سۇراق: ءتوقتارالى اعا، سىزدە الدىعا قويعان ماقساتتارىڭىز بولدى ما؟ ءسىز وعان جەتتىڭىز بە؟ ماقساتقا قالاي جەتۋگە بولادى؟ قازىرگى ماقساتىڭىز قانداي؟ ماقسات پەن ارماننىڭ ايىرماشىلىعىن قالاي تۇسىنەسىز؟ (زاميرا).

جاۋاپ: مەن بالا جاسىمنان قيالشىل ەدىم، توپ بالانىڭ ورتاسىندا جۇرگەننەن گورى، وزىممەن ءوزىم «اڭگىمەلەسىپ»، جەكە ويناعاندى جاقسى كورەتىنمىن. سول عادەتىم ءالى بار. كوشەلەردە جالعىز، جاياۋ جۇرگەندى ۇناتامىن. بالا كەزىمدە وتىرار تۋرالى، ونداعى ورتەلگەن كىتاپتار حاقىندا ءجيى ارماندايتىنمىن. ايتەۋىر ءبىر كۇنى سول كىتاپحانانى ءوزىم تاۋىپ الاتىنداي كورىنەتىنمىن. ءتىپتى، سىزگە وتىرىك، ماعان شىن، قۇم استىنداعى كىتاپحانا تۇسىمە دە ەنەتىن. ەسەيە كەلە، ول ورىندالماس ارمان ەكەنىن ۇقتىم. سونىڭ كەگىن الۋ ءۇشىن كىتاپ جينايمىن دەدىم. ءقازىر ازىن-اۋلاق كىتاپحانام بار، ءبىراق تىم جۇتاڭ. كوڭىلىم تولمايدى. الماتىنىڭ بۇرىش-بۇرىشىنا كوشىپ-قونىپ ءجۇرىپ، جيناعانىڭدى دا جوعالتىپ الاسىڭ. ءارى، كىتاپتاي اۋىر، كىتاپتاي سالماقتى نە بار؟.. بۇرىن كىتاپتىڭ كوپ بولۋى ماڭىزدى ەدى، ءقازىر كوپ وقۋدان گورى، نەنى وقۋ، قالاي وقۋ، قاي ۋاقىتتا وقۋ ماڭىزدى سەكىلدى. ەلەكتروندى كىتاپتار شىقتى، ىزدەگەنىڭدى تابۋعا مۇمكىندىك مول. دەيتۇرعانمەن، بورحەس سەكىلدى ۇلى مۇحيتتاردىڭ كىتاپ تۋرالى ويلارىن وقىعاندا، ءوزىمىزدىڭ قايدا جۇرگەنىمىزگە تاڭىرقاي قارايمىز. ال ماقساتتارىم كوپ ەدى، سونىڭ كوبىنە جەتە العام جوق، جەتە المايتىن دا شىعارمىن. ءبىراق جەتە المايدى ەكەم دەپ، ورتا جولدان قايتۋعا بولمايدى. قۇمىرسقانىڭ مەككەگە ساپارىن وقىعان شىعارسىز. ورىندالماسا دا، شىن نيەتتىڭ تۇزۋلىگى ەڭ ءبىرىنشى ورىندا.

ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ابايدىڭ قارا سوزدەرىن كۇن ارالاتىپ وقىپ تۇرعان دۇرىس شىعار. ءوزىڭدى سىناعىڭ كەلسە، ابايدى وقى. وزىڭە ءوزىڭ ەسەپ بەر. ءبىزدىڭ ءبىر قاتەلىگىمىز ەسەپسىز، جوسپارسىز، جۇيەسىز ءومىر سۇرۋگە داعدىلانعانىمىز. سودان ارىلۋدىڭ قامىن كۇندەلىكتى ويلاۋ، جوسپارسىز جۇمىس ىستەمەۋ ءلازىم-اق، قولدان كەلسە.

ماقسات – ايقىن مەجە، ناقتىلى جوسپار، ارمان – سول مەجەگە باستار جول. ارماننىڭ ءبارى ۇستاتپاس، ءبىراق ماقستاقا جەتۋگە مۇمكىندىك مول. ۇلى ماقساتتاردىڭ ۇلى قيىندىعى بولارىن دا ۇمىتپاعان ءجون.

