حالىق تانيتىن تۇڭعىشباي قانداي تۇلعا؟

/uploads/thumbnail/20170709140158644_small.jpg

تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ «جەمقورلىق» ايىبىمەن ۇستالعانى  حابارلاندى. جامانقۇلوۆتىڭ قازاق ونەرىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىن حالىق جاقسى بىلەدى. جاقىندا عانا ونەر اقساقالىنىڭ باسى داۋعا ىلىكتى. ول، مادەنيەت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلىن جەمقورلىققا قاتىستى ايىپتاپ، ءمينيستردىڭ ۇستىنەن "سەكسۋالدىق بوپسالاۋ" بويىنشا ارىزدانۋشىنى قولداپ شىققان ەدى. كوپ ۇزاماي جامانقۇلوۆتىڭ ءوز باسى داۋعا قالىپ، ونى ءبىر توپ تەاتر قايراتكەرلەرى جينالىس اشىپ سوككەن. مۇحامەدي ۇلى وزىنە تاعىلعان ايىپتاردى جوققا شىعارعان بولاتىن.

وسى رەتتە «قامشى» پورتالى تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ قازاق ونەرىنە سىڭىرگەن ەڭبەك جولىنا زەر سالادى:

جامانقۇلوۆ تۇڭعىشباي قادىر ۇلى، ءال-تارازي 1948 جىلى 2 قازاندا جامبىل وبلىسى، بايزاق اۋدانى، اباي اۋلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1973 جىلى الماتى ونەر ينستيتۋتىنىڭ (قازىرگى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى) اكتەرلىك فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. اكتەرلىك ونەر جولىن ستۋدەنتتىك كەزىنەن قازاق دراما تەاترىندا باستادى. 1993 — 2001 جىلدارى وسى تەاتردىڭ ديرەكتورى ءارى كوركەمدىك كەڭەستىڭ ءتوراعاسى بولدى. جامانقۇلوۆ قازاق دراما تەاترى ساحناسىندا باعىن سىناپ، دارىندى اكتەر ەكەندىگىن تانىتتى. 

جامانقۇلوۆ تۇڭعىشباي قادىر ۇلى، ءال-تارازي دەگەن تەكپەن دە تانىمالى اكتەر، رەجيسسەر، قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى. (1992؛ 1982 جىلدان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى)، پروفەسسور (1979). كسرو كينەماتوگرافيستەر وداعىنىڭ مۇشەسى (1983). 

قازاق دراما تەاترى ساحناسىندا بەيسەنباي (ق.مۇقاشيەۆ "دالا داستانى")، ارىستان (ق.مۇحامەدجانوۆ "بولتىرىك بورىك استىندا")، باقتىعۇل (ق.ىسقاقوۆ "تاڭعى جاڭعىرىق")، مىرزاحمەت (ت.احتانوۆ "جوعالعان دوس")، دەمەسىن (د.يسابەكوۆ "كىشكەنتاي اۋىل")، كوتىبار، سىرىم (م.اۋەزوۆ "ايمان — شولپان" مەن "قاراگوز")، جالمۇحان (ۇ.مۇسىرەپوۆ "اقان سەرى — اقتوقتى")، ابىلاي حان (