تۋعان جەرگە بارماعالى 13 جىل ءوتىپتى

سۇراق: بىرەۋ سىزگە كوبىرەك اقشا ۇسىنىپ، بيلىكتى ماقتاپ جاز دەسە، قانداي شەشىم قابىلدايسىز؟ (جاي قازاق)

جاۋاپ: قازاق بيلىگى – قازاقتىڭ جاۋى دەپ تۇجىرۋعا بولمايدى جانە بيلىك وتپەلى ەكەنىن ۇمىتپاعان ءجون. ماقتار، قولدار تۇسى بولسا، نەگە جازباسقا؟ تاۋەلسىزدىكتىڭ ءقادىرىن حالىققا تەەرڭىرەك سەزىندىرۋ ءۇشىن تولعامدى ماقالالار جازعاننىڭ ايىبى جوق. بيلىكتى ماقتاعاننىڭ ءبارى – باتىر ەمەس، جاقتاعاننىڭ ءبارى – جاعىمپاز ەمەس. كەمشىلىگىن ايتۋ – تاعى دا بيلىكتىڭ جاۋى دەگەندى بىلدىرمەيدى. ءوزىنىڭ ۇستانىمى بولماعان ادامنان قورىققان ءجون. بۇگىنگى بيلىكتىڭ قازاق تانىمىنا، ونىڭ تاۋەلسىزدىگىنە قيعاش ارەكەتتەرىن باتىل تۇردە ايتۋ، جازۋ جۋرناليستىك تە، ازاماتتىق تا مىندەتىمىز. ءبىراق نيەتتىڭ تۇزۋلىگى كەرەك. جالعان اتاق، ارزان ابىروي ءۇشىن ايتقان ءسوز دە نە داۋا بولسىن. ءبىراق ولەڭدى، اسىل ءسوزدى ماداققا، وداعا قور قىلۋدى ويلاعان ەمەسپىن.

سۇراق: كۇنەس تۋرالى ايتىڭىزشى... (نارات)

جاۋاپ: ە، ەسىل دە مەنىڭ كۇنەسىم تۋرالى ايتار اڭگىمەم كوپ. ءبىراق نە ايتارىمدى بىلمەي، داعداراتىنىم تاعى راس. تۋعان جەرگە بارماعالى 13 جىل ءوتىپتى. ءبىر مۇشەل. بارعىم كەلەدى-اق. ءبىراق وسى مەن نە ءبىتىردىم، وسىنشا جىل جىراقتا جۇرگەندە نە ىستەي الدىم دەگەن سۇراقتاردى دا قويامىن وزىمە... سوسىن... مەنىڭ بالالىق شاعىم وتكەن كۇنەس پەن بۇگىنگى كۇنەس، مەنىڭ اپىل-تاپىل ءىزىم قالعان قاراعايلىسۋ، سارىجازىق، كولدەنەڭساي، قاراقۋىس، جاڭاجايلاۋدىڭ بۇگىنگى تىرشىلىگىن كورۋگە جۇرەگىم داۋالامايتىنداي سەزىنەمىن. مەن كورگەن نارات پەن قازىرگى ناراتتىڭ وزگەشە ەكەنىن دە ءىشىم سەزەدى. ءبارىبىر تۋعان جەرىم – مىسىر ءشارى. مارقۇم ەرمۇرات زەيىپقانداي كۇنەس جايلى جەرىنە جەتكىزىپ ايتۋ قيىن. «بوتاسىمەن، بوزىمەن، كونە زيرات كوزىمەن، تىك كوتەرىپ توبەگە» اكەتە المايتىنىڭ انىق. جۇرەكتى ەزەر سۇراق قويىپ سەن دە ءبىر... نە دەي الام؟! كۇنەس – ىلە – تارباعاتاي – التاي – باركول – بۇراتالا – امان بولسىن. ءبارىن دە ارالاپ قايتقىم كەلەدى.

