«كوررەسپوندەنت» گازەتى ەلىمىزدەگى ءبىرقاتار تانىمال تۇلعالاردىڭ بىر-بىرىنە ناعاشى-جيەن بولىپ كەلەتىن تۋىستىق قاتىناستارىن انىقتاپتى.
قازاقتىڭ ءۇش جۇرتى بولادى. سونىڭ ءبىرى – ناعاشى جۇرت. «ناعاشى – سىنشىل. جاقسىڭا سۇيىنەدى، جامانىڭا كۇيىنەدى، ءاردايىم تىلەكشى، تىلەۋقور بوپ جۇرەدى» دەگەن ءسوز تەككە ايتىلماعانى بەلگىلى. سونىمەن قاتار «جيەن ەل بولماس» دەپ جاتادى. دەگەنمەن جيەن قىزدىڭ پەرزەنتى، ياعني، وزگە جۇرتتىڭ ۇرپاعى بولعانىنا قاراماستان، اتام قازاق جيەنىن قۇرمەتتەگەن. ءتىپتى «جيەنىنە قول كوتەرگەننىڭ قولى قالتىرايدى» دەگەندى تەككە شىعارماسا كەرەك. جيەنىن سىرتقا تەپپەيدى، كەرىسىنشە «قىزدان تۋعاننىڭ قيىعى جوق» دەپ باۋىرىنا باسادى.
«ءبىر ادام تاققا مىنسە، قىرىق ادام اتقا مىنەدى» دەگەن بار ەمەس پە؟ ارينە، ەگەر تاققا وتىرعان ادام ءوز تۋىسىن، ايەلىن، ۇل-قىزىن جۇمىسقا الىپ، قىزمەتتىك مانسابىن پايدالانسا، زاڭعا قايشى كەلەدى. ال ناعاشى جۇرتى مەن قايىن جۇرتى، جيەندەرى تۋىسى بولىپ سانالمايدى. دەمەك، بىر-بىرىنە ىقپالى ءتيۋى مۇمكىن. ءبىراق بۇگىنگى ءبىزدىڭ كەيىپكەرلەرىمىزدىڭ بىر-بىرىنە قانشالىقتى ىقپالى تيگەنىنەن ءبىز بەيحابارمىز. انىعىن انىقتاۋدى وقىرمان، وزىڭىزگە تاپسىردىق. سونىمەن، ناعاشىلى-جيەندى تانىمال ازاماتتار كىمدەر؟
فيليپپ گولوششەكين مەن الەكساندر ماشكيەۆيچ
عالامتورداعى مالىمەتكە سۇيەنسەك، قازاق حالقىنىڭ قىناداي قىرىلۋىنا سەبەپكەر بولعان اتىشۋلى فيليپپ يسايەۆيچ گولوششەكين قازاقستاندىق كاسىپكەر، ميللياردەر الەكساندر ماشكيەۆيچتىڭ ناعاشىسى ەكەن. بايلىعى 3،7 ملرد اقش دوللارىنا باعالانعان قالتالى ازامات بۇگىندە يزرايل ەلىندە تۇرادى. ماشكيەۆيچتىڭ گولوششەكيننىڭ جيەنى بولىپ شىققانى تۋرالى مالىمەت ساعات ءجۇسىپتىڭ «اشارشىلىق اقيقاتى» اتتى كىتابىندا جازىلعان. الايدا بۇل ەكى تۇلعانىڭ تۋىسقاندىق قارىم-قاتىناسى جايىندا كوپ ايتىلا بەرمەيدى. ايتا كەتەيىك، فيليپپ گولوششەكين 1937 جىلى «حالىق جاۋى» رەتىندە تۇتقىندالىپ، 1941 جىلى ءبىر توپ اسكەريلەرمەن بىرگە اتىلدى. ءبىراق كەيىننەن اقتالعانى بەلگىلى. قىسقاسى، قازاقتى قىرعان ادامنىڭ جيەنى سول قازاقتىڭ بايلىعىنىڭ ارقاسىندا شالقىپ-بالقىپ ءومىر ءسۇرىپ ءجۇر.
باقىت سارسەكبايەۆ مەن كارىم ماحمۇدوۆ
بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى، بوكسشى باقىت سارسەكبايەۆتىڭ باپكەرى كارىم ماحمۇدوۆ سپورتشىنىڭ ناعاشىسى ەكەنىن ءدۇيىم جۇرت بىلەدى. وليمپيادادا التىننان القا تاعىپ، ەلگە ورالعان سوڭ ولار تۋرالى كوپ اڭگىمە تارادى. كوبى تۋىسىن قاناتىنىڭ استىنا الىپ، چەمپيون اتانۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەن باپكەرگە قىزىعا قارادى. ءبىراق، ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي ەكەۋىنىڭ ارالارىنان قارا مىسىق ءوتىپ، سپورتشى ناعاشىسىمەن سوتتاستى. وعان پاتەر داۋى سەبەپ بولعان. ءسويتىپ سوتتاسىپ، باقىت ءابدىراحمان ۇلى باپكەرىنە سىيعا تارتقان استانانىڭ ەليتالى اۋداندارىنداعى 3 بولمەلى پاتەرىن تارتىپ الدى. باپكەر دە قاراپ قالعان جوق. جوعارعى سوتقا دەيىن شاعىم ءتۇسىردى. ول ول ما، 1981 جىلى دۇنيەگە كەلگەن بوكسشى ايەلىمەن دە سوتتاستى. جاقىندا سوت وتىرىسى ءوتىپ، چەمپيون جەڭىلىپ قالدى.
مۇحتارحان دىلدابەكوۆ مەن دوسجان وسپانوۆ
«الما المادان الىسقا دومالامايدى» دەگەن ءسوز قوس بوكسشى مۇحتارحان دىلدابەكوۆ پەن دوسجان وسپانوۆقا ارنالىپ ايتىلعانداي. سەبەبى سيدنەي وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى، وڭتۇستىكقازاقستاندىق مۇحتارحان دىلدابەكوۆ ازيا چەمپيونى دوسجان وسپانوۆتىڭ تۋعان ناعاشىسى. وتباسىنىڭ كەنجەسى مۇحتارحاننىڭ ەڭ ۇلكەن اپكەسى دوسجاننىڭ اناسى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى مۇحتارحان قابىلانبەك ۇلى 1976 جىلى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى، ماقتاارال اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. بۇگىندە جارى البينا ەلشييەۆامەن ەكى ۇل، بەس قىز تاربيەلەپ وتىر.
مۇحتارحان دىلدابەكوۆتىڭ جيەنى دوسجان وسپانوۆ ءقازىر سپورت الەمىنەن الشاق كەتتى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن تىلشىلەرگە بەرگەن سۇحباتىندا بوكستان كەتۋىنە اۋىر سالماق دارەجەسىندە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن سپورتشى يۆان دىچكو سەبەپ بولعانىن جاسىرماي ايتقان. سودان ول بيزنەسكە بەت بۇرىپ، كەيىن وبلىستاعى سپورت مەكتەپتەرىنىڭ بىرىنە باسشىلىق ەتۋدى كوزدەپ جۇرگەنىن دە ايتىپ قالدى. ءدال قازىرگى تاڭدا دوسجان تۋرالى مالىمەت تىم از. سەبەبى ونى سپورتپەن بايلانىستىرۋ قيىن. كىم بىلەدى، كۇندەردىڭ كۇنىندە بۇلت اراسىنان سىعالاپ شىققان كۇن سياقتى جارق ەتە قالار...
زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ مەن قۋاندىق قۇلاجانوۆ
بىزگە كەلىپ جەتكەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حاتشىسى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ پەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۋاندىق قۇلاجانوۆ بىر-بىرىنە ناعاشىلى-جيەن ەكەن. ناقتى دالەل جوق، دەگەنمەن ۇزىنقۇلاق سولاي دەيدى.
زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆتى تانىمايتىن ادام كەمدە-كەم. اسىرەسە وڭتۇستىك حالقى ءۇشىن زاۋىتبەك قاۋىسبەك ۇلىنىڭ ەسىمى جاقسى تانىس.
1951 جىلى وقو، تۇلكىباس اۋدانىندا ومىرگە كەلگەن ز.تۇرىسبەكوۆ 1993-1997 جىلدارى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بولدى. كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنداعى، رەسەي فەدەراسياسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقاردى. حاتشىلىق قىزمەتكە تاعايىندالعانعا دەيىن ز.تۇرىسبەكوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۋكرايناداعى، سوسىن مولدوۆا رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى بولعان. ال قۋاندىق قۇلاجانوۆ 1994 جىلدان بەرى مەملەكەتتىك قىزمەتتە ءتۇرلى لاۋازىمدى تىزگىندەگەن. باسقارما باسشىلىعىنا كەلگەنگە دەيىن ول ق ر مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ وقو بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ تارتىپتىك كەڭەس حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقارعان.
سەرىك ءبىلالوۆ مەن ەرلىك ءجاندىلدين
سەناتور سەرىك ءبىلالوۆ ءبىر كەزدەرى اتى دۇركىرەگەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەر ەرلىك ءجاندىلديننىڭ ناعاشىسى. ەرلىك بوريس ۇلىنىڭ قىزمەتتىك ورلەۋى تۋىسى ءبىلالوۆتىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا اكىم بولىپ تۇرعان كەزىندە «كوسموستاي» شارىقتاعان. العاشىندا تيميريازيەۆ اۋدانىنا قاراستى اۋىلدىق وكرۋگتە ءىس قاعازدارىن قارايتىن قاراپايىم مامان بولىپ ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ەرلىك بوريس ۇلى تۋىسى اكىم بولعان سوڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا قاراستى تيميريازيەۆ اۋدانى اكىمى اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى، وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باستىعى بولدى. كەيىن ول ايىرتاۋ اۋدانىنىڭ اكىمى قىزمەتىنە تاعايىندالدى. شامامەن بەس جىلداي ۋاقىت وتكەن سوڭ سقو اكىمى قىزمەتىنەن كەتتى. ونىڭ ورنىنا كەلگەن جاڭا باسشى ەرلىك ءجاندىلديندى قىزمەتىنەن بوساتتى. ءبىراق ءوڭىردىڭ ەكس-اكىمى ءبىلالوۆتىڭ باعى جانىپ، سەناتورلىققا «جولداما» الدى. 2014 جىلى ونىڭ جيەنى ەرلىك بوريس ۇلى وڭتۇستىككە كەلگىسى كەلگەنگە ۇقسايدى. وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى باسشىلىعىنا جاريالانعان كونكۋرستا باعىن دا سىناپ كورىپتى. ءبىراق ءبىر سەبەپتەرمەن ونىڭ جولى بولماي، قارسىلاسى بەرىك ءۋاليدىڭ ايى وڭىنان تۋعان.
