...تاعى دا جاۋىرىنشىلار جىرمالانىپ، ساۋەگەيشىلەر سۇمىرەيىپ قالدى...

دەموكراتيا اڭساعان تۇياقبايشالدار تۇيىققا تىرەلگەن تۇسىندا تاڭكيىپ جاتىر. ءماجىلىستىڭ 84 ورنىن نۇروتاندىقتار تەگەۋرىنىمەن تارتىپ الدى. ساۋساقپەن سانارلىق جەتى اقجولدىق پەن تازدىڭ شاشىنداي سەلدىرەگەن جەتى كوممۋنيست اۋپىرىمدەپ پارلامەنتكە ىلىگىپ، جەتى كۇلشە تاراتۋعا كىرىستى...

الاشتىڭ رۋحىنان دامەلى قوس اقجولدىق جۋرناليستەر قازىبەك يسا مەن ارمان سقابىل ۇلىنىڭ وزەكتەرىن وكىنىش شارپىدى. «جىعىلعان - كۇرەسكە تويماس» دەمەكشى، ارماندارىنا التىنشى مارتە ايران توگىلگەن سەزىمنىڭ سەركەلەرى سەنىمدەرىن سەتىنەتىپ الماسا يگى-دى. ارمان اعامىزدىڭ قاپالى قالامىنان:«ازات پەرۋاشيەۆ - مەنىڭ دوسىم، ءبىراق، قازىبەك يسانىڭ ءماجىلىس دەپۋتاتى بولۋى - قىمبات» دەگەندەي دارگەي بايقادىق.

مەنىڭشە، بۇل «تۇسىنبەستىككە» (الدە، تۇسىنىستىككە...) ازات كىنالى ەمەس. ۋاقىت تالابى سولاي: قوعامعا (الدە، بيلىككە...) اقىلدى ادام قاجەت ەمەس، اقشالى ادام كەرەك. سوندىقتان، اقىلدى زىندانعا تاستاۋىڭ كەرەك تە، ارىڭدى اياۋسىز لاستاۋىڭ كەرەك. ەكىنشى جول جوق.

اقشا وزدىگىنەن كەلمەيدى. بەلشەدەن بايلىققا باتۋىڭ ءۇشىن، بەلشەدەن بەتسىزدىككە باتۋىڭ كەرەك. مۇندا دا بالاما جوق.

«الاشتىڭ ايبىنى»، «قازاقتىڭ قامى»، «ەلدىڭ مۇددەسى» دەگەن ادەمى سوزدەر قۇلاعى مەن قولى بوس (ياعني، جۇمىسسىز...) بەيباقتارعا عانا قىزىق. جۇزدەگەن ميلليوندارىن كوبەيتۋدى ارمانداۋدان كوڭىلى بوساپ، كوزى اشىلمايتىن ماشكيەۆيچتەر مەن شودييەۆتەر قازاقتىڭ مۇددەسىنە تۇكىرىپ قويىپتى...

اقىن اعامىز قازىبەك يسا ءوزىنىڭ مارقاسقا ماحامبەتكە ارناۋىندا:

«وپاسىز نەمە اقتالسا،

وپىعى نەتكەن زور ەدى.

باسسىزدار ەگەر كوپ بولسا،

باسىڭا ءقاۋىپ تونەدى...» - دەپ جازعان ەدى، شىنىندا، ءبارىن ايت تا، ءبىرىن ايت، كارىم قاجىمقان ۇلى ءماسىموۆءتىڭ ءتورتىنشى رەت ق ر ۇكىمەت باسشىسى بولىپ تاعايىندالۋىنان قالىڭ قازاق ەسەڭگىرەپ قالدى...

قۇداۋاندا، بۇل نەتكەن جانكەشتىلىك؟ ون جىلدان بەرى ءماسىموۆ ارا­عا ازداپ ءۇزىلىس سالىپ، ەل ۇكىمەتىن قايتا-قايتا باسقارىپ كەلەدى، سول ون جىلدا قازاقتىڭ تەڭگەسى 100 پايىزعا قۇنسىزداندى، ءال-اۋقاتى قۇلدىرادى، كەدەيشىلىك قاپتاپ كەتتى، ءبىراق، جانى ءسىرى كارىموۆ ۇكىمەت-كەمەسىنەن تۇسپەيدى. ءسىرا، قاي باعىتقا قوزعالۋ قاجەتتىگىن بىلمەۋى دە مۇمكىن، ايتسە دە، تىزگىنگە تىس-تۇياعىمەن تەمىردەي قاتىپ قالعان، ەشكىمگە بەرمەيدى، جاۋىرىن دا سيپاتپايدى...