سۇراق:  بەلەسىڭىز بەلەستەرگە ۇلاسا بەرسىن ءتوقتارالى اعا! وتكەن زامانداردا جىراۋلارمەن اقىندار ەلدىڭ تۇتاستاي تاعدىرىنا ارالاسىپ وتىرعان، ۇمبەتەي، سىپرا، قازتۋعان، اقتامبەردى جىراۋلار سولاردىڭ ايعاعى. بۇگىنگى تاڭدا جىردىڭ قۇدىرەتى قانداي دەپ سانايسىز؟ كومەيىڭىزگە كەلگەن ءسوزدىڭ ءبارىن تولىق جازىپ جۇرسىزبە، الدە ىركىلەتىن تۇستارىڭىز بارما؟  (اقبۋرا).

– پىكىرىڭە راحمەت، اقبۋرا. ەڭ ءبىرىنشى ءقازىر وتكەن زامان ەمەس. ءار زاماننىڭ وزىندىك پوەتيكالىق ۇستىندارى بولادى. ءقازىر سىپىرا، قازتۋعان، اقتامبەردىلەردىڭ كوسىلىپ، حانعا تىكە قويعان سۇراعىن جۋرناليستيكا اتقارۋعا ءتيىس. ال اقىندار وزدەرىنىڭ ويلارىن ماقالالارى مەن سۇحباتتارىندا ايتىپ تا، جازىپ تا ءجۇر. قازىرگى جىردىڭ باعىتى، كوتەرەر جۇگى مۇلدەم باسقا. ىشتەگىنى، تۇيسىكتەگىنى، بولمىستاعىنى اقتارا ءبىلۋ، بولمىستىڭ ءتىلىن شىعارا ءبىلۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. اشىق، ايقىن تاقىرىپتار ونسىزدا ايتىلادى، جازىلادى. كومەيگە كەلگەن ءسوزى ايتۋ – پارىز. ءبىراق ونى دا ەكشەپ، ەلەپ، ورنىمەن، مادەنيەتىمەن، ەلدىڭ ءناپسىسىن وياتپايتىنداي، نامىسىن قورلامايتىنداي ايتقانعا نە جەتسىن. اۋىز وزىمدىكى ەكەن دەپ، جەل ءسوزدىڭ ءبارىن ساپىرا بەرسەڭ، نە دۋا قالادى؟ «ىرىگەن اۋىزدان شىرىگەن ءسوز شىعارىن» ۇمىتپاعان ماقۇل.

سۇراق: ۇلى اقىنداردىڭ ءبارى دە ولەڭىن تابيعاتپەن بايلانىستىرادى، سويتە تۇرا ادامزاتتى جىرلايدى، ءسىزدىڭ تابيعاتپەن بايلانىسىڭىز قانداي، ولەڭ كۇننەن كوپ تۋاما؟ الدە قاراڭعى تۇننەن كوپ تۋاما؟ (شۇكىمان)

جاۋاپ: ءوزىم قاتتى قادىرلەيتىن ەركىن شۇكىمان اعامدا ءسىزدىڭ سۇراعىڭىزدى قولداپتى. پەيىلدەرىڭىزگە راحمەت. تابيعاتتى جىرلاۋ، سۇلۋلىعىنا تامسانۋ، تىلسىمدارىنا  ءۇڭىلۋ – ءوزىڭدى، جاراتۋشىنى، عالامدى تانۋدىڭ كىلتى. ءبىراق قۇرعاق سۋرەتتەۋدەن پايدا از، كوركەم وبرازداردىڭ قات-قابات قاتپارىندا «ءبىز كىمبىز؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرەرلىك تىعىرشىق بولعانى ءجون. ايتپەس، كوكتەمنىڭ كوكتەم، جازدىڭ جاز ەكەنىن، قىستا قاردىڭ جاۋاتىنىن، اعاشتىڭ جاپىراعى كۇزدە تۇسەتىنىن اقىندارسىز دا ءبارى بىلەدى... ولەڭ تولعاعى كەلگەن كەزدە ۋاقىت تاڭدامايدى. تولعاعى كەلمەگەن ولەڭنىڭ شالالىعى ءۇشىن ۇيالاتىن كەزىمىز كوپ...