ءبىر كىسىلەردىڭ جۇرەگى توقتار، ءبىراق كوش توقتامايدى

 سۇراق: شەتەلدەگى قازاقتار جايى الاڭداتاما ءسىزدى؟ توقتاعان كوش قايتا جالعاسادى دەپ ويلايسىز با؟ (ەركىنبەك)

جاۋاپ: بۇل سۇراعىڭ قازاقتى جاقسى كورەسىز بە دەگەندەي ەكەن. ۇلتىن سۇيگەن ءار قازاقتى شەتەلدەگى قانداستاردىڭ تاعدىرى الاڭداتۋعا ءتيىس. كوش توقتامايدى، ءبىر كىسىلەردىڭ جۇرەگى توقتار، ءبىر كەزەڭنىڭ كەرۋەنى توقتار، ءبىراق كوش توقتامايدى. سوعان سەنەم. قۇجات بەرمەيدى، تىركەلۋ قيىن، ازاماتتىق الۋ قاسىرەت دەمەي-اق كەلە بەرۋ كەرەك، كەلە بەرۋ كەرەك. سەن – قازاققا كەرەكسىڭ! وتان – ءوزىمىز ءۇشىن كەرەك.

سۇراق: قاپتاعان “يزمدەر” كوپ. قايسىسىمەن اۋىراسىز ءوزىڭىز؟ قازاق پوەزياسىنداعى جاڭاشىلدىق نە؟ تۇسىنبەيتىن ولەڭدەر قاپتاپ كەتتى. الدە وقىرماننىڭ ورەسى تومەندەدى مە؟ (نۇرگۇل)

جاۋاپ: "يزمنەن" قورىقپاۋ كەرەك، قايتا ءاربىرىنىڭ ەستەتيكالىق تۇجىرىمىن انىقتاۋ قاجەت. ونسىز ايران دا ايران، سۋ دا ايران. زامانعا ىلەسكەنگە نە جەتسىن. قازاقتا تۇسىنبەيتىن ولەڭ بار دەگەنگە سەنبەيمىن. ءسال ويلانىڭىز، تۇسىنبەسەڭىز قايتا وقىڭىز، بالكىم وتە تۇسىنىكتى ولەڭ شىعار. وقىرمان مەن قالامگەردىڭ ورتاسىنا شەك قويعاننان گورى، تالعام دۇنيەسىن جەتىلدىرۋگە كۇش سالعان ابزال. سەبەبى، كەيبىر وقىرماندار قالامگەردى العا سۇيرەسە، ەندى ءبىرى اداستىرادى. اداستىرۋ – قۇرعاق ماقتاۋدان، ورگە سۇيرەۋ – شىعارماشىلىق قۋاتتى دۇرىس باعىتتا جۇمساۋعا داعدىلاندىرۋدان.

سۇراق: ءسىزدىڭ الدىڭىزدا سۇحبات بەرگەن اقبەرەن “ءتوقتارالى تاڭجارىق قازاق پوەزياسىنا قۇبىلىس بولىپ كەلدى دەگەنگە قالاي قارايسىز؟” دەگەن سۇراققا “كىم ايتسا دا، كەلىسەم. ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ ىشىندە وسالى جوق” دەپ جاۋاپ بەرىپتى. ءسىز شە قالاي؟

جاۋاپ: شەتتەرىنەن دۇرلەر. ەڭ وسالى مەنمىن.

سۇراق: اعا، ەڭ الدىمەن ءوزىڭىزدى شەتەلگە امان-ەسەن بارىپ كەلۋىڭىزبەن قۇتتىقتايمىن!! كوپشىلىك ءسىزدىڭ پوەزياڭىزدا ەرەكشە ورنەكتەر بار ەكەنىن ايتادى. ول جۇرتتىڭ پىكىرى. ال ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، ءسىزدىڭ ولەڭدەرىڭىزدىڭ قانداي ەرەكشەلىكتەرى بار؟ ولەڭ اقىننىڭ ءوز بالاسىنداي دەيدى عوي. سول “ءوز بالاڭىزدىڭ” سىرىن ايتىپ بەرەسىز بە ؟

جاۋاپ: ەلدىكى جىلى تىلەك قوي. مەن سونشالىقتى توڭكەرىس جاساعان جوقپىن، قارا ولەڭگە جاپقان شەكپەنىم جوق ءالى. ءبىراق ىشىمدە توڭكەرىس ۇنەمى ءجۇرىپ كەلەدى. وزىمدەگى «قالىپتاسقان ۇردىستەردى» جەڭگەن كۇنى عانا ءوزىم جايلى ايتسام بولادى. قازىرشە ەرتەرەك.

 سۇراق: شەتەلدەگى قازاق باۋىرلاڭىزعا ءبىر اۋىز جىلى لەبىزىڭىز… (ول – قازاق).

