادى. ال اتا-اناسىن، تۋىستارىن، ۇستازىن، ەلىن، جەرىن، حالقىن سۇيەتىن نازىك جاندىلاردان ءوز شاڭىراعىن ارداقتايتىن، بالالارىن جانىنداي جاقسى كورەتىن قامقور انا شىعارى ءسوزسىز. ءوز انا تىلىندە ەركىن سويلەيتىن، تۋعان تاريحىن جەتىك بىلەتىن جانە حالقىنىڭ ءسالت-داستۇرىن، ادەت-عۇرپىن ساقتايتىن، باعالايتىن وعان ۇلكەن قۇرمەتپەن قارايتىن، ۇلتتىق رۋحى، ادامي قۇندىلىعى جوعارى قىزدار تۋرالى اڭگىمە باسقا. ەڭ باستىسى، ۇلت تاربيەشىسى – انا ەكەندىگىن بۇگىنگى جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان ارۋلارىمىز ەستەن شىعارماعانى ءجون. نۇرلان قۇمار