– ولەڭدەرىڭىز قانشا تىلگە اۋدارىلدى؟ (جانار)

جاۋاپ: تولىقتاي، كىتاپ بولىپ اۋدارىلعانى وسى. 2011 جىلى تۇركيادا وتكەن «حازار اقشامدارى» اتتى تۇركى دۇنيەسىنىڭ اقىندارى باس قوسقان فەستيۆالگە بارعانمىن. سول كەزدە بەلگىلى اۋدارماشى، سىيلاس دوسىم مالىك وتاربايەۆ 5-6 جىرىمدى تۇرىك تىلىنە اۋداردى. ءازىربايجان تىلىنە دە بىرەر جىرىم ءتارجىمالانعان. بۇگىنگى پوەزيانىڭ وكىلى، قازاق ولەڭىنىڭ كوكجيەگىن وزگە مانەردە كورەتىن اعام جۇكەل حاماي بىرەر جىرىمدى موڭعولشا سويلەتتى. بارىنە راحمەتتەن باسقا ايتارىم جوق.

سۇراق: بۇگىنگى كۇننىڭ جىرى ۇشقارى اقىندارىنىڭ ءبىرى رەتىندە جاستاردىڭ ادەبيەتكە دەگەن كوزقاراسىن قالاي باعالايسىز؟ ولەڭدى جاتقا وقىپ، ىزدەنىپ كىتاپ اقتاراتىنداردىڭ قاتارى ازايىپ كەتكەنى راس قوي. (داستان).

جاۋاپ: كىتاپ وقىلمايدى دەگەنگە كەلىسپەيمىن. ادەتتە وسى ءبىز ەۋروپادا پوەزيا وقىلمايدى ەكەن، كىتاپ ساتىلمايدى ەكەن دەگەندى كوپ ايتامىز. مۇلدەم قاتە پىكىر. ميلليونداعان تارالىممەن كىتاپتارى جارىق كورەتىن جازۋشىلار كوپ. ال بىزدەدە كىتاپ وقيتىن ورتا بار. تەك كىتاپ تارالىمى، ناسيحاتى، ساۋداسى جولعا قويىلماعان. سول جاعىن رەتتەپ، كىتاپتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرىپ، سوسىن «نەگە وقىمايسىڭ؟» دەسەك، جاراسادى. تاعى ءبىر ايتارىم، ولەڭدى ءبارى وقۋعا مىندەتتى ەمەس!

سۇراق:اقىنداردىڭ باقىتى دەگەن نە ءسىزدىڭ ويىڭىزشا؟ وقىرمان سىزگە كوبىرەك كەرەك بولعاندا ما الدە ءسىز وقىرمانعا كوبىرەك كەرەك بولعاندا ما؟ (ايجامال)

– اقىنداردىڭ باقىتى دەپ بولەكتەۋگە بولماس. قاراپايىم ادامنىڭ باقىتى قانداي بولسا، اقىنداردىڭ باقىتى دا سونداي. ال قۋانىشىم مەن جۇبانىشى ءسال وزگە بولسا بولار... وقىرمانى كوپتىڭ دە، وقىرمانى جوقتىڭ دا وزىندىك شەشىلمەگەن قيىندىعى بار. ساۋاتتى، سانالى وقىرمان بولمايىنشا، جەل كەۋلەتىپ، ەلدىڭ ماقتاۋىنا ماساتتانۋ... ماعان قاجەتسىز. بۇرىن ءبارى وقىسا ەكەن دەدىك، ەندى ءوز كايفىمىز وزىمىزدە. ەگەر مەنىڭ ءبىر جىرىم، تىم قۇرىسا ولەڭدەگى ءبىر جولىم، ءبىر ءسوزىم الدەبىر وقىرماننىڭ ارعى تانىمىنا شي جۇگىرتسە، وندا مەنىڭ قۋانىشىم سول.

(جالعاسى بار)