جاۋاپ: «ءبىرىڭدى، قازاق، ءبىرىڭ دوس، كورمەسەڭ ءىستىڭ ءبارى – بوس».

سۇراق: ەۋروپا حالقىنىڭ ومىرىنەن، ونەرىنەن نە ءتۇيدىڭىز؟ بىزگە نەنى ۇيرەنىپ، نەدەن جيرەنۋ كەرەك؟ (اسىل)

جاۋاپ: باس-اياعى ءبىر اپتادا نە تۇيە قويادى دەيسىز. دەسە دە، وزگەشەلىكتەر، اسەرلەر بار. بىزدە باتىستى قۇبىجىق ەتىپ كورسەتۋ تەندەنسياسى باسىم. دىننەن بەزگەن، رۋحانياتتان جۇرداي، ازعان جۇرت دەپ سۋرەتتەلەدى. ونداي ەشتەڭەنى كورمەدىم. مادەنيەتتى، سىپايى، ىكشپەيىل. ءجون سۇراساڭ، يىعىن قيقاڭ ەتكىزبەيدى. شەتەلدىك ەكەن عوي دەپ تاڭىرقاپ تا جاتپايدى. كومەكتەسكىسى كەلىپ تۇرادى. ءبىراق مىسال ايتايىن. ۋكراينانىڭ، كييەۆتىڭ اۋەجايىندا بىزدەن: «قايدا باراسىڭدار؟ نە ماقساتپەن باراسىڭدار؟ دەگەن سۇراقتاردى قويدى. سۇرىقتارى قاتۋلى. جەككورىنىشپەن قارايدى. سول جۇمىسى ءۇشىن اقى الاتىنىن ۇمىتىپ، ەڭبەكتى ءبالسىنىپ ىستەيدى. بۇل بىزدە دە بار كورىنىس. كەڭەستىك، سوسياليستىك رەجيمنىڭ داقتارى. ۆارشاۆادا دا سول سۇراقتاردى قويدى. «كىم شاقىردى؟ قاي قالاعا باراسىز؟ قالتاڭىزدا اقشا بار ما؟ قايتارعا ۇشاققا بيلەت الدىڭىز با؟»، – دەيدى. مىندەتسۋ، ورىنسىز تەكسەرۋ ەمەس. ەلىنە كەلگەن شەتەلدىكتىڭ اقشاسىز، بيلەتسىز دالادا قالماۋىن سۇراپ وتىر. قىزمەت كورسەتۋدىڭ ەكى ءتۇرلى ءتاسىلى. ءبىرى مىندەتسۋ، زورلىقپەن جۇمىس ىستەۋ، ءوزىن ءوزى قيناپ، ازەر ەڭبەك ەتۋ. ەكىنشىسى، ءوزىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن، مىندەتىن ورنىمەن اتقارۋ. ۇيرەنەر تۇسىمىز وسى شىعار دەيمىن.

سۇراق: ازاماتتىڭ پوزيسياڭىزدى بىلگىم كەلەدى: قازاقستاننىڭ بولاشاعى قانداي جانە قازىرگى قازاقتار جاڭا عاسىردا قانداي بولۋى كەرەك؟ (بيلىكقۇمار)

جاۋاپ: قازاقستاننىڭ بولاشاعى جوق دەگەندەردى تۇسىنبەيمىن. ءبىزدى بۇگىنگى جەمقورلىق، ۇلتسىزدانۋ، تىلدەن بەزۋ عانا ەمەس، وسىنداي پسيحولوگيا قۇرتادى. جەمقورلىق بارلىق ەلدە بار، شىن كۇرەسسەڭ جەڭۋگە بولادى. ۇلتسىزدانۋدى ءار قازاق وزىنەن باستاسا، 5 جىلدا-اق جوعالتۋعا بولادى. تۇڭىلمەۋ كەرەك. بۇدان قيىن كۇندە دە ءومىر سۇرگەنبىز. كۇرەسە بىلگەنگە نە جەتسىن. وزىڭمەن كۇرەس اۋەلى. وزىڭنەن، بۇگىننەن، كىشكەنەدەن باستا!

ءار قازاق وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى جاقسى اتقارسىن. ءبىلىمدى، يماندى، مىنەزدى بولسىن.

جىلاڭقىلىق كوپتەگەن تۇيتكىلدەرگە بايلانىستى

سۇراق: بۇگىندە اكادەميالىق تەاتردا جۇمىس ىستەيسىز؟ بۇل جۇمىسقا قالاي كەلدىڭىز؟ نەسىمەن ۇنايدى؟ (اقىلبەك)

 جاۋاپ: م. اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ باسپا ءسوز بولىمىندە جۇمىس ىستەگەنىمە ەكى ايداي عانا ۋاقىت بولدى. جۇمىسقا وسى ءبولىمنىڭ جەتەكشىسى مارجان تۇرىسبەك قىزى شاقىردى. ماعان تەاتر ۇنايدى. قاراشاڭىراقتا قىزمەت ىستەۋ تالايدىڭ ارمانى ەكەنى شىن. قازاقتىڭ ماڭدايالدى تەاتر مايتالماندارى – گەرويلارى مەن كوريفەيلەرى قىزمەت ەتكەن وردا. قازىردە ءاسانالى ءاشىموۆ، حابيبا ەلەبەكوۆا، تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ، تورعىن تاسىبەكوۆا، شامشاگۇل مەڭدياروۆا، قۇمان تاستانبەكوۆ، مەرۋەرت وتەكەشوۆا، ءسابيت ورازباي باستاعان كىل مارعاسقالار قىزمەت ەتەدى. ولاردىڭ ءىزىن قۋعان قانشاما مىقتى اكتەرلەر مەن اكتريسالار بار. دراماتۋرگيا ءبولىمىن باسقارىپ وتىرعان ءاليا بوپەجانوۆانىڭ ءوزى ءىرى مەكتەپ. ۇيرەنەرىم كوپ. بەرەرلەرى دە مول.

سۇراق: قازىرىگ اقىنداردىڭ اياق الىسى قانداي؟ نەلىكتەن پوەزيا جىلاڭقى؟ پوەزيادان كۇش العىڭ كەلىپ، وقىسىڭىز ەڭسەڭ باسىلىپ، شارشاپ قالاسىڭ. نەلىكتەن؟ (جاسىن)

جاۋاپ: قازىرگى پوەزيا ىزدەنۋدىڭ، شارق ۇرۋدىڭ داۋىرىندە تۇر. وتپەلى كەزەڭ دەسەك تە بولادى. اسىلى دا، جاسىعى دا بار. جوعارىدا ايتقانىمداي، ادەبيەتتانۋدىڭ بەكەمدىگى، كورەگەندىگى، شىنشىلدىعى كەرەك. باعىت-باعدارسىز كەتۋدەن ساقتاسىن. ال جىلاڭقىلىق كوپتەگەن تۇيتكىلدەرگە بايلانىستى. قوعامدا بولىپ جاتقان ءارتۇرلى وقيعالار، كەلەڭسىزدىكتەر، قاپتاعان اقپارات، تولاسسىز پىكىرلەر اقىن جۇرەگىنەن دە وتەدى. ءبىرى قورىتادى، ءبىرى ايعايعا باسىپ، ۇرانعا ۇرىنادى. سوندىقتان، ولەڭ وقىپ ەڭسەڭىز تۇسپەسىن، ۇيقاسقاننىڭ ءبارىن وقي بەرمەڭىز، تالداپ، تارازىلاپ قاراڭىز.

سۇراق: مەنىڭ زامانداستىرىم دەپ كىمدى ايتا الاسىز؟ (ءاليا بايكەيەۆا)

جاۋاپ: مەنىڭ زامانداستارىم دەپ مەنىمەن بىرگە ءومىر ءسۇرىپ جاتقاننىڭ ءبارىن ايتامىن. ءبىراق، ءوزى بۇگىندە ءومىر سۇرگەنمەن، ويى كەشەدە، وتكەن داۋىردە جۇرگەندەر دە بار. وزا تۋعاندار دا، توزا تۋعاندار دا جەتكىلىكتى.

يانكوۆسكيي تەمىرحان مەدەتبەكتى،ۇلىقبەك ەسداۋلەتتى اتادى

توقاش، ەۆروپا اقىندارى سەنى ءبىلدى، تانىدى. بۇل ۇلكەن جەتىستىك. بۇدان بىلايعى جەردە قازاق ولەڭىڭ دەڭگەيىن ەندى ءبىر اقىن بارعانعا دەيىن سەنىمەن ولشەۋى مۇمكىن. ال، ساعان دەيىن ءبىزدىڭ قازاق كالامگەرلەرىنەن كىمدەردى بىلەدى ەكەن ولار؟ مىسالى، شاحانوۆتى، مارالتايدى، ديدارلى نە ءامىرحاندى سۇراعان ەل كەزىكتى مە ساعان؟ (اعاڭ)

جاۋاپ: مەنى كۇللى ەۋروپا تانىدى دەۋگە بولمايدى. بۇل پولشادا وتكەن ءىرى فەستيۆالدىڭ ءبىرى. الايدا كۇللى حالىق تانۋ ءۇشىن ءالى تالاي بەلەستى اسۋ ءلازىم. مەنى اۋدارعان حەنريك يانكوۆسكي مىرزا بارشا قازاق اقىندارىن جاقسى تانيدى ەكەن. مەنەن بولە-جارا تەمىرحان مەدەتبەك اعامىزدى سۇرادى. قۋانىپ قالدىم. ۇلىاعانى – ۇلىقبەك ەسداۋلەتتى دە سىرتتاي بىلەمىن دەدى. جاستار پوەزياسىن وقيتىنىن، ىزدەنىستىڭ بار ەكەنىن جەتكىزدى. الايدا، تاقىرىپتارىڭ تىم جۇتاڭ دەگەندى دە ايتتى. باسقا ناقتى ادامداردىڭ اتىن اتامادى.

سۇراق: اعا، اقىن دەگەن كىم؟ ولەڭ دەگەن نە؟ (بىرەۋ)

جاۋاپ: اقىن – جاراتقاننىڭ قاتارداعى پەندەسى. ءار ادامنىڭ وزىندىك قاسيەتى، ەرەكشەلىگى بولادى. ال ولەڭ... قيىن. بىردەڭە دەپ ايتۋعا بولادى، ءبارىبىر ناقتى انىقتاماسىن بەرە المايسىڭ. ءبىرىن ايتساڭ، ءبىرى قالىپ كەتەدى. ناقتى ۇعىم بەرگەن ەشكىم جوق.

سۇراق: ءتوقتارالى اعا، جەتىستىكتەرىڭىزبەن قۇتتىقتايمىن! ءسىزدىڭ قۇرداسىڭىز، وزىڭىزبەن ۇنەمى قالجىڭداسىپ جۇرەتىن اقىن باۋىرجان قاراعىز ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى نە ايتاسىز؟!

جاۋاپ: ءسال قىرتتىعى بولماسا، جاقسى اقىن))) قۇرداسىم عوي. الار اسۋى الدا بۇ بالانىڭ. ىزدەنگىش، پوەزيانىڭ ءمولدىر تامشىسىن كورە بىلەتىن اقىن. وزگەشە ءبىر قۋاتى بار. سول قۋاتى كەيدە ىرىق بەرمەي، لاپىلداپ كەتەدى.

سۇراق: “اكە تاياعىڭدى بەرشى،قويشى بولايىن” دەگەن سارىندا ءبىر ولەڭىڭىز بار ەدى… سول “ۇسىنىس” نە بولدى؟ (ەرمەك).

جاۋاپ: ەرمەكتەن تۋعان جىر عوي. ۇمىتىپ قالىپپىن.

سۇراق: ءتوقتارالى باۋرىم، راحمەت! كەرەمەت ەڭبەك جاساپسىڭ، قۇتتى بولسىن! الاش اقىنى تاڭجارىق جولدى ۇلى اتاڭ جونىندەى جازىپ سىزعاندارىڭ بار ما؟ اقيىق اقىننىڭ قىيامەتتى تاعدىرىن ەۋروپا جۇرتىنا تانىستىرۋدى ويلاپ جۇرگەن شىعارسىڭ؟ (ءا. قاپان ۇلى)

جاۋاپ: جازعانمىن، بىرنەشە رەت. پوەما دا جازعانمىن باياعىدا. ۇنامادى. شەر كۇيىنە جەتكىزە المادىم. وسى جولى وقىرمانمەن كەزدەسۋدە فاميلياما بايلانىستى قويىلعان سۇراققا اكەمنىڭ اتى وسى تاڭجارىق جولدى ۇلىنىڭ قۇرمەتىنە قويىلعانىن جەتكىزدىم. اتامىز دانابەك اقىنمەن دامدەس ءارى زامانداس بولىپتى. 1946 جىلى تاكەڭ تۇرمەدەن شىققاندا، سول كىسىنىڭ ەسىمىن بەرگەن ەكەن قۋانىپ تۋعان ۇلىنا. تومەندەگى سۇراققا دا ايتارىم وسى. ايگىلى تەكتى ارقالاپ ءجۇرۋ دە وڭاي ەمەس. بۇل دا اللانىڭ بەرگەن باعى بولار، بالكىم. ازدى-كوپتى جەتىستىگىم بولسا، وسى كىسىنىڭ اتىنىڭ ءوزى سەبەپكەر بولىپ جۇرگەن شىعار...

سۇراق: ءتوقتارالى اعا، ءقازىر قانداي جەردە جۇمىس ىستەيسىز؟ جۇمىسىڭىزعا كوڭىلىڭىز تولا ما؟ (جانسايا)

جاۋاپ: جوعارىدا جاۋاپ بەرىپ كەتتىم.

سۇراق: قازىرگى قازاق قوعامىنىڭ ۇلتتىق مىنەزى جايلى نە ايتاسىز؟ (قاسەن)

جاۋاپ: الا-قۇلا،  ءدۇبارا. ورتاق مىنەز جوق. ءارتۇرلى. بالكىم، وسى «ارتىقشىلىعىمىزدى» وڭىمەن پايدالانا بىلسەك، ەڭ وزىق ۇلت بولۋىمىز عاجاپ ەمەس-اۋ دەپ قيالدايمىن كەيدە.

سۇراق: ۇلتتىق پوەزيا، ۇلتتىق اقىن دەگەن ۇعىمدار توڭىرەگىندە تارقاتا سويلەي وتىرساڭىز؟ (قارقىن)

جاۋاپ: بۇل سۇراققا جاۋاپ بەرۋ قيىن. دەسە دە، تۇسىنىگىمىزدى ايتا كەتەيىن. ۇلتتىق پوەزيا – ءوزىڭنىڭ تامىرىڭدى، ءتۇپ تەگىڭدى، دالالىق اڭسار ارمانىڭدى شۇپىلدەتىپ، بۇگىنگى تىلدە جازا ءبىلۋ. ول قارا ولەڭ ۇيقاسى بولا ما، الدە ەركىن ولەڭ فورماسىندا جازىلا ما – ءبارىبىر. بىزدە ۇيقاسپەن، ءتورت جولمەن جازىلعان ولەڭدەر عانا قازاقى ولەڭ دەگەن شارتتى ۇعىم بار. قازاق جىرىن ءبىر قاپاسقا بايلاپ قويىپ، قازاق پوەزياسى وسى، بۇدان وزگەنىڭ ءبارى بىزگە جات دەگەن پىكىر باسىم. سول شتامپاتن شىعۋ كەرەك. كوكجيەكتى قانشالىقتى كەڭىرەك كورە بىلسەڭ، الەمنىڭ شەكسىز ەكەنىن بايقايسىڭ. قازاق پوەزياسى دا سول سەكىلدى. اشىلماعان، ايتىلماعان سىرى كوپ. يگەرەر تاقىرىبى مول. ءبىر قاراساڭىز، ءبارى جازىلعان سەكىلدى، ايتىلعان سەكىلدى. وندا نەسىن قولىڭا قالام الاسىڭ. ەل جازعاندى جازبا دەگەن تۇسىنىك جوق ادەبيەتتە. اركىم ءوز بيىگىندە، ءوز ءتۇيسىنۋىنىڭ شەڭبەرىندە ورنەكتەيدى. مۇزتاۋدىڭ قانشا قىرى بار ەكەنىن ءدال ايتىپ بەرۋ قيىن. بىرەۋ سۋ ۇستىندەنى بولىگىن ايتادى، ەندى بىرەۋ سۋ استىنداعى بولەگىن كورە بىلەدى.

ءوز ۇلتىنىڭ تانىمىن تەرەڭ جازا بىلگەن اقىن – ۇلتتىق اقىن.

ءتۇيىن: بارشاڭىزعا راحمەت. تىلەۋلەستىكتەرىڭىزدىڭ الدىندا قارىزدارمىن!