«قامشى» پورتالى – ەركىن پىكىر الاڭى! سايتىمىزدىڭ ماتەريالدارىنا سان الۋان پىكىرلەر مەن ورنىقتى ويلار، ءۇن قوسۋلار، بولجامدار، ازىلدەر مەن سۇراق-جاۋاپ كوممەنتارييلەر كۇنىنە تولاسسىز ءتۇسىپ جاتادى. ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، جازۋشى سوۆەتحان عابباسوۆ، فيلوسوف ءابدىراشيت باكىر ۇلى اعالارىمىز باستاعان تۇراقتى وقىرماندارىمىز جانە كوكشە، كەتەي، مۋسا رۋسلان، ءبىر جان، ءبىر قازاق، كەزبە، رينات، ۇستاز انا، تۇرسىن سەكىلدى بۇركەنشىك اتپەن ويىن قايمىقپاي، اشىق ايتاتىن وقىرماندار بار. بۇگىنگى ماتەريالىمىزدى سونداي وتكىر پىكىرلەرگە ارناپ وتىرمىز.
ماسەلەن، ءقاۋىپتى قۇبىلىستى ەسكەرتۋ: «سكورو زدەس روسسيا بۋدەت، مى ۆسە بۋدەم روسسيانە!» (http://qamshy.kz/؟p=9049) دەپ اتالاتىن ەل تىزگىنىن ۇستاعان بيلىك باسشىلارىنا جازىلعان بەيسەنباي تەگى رۋزانىڭ اشىقحاتىنا اقكىسى الپامسا ەسىمدى وقىرمان:
«ۇلكەن كىسى ءتىل ماسەلەسىنە كەلگەندە بيىك ادۋىن تانىتپاي جۇرگەنىنە قاراپ ءبىر ويلاعانى بار شىعار دەپ جۇرگەم. ءبىر كۇنى بولماسا ءبىر كۇنى ءتىل تۋرالى زاڭ قابىلدايدى دەپ ءجۇر ەدىم. قايدام بار قازاقتى قولىنان جەتەكتەپ روسسيا حالقىنىڭ ايىرىلماس ءبىر بولىگى ەتۋگە بار سياقتى. اشىنا دا، تاۋسىلا دا ايتىلىپ- جازىلىپ جاتىر، قولىنان ءىس كەلەتىن، ىستەي الاتىن “قازاقباي” اتقا مىنەرلەر تىم بولماسا اناسىنىڭ اق ءسۇتىن اقتاپ، قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ۇستەم ەتەر بولسا قازاق ەلى تاريحىنداعى ۇلكەن ساياسي بەتبۇرىس بولار ەدى. بيلىككە قۇداي جۇرەك بەرمەپتى، قورقاقتاپ جۇرگەندە “قوراعا” كىرىپ كەتەمىزبە دەپ قورقامىن»، - دەگەن ەكەن.