...ءبىر كەزدە نۇرتاي ابىقايەۆتى «سەرىي كاردينال» دەپ ءپىر تۇتاتىن ەدىك، بۇگىندە نۇراعامىز قۇيرىعىن بۇتىنا قىسقان «سەرىي ۆولچونوك»-قا اينالىپ كەتكەندەي ءلام-ميم دەمەيدى، سەناتتا سىرەسىپ-بۇرىسىپ وتىر...

...ءبىر زاماندا، «ويباي، نە دەيسىڭ، يمانعالي تاسماعامبەتوۆ اناۋ-مىناۋ شەنەۋنىگىڭدى تاستاي شىقىرلاتىپ شايناي سالادى ەكەن» دەپ جەلپىنەتىن ەدىك، ءقازىر يمان اعامىز كارىم اكانىڭ قاباعىنا قاراپ، ءتىسى ءتۇسىپ، جاعى سۋالعان كارى ارىستانداي كوزگە تۇسپەي، كولەڭكەگە تىعىلا بەرەدى...

...ءبىر كۇندەرى احمەتجان ەسىموۆ «تياجەلوۆەس قوي، سالماعىمەن ساندالعاننىڭ كەزكەلگەنىن مىجىپ وتە شىعادى ەكەن» دەپ، اسىرەسە، شامالعان مەن قاسكەلەڭنىڭ جىگىتتەرىنىڭ كەۋدەسىنە نان ءپىسىپ، «پىرت» بولىپ جۇرەتىن ەدى، بۇگىنگى تاڭدا احمەتجان كوكەم دە كارىم اكا كورىنگەن كوشەدەن باعىتىن بۇرىپ، باسى اۋعان جاققا زىپ بەرەتىن ءتارىزدى...

قالاي دەسەك تە، كارىم قاجىمقان ۇلى ءماسىموۆتىڭ «قۇدىرەتىنىڭ» سىرىن ەشكىم شەشە دە الماي، ەسە دە الماي كەلەدى...

كارىم قاجىمقان ۇلى ءماسىموۆتىڭ كانديداتۋراسىن 107 دەپۋتاتتىڭ 96-سى قولداپ، 4ء-ى قارسى شىعىپتى، ال، 7 دەپۋتات قالىس قالىپتى. مەنىڭشە، قازاققا شىنايى جانى اشيتىن وسى 11 ءماجىلىسشى!

«اكەسى ولگەندى دە - ەستىرتەدى» دەمەكشى، ورىس پەن قىتايدىڭ، اعىلشىن مەن ارابتىڭ ءتىلىن پىستەدەي شاققان كارىم ءماسىموۆ ءتۋىپ-وسىپ، ءونىپ-بايىعان قازاقتىڭ ءتىلىن ۇيرەنگىسى كەلمەدى...

قىتايتانۋشى ءھام قارجىگەر، زاڭگەر ءھام ەكونوميكا دوكتورى كارىم ءماسىموۆ ون جىلدان اسا ۋاقىت قازاقتىڭ ۇكىمەتىن باسقارىپ، قازاقتىڭ قالتاسىنا باسى ارتىق سوقىر تيىن سالا المادى...

كارىم قاجىمقان ۇلى قۋانىپ بارىپ، شاتتانىپ قايتاتىن ماسكەۋدىڭ «اەروفلوت»-ى ورىستىڭ اۋە جولدارىنان ۇشىپ وتەتىن قازاق ۇشاقتارىنان اقشا الىپ، وزدەرى ون ەسە ءجيى ۇشاتىن قازاقتىڭ اۋە جولدارىنا كوك تيىن تولەگىسى كەلمەيدى...

سوندىقتان، تاعى دا قازىبەك يسا اعامىز ايتپاقشى: «...ۇلتتىق جاڭارۋدىڭ دا كەلمەي قويمايتىنى اقيقات» دەسەك، «ماڭگىلىك» ەلدىڭ ۋاقىتشا پرەمەر-مينيسترى دە ماڭگى بولماس، ۋاقىتشا ورىسپەن «ماڭگىلىك دوستىقتىڭ» شىن بەينەسى دە بەلگىلى بولار...

«تەك سول كوكتەمنىڭ، سول جاڭارۋدىڭ تىم كەشىگىپ كەلۋى كوپ كەسەپاتىن تيگىزەتىنى قيىن-اق… كوكتەم كەشىكسە، جاڭارۋ كەشەۋىلدەي بەرسە، ەسكى ءشىري بەرەدى…» (قازىبەك يسا)...

قاجىمۇقان عابدوللا