ال، «ايدوس سارىم، ساياساتتانۋشى: جاعداي ۋشىعا تۇسسە، بيلىكتىڭ ۇلتشىلدارعا ارقا سۇيەۋدەن باسقا امالى قالمايدى» (http://qamshy.kz/؟p=8954) اتتى ماتەريالعا تۇرسىن قاللەبەك ۇلىنىڭ كولەمدى پىكىر جازعان ەكەن: «ايدوس، ءسىز ازاماتتارىمىزدىڭ كەيبىر وتكىر ماسەلەنى ورتاعا سالعان سۇراعىنا جاۋابىڭىزدىڭ كەي تۇستارى ۇنادى. كەي تۇستارى ۇنامادى. بەيبىت شەرۋ نەگە قايعىلى نەمەسە وكىنىشتى جاعدايمەن ۇلاسىپ بارادى؟ بىزدە سوعان ءزارۋمىز بە؟ 1- ۇلتتىڭ ۇلىلىعى –تىرلىگى مەن بىرلىگىنەن بىلىنەر مىناۋ 2 مىڭجىلدىقتاردىڭ ءار كۇنىندە جاڭا بەينەلەر، جاڭا تابىستار جارىققا شىعىپ وتىراتىنى انىق. دەگەنمەن،ادامزات قوعامى دا،تابيعات دۇنيەسى دە ادامنىڭ اقىل-وي، ايلا ءتاسىلى، ومىرشەڭ رۋحى ومىردەگى سۇرقيالىقتى الاستاپ جاڭالىق اكەلگەن. ال، جاڭالىقتىڭ ءارقاشان ومىرشەڭ كەلەتىنى راس. الايدا، كەشەگى كەيبىر كەرەمەتكە كەي پەندەلەردىڭ جارىتىپ تاڭقالمايتىندىعى شىندىققا سايادى. ءبىراق، 2000 جىلدان بەرى سوعىس، اشارشىلىق، ادىلەتسىز بيلىككە قارسى كۇرەس، ءزىلزالا، جالماعان ءورت ادامزاتقا كوپ باقىتسىزدىق پەن الاپات الا كەلدى. ءتىپتى، ادامزاتقا عانا ەمەس، جەر انانىڭ دا بەتىن كۇيىك شالدى. قۇرت-قۇمىرىسقا، وسىمدىك، حايۋاناتتاردىڭ دا تىرشىلىك جاعدايى ءماز ەمەس بولعان-دى. سونىمەن، ادام بالاسى اقىرى ءتىلى ارقىلى ۇلتقا، ءدىنى ارقىلى يسلام مەن حريستانعا، بۋديزمگە بىرتىندەپ جيناقتالدى. بۇل ءبىزدىڭ ۇلت بولىپ ۇيىسىپ قالىپتاسۋىمىزدان، 1456 جىلى ەڭ العاش موعولستان جەرىندە، ياعني جەتى سۋدىڭ باتىس وڭىرىندە، شۋ مەن تالاس وزەندەرىنىڭ الابىندا از-جانىبەك پەن كەرەيدىڭ قازاق حاندىعىن قۇرعان العاشقى تابىسىمىزعا اكەلدى. دەسە دە، بۇل جەتىستىگىمىزدەگى ۇلتتىق تىرلىگىمىز بەن بىرلىگىمىزگە تاعى دا قاسكوي قارعىس العان موڭعول بيلەۋشىلەر مەن ساسىق ورىستىڭ ساراڭ ساياساتى عاسىرلار بويىندا قالىپتاسقان ۇلى مۇراتىمىزبەن جول-جوسىن، جاڭاشىل يدەيالارىمىزدى ىلگەرى باستىرماي، ەل بيلەۋ ۇردىستەرىمىزدى ساتىلاپ كۇيرەتىپ، قازاق دالاسىنا وزگەشە ءبىر بيلەپ-توستەۋدىڭ ءتاسىلىن ەنگىزدى. ءبىراق، ەرجۇرەك قازاق حالقىنان ۇلى ويشىلدار، ونەر، مادەنيەت، قوعام قايراتكەرلەرى، شەشەن شەجىرەلەر، قايراتىنا اقىلى ساي باتىرلار جارىققا شىقتى، تىپتەن، قيىندىققا قامالىپ، قورعانسىز قالعان قارا قالىققا كەرى كەتەر وي ەمەس، قايتا ىلگەرى باسار جول مەن نۇرلى بولاشاققا باستاعان قولباسشى، ۇلت كوسەمدەرى تىرەك بولدى. حالىق دۇشپانىنا قاسىقتاي قانى مەن شىبىنداي جانىن پيدا ەتىپ، دانالىق كورسەتتى. امال نەشىك، نەبىر اسىلدارىمىزدان مەزگىلسىز ايرىلدىق. سول اسىل بابالارىمىزدىڭ ۇلتتىق رۋحى، اسىل مۇراتى، كوزدەگەن ماقساتى، اقىر سوڭىندا 535 جىل دەگەندە ياكي 1991 جىل 16 جەلتوقسان ازات ۇلتقا، اقيقاتقا، تاۋەلسىز مەملەكەتكە قول جەتكىزگەن ەڭ ۇلى تابىسىمىزدى ايتار ەدىك. 535 جىل جاي سيفردىڭ تىزبەسى ەمەس، سىرلى سيفر، ءتاڭىردىڭ سىيى، ارداقتى حالايىق!!! ال، ورتاداعى 3 تۇپكى تەگىمىز بەن العاشقى قاينارىمىز، بارىستىڭ باسى بولعان تەكتى سان، اياۋلى قاۋىم!!! بۇل ماڭگىلىك اڭىزدىڭ اقىرى بولمايدى. ە، اعايىن، ۋاقىتتان جىلدام نە بار؟! كەشە دە، بۇگىندە وسىناۋ جەر جاھاندا بوزداعان بابالارىمىزدىڭ شيەتتەي بوبەگى مەن بوپەسىنىڭ قانى، انالارىمىزدىڭ كوزىنىڭ جاسى، باتىرلاردىڭ زارى، مۇڭلىلاردىڭ شەرمەندە كوڭىلى، سايىپ كەلگەندە، كەگى مەن ىزاسى بۋلىعىپ جاتىر. مۇنى ەسىمىزگە الساق، قازاقتىڭ اق دالاسىندا ”قار قىزى” سىڭسىعان، سىبىرلاعان دىبىسى دا، دومبىرانىڭ قىل ىشەگىنەن كيەلى كۇي بوپ توگىلىپ، قۇيىلىپ تۇرعان قوماعاي ۇنگە ۇقسايدى.
ايدوس سارىمنىڭ سۇراق-جاۋاپ بارىسىنداعى ايتقان ويلارىن قوعام ءار ءتۇرلى باعالايدى: جانبولات: ناقتى ءارى قىسقا جاۋاپتار ايتىپتى. ۇلتىن جاقسى كورەتىندىگى كورىنىپ-اق تۇر عوي، دەسە، ازامات ەسىمدى وقىرمان: دۇرىس قوي ايتۋى. «ءبىراق، كەلەشەگىمىز بۇلىنعىر، سەنىم جوق» دەگەن. تاعى سول سەكىلدى پىكىرلەردى http://qamshy.kz/؟p=8954 ماقالانىڭ وزىنە وقي الاسىزدار.
ال، «قامشىنىڭ» وزگە سايتتاردان بولەكتەيتىن بوگەنايى -«ايتتىڭ- ەي، باۋىرىم!» ايدارىنا جاريالاناتىن قوعامعا بەلگىلى ازاماتتاردىڭ پىكىرلەرى دە ەسكەرۋسىز قالماعانداي. ءامىرجان قوسانوۆ: قازىرگى قوعامدىق جۇيە “ەكىنشى ەلباسىن” كوتەرە المايدى (http://qamshy.kz/؟p=8983) دەگەن پىكىرگە كەلەسىدەي جاۋاپ تۇسكەن ەكەن. مۋسا رۋسلان: «ءسىز سياقتى ادامدارمەن ءسوز جارىستىرعىم كەلمەيدى. ءسىز وتە اقىلدى ەكەنسىز. بۇل زامان ءسىز سيياقتى ادامداردىڭ زامانى. ۋكراينا ەندى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسەدى. ال ونەر كورسەتۋگە كەلەتىن بولسام تەحنيكا سالاسىندا مەنىڭ ىستەگەنىمنىڭ 1 پايىزىن جاساپ كورىڭىز. سوسىن استانادا ناقتى ءىستىڭ قاسىندا سويلەسەيىك. ءسىز مۇمكىن تانىمال ادام شىعارسىز، مەن تانىمال ەمەسپىن. ءسىز ساياساتكەر شىعارسىز، ءبىراق مەن ساياساتقا ونشا باسىمدى اۋىرتپايمىن. مەنىكى ماجبۇرلىك. ال ول جەرگە بارا قويسام بىزگە ناعىز وسىنداي ەركەكتەر كەرەك دەپ ايتاتىندىعىنا حالىقتىڭ ەش كۇمانىم جوق. مەنىڭ ۇلتقا جانىم قاتتى اشيتىنى كوزىمنىڭ الىستى كورگەنى عانا. ءاربىر قازاقتىڭ ءۇيى بولسا. قازاقتى دا ۇلت رەتىندە وزگە ۇلتتار سىيلاسا. قازاقتار دا دامىعان مەملەكەتتەر سياقتى ءوز ونىمدەرىن، ماشينالارىن، ۇشاقتارىن جاساسا دەگەن جاراتقاننان تىلەك مەنىكى. سول باعىتتا بارىمدى سالامىن. مەن كوپتىڭ قولداۋىنا ءزارۋ ەمەسپىن، ءبىراق قازاقتى دا وزگەلەر ۇلت رەتىندە قابىلداسا دەپ ارماندايمىن. دەگەنمەن، ءسىزدىڭ ءسوزىڭىزدىڭ دە جانى بار. وسى باعىتتا جۇمىس جاسايىق اعاتاي» دەيدى.
ءدال وسى ءامىرجان قوسانوۆتىڭ پىكىرىنە تۇرسىن ەسىمدى وقىرمانىمىز بىلايشا پىكىر جازىپتى:
«ءاي، ۇلتجاندىلىق دەگەن نە؟ وسى از ميلارىڭدى ويقاستاتىپ حالىقتى دۇرلىكتىر مە؟ دۇنيەدە يتتىك مىنەزدەن تۋىندايتىن قارا قۇيىن قاتىگەزدىككە قارعىس ايتاتىن كۇن تۋعان جوق پا؟ كەزىندە الاش زيالىلارىنا جاسالعان قيانات قالاي بولدى؟ ولاردىڭ اسقاق ارمانى نە ەدى، باسە؟ جەتتىك، جەتىلدىك، بوستاندىق الدىق دەگەندەگى ەل تىلەۋى وسى ما؟ ءيتتىڭ ىشىنە سارى ماي جاقپايتىن ءىش اۋرۋىن تياتىن ەم جوق پا؟ ەندى كەلىپ ءوزىمىز قازاق ەلىن تۇزەيمىن دەيتىن ساندىراق وي قايدان تۋىندادى؟ ۋكراين حالقى دا باستاپقىدا سىزدەردەي ويلاعان،ءبىراق ونداي بولماي شىقتى. سىزدەردىڭ ۇيىرلەرىڭىز رەسەي ءۇشىن جۇمىس ىستەيمە دەپ قورقادى، حالىق!!! باستاعى مي ەمەس ، قىسىر قالعان ساۋلىق قويدىڭ جەلىنى ەمەس پە؟ 17 ميلليون حالىق ءنارسىز،ءدانسىز پاناسىز وتىر دەسەڭ قاتەلەسەسىڭ. تاعى دا ءوز ازاماتتارىمىز بەرگەن بيلىگىن قازانداعى حاققا ەمەس، اسقا قول سالىپ ادەتتەنگەن.ونى مەملەكەت تىيىپتا جاتىر. سىزدەر الدىمەن بيلىككە سايكەسىپ سوعان جۇمىس ىستەڭدەر. نە اۋىلعا ،اۋدان-قالالارعا بارىپ گۇلدەندىرۋگە بار جاسامپازدىقتارىڭىزدى ىسكە قوسساڭىز كىم سىزدەردى يتەردى. الدىمەن ونەرىڭىزدى پاش ەتىڭىز.ءبىز ۇيرەنەيىك. بيلىك جۇرگىزۋ سونداي وڭاي ما؟
«قامشى» پورتالىندا اۆتورلار اراسىندا قىزۋ ايتىس تا ءجۇرىپ جاتىر. زارقىن تايشىباي مەن سادىق سماعۇلوۆ سەكىلدى تاريحشىلار قارسى پىكىرلەرىمەن ءبىرىن ءبىرى تۇيرەپ، ابىلايتانۋشىلىققا تالاسۋدا. بۇل تۋرالى ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسىندا وقي الاسىزدار: http://qamshy.kz/؟p=6493
جازۋشى سوۆەتحان عابباسوۆتىڭ سوۆەت-حان عابباسوۆ. الەمدىك يننوۆاسياداعى قازاق رۋحىنىڭ جاڭا جوباسى اتتى ماقالاسىن تاعى دا مۋسا رۋسلان: "وتە دۇرىس ايتاسىز. ماقالا جازىلدى ، يدەيا بار ، ەندى ونى ءارى قاراي دامىتۋ قوعامنىڭ بولمىس بىتىمىنە ۇيلەستىرۋ بولماسا ايتىلادى قالادى. سوندىقتان وسىنداي ماسەلەلەردى تەك ايتىپ قويماي ۇلتتىڭ يگىلىگىنە جاراتۋ ءۇشىن عالىمداردىڭ باسىن ءبىر ورتالىققا بىرىكتىرەتىن پارمەندى ۇيىم قاجەت سياقتى"، دەيدى.
«قامشى» پورتالىندا تەك ساياسي عانا ەمەس، قوعامدىق وزەكتى ماسەلەلەر كوپ قوزعالادى. قوعام. “پاكتىگىمدى ساتامىن” (http://qamshy.kz/؟p=8874) دەپ اتالاتىن قازىرگى قازاق قىزدارىنىڭ ارى مەن نامىسى تىلگە تيەك ەتىلگەن ماقالاعا « وتە دۇرىس ايتىلعان. قازىرگى قىزداردىڭ كوشەدە كيىپ جۇرگەن كيىمىمەن بۇرىنعى قىزدار شىمىلدىقتىڭ ارتىندا تۇرىپ ۇيالاتىن. قىز تاربيەسىنە قاتىستى قازاقتىڭ ءسالت-داستۇرىن قالاي جالعاستىرۋعا بولادى. ماقالاڭىزعا راحمەت. قۇداي قۋات بەرسىن سىزدەي ازاماتتارعا» دەپ مۋسا رۋسلان ەسىمدى وقىرمانىمىز باعا بەرگەن ەكەن.
«وتاندى بولشەكتەگىسى كەلەتىندەرگە “پىشاعىمىز” دايىن» (http://qamshy.kz/؟p=8994 )دەگەن ماقالامىزعا
مۋسا رۋسلان: «وتانىمىزدى قورعاۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى مىناۋ : «مەملەكەتتى بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋ زاڭىن» جەدەل توردە وتاندىق اتقا مىنەر ازاماتتارىمىز اتسالىسۋى كەرەك،-دەپ بىلەمىن.سەبەبى، ىشكى جاقتا وربىگەن اڭقاسى كەۋىپ رەسەيدى اڭسايتىندار مەن مانساپشىل، جالعان ۇلتشىل ساتقىنداردىڭ بەرەكەنى كەتىرمەۋىنە ءارى سىرتقى كۇشتىڭ ءبىر ەلدىڭ زاڭىنا قيانات جاساپ ىرىتەتىن بوق سوزدەرىنىنىڭ بەلەڭ الىپ كەتپەۋىنە تىيىم بولادى. سوندا عانا وتاندىق قورعاۋشىلار ونداي بەيباستاق ارەكەتكە زاڭدى تۇردە نۇكتە قويىپ تيا الادى. ويلانىپ كورىڭىزدەر،وتانداستارىم؟
اپتا بويى سايتقا تۇسكەن پىكىردە ەسەپ جوق. ءبىز تەك ەڭ ماڭىزدى، ماندىلەرىن عانا ىرىكتەپ جاريالاپ وتىرمىز. ال، پىكىرلەرگە قاتىستى ۋاجدەرىڭىز، ءوز ايتار ويىڭىز، بەرەر باعاڭىز بولسا، سايت بەتىندە بولىسە وتىرساڭىزدار بولادى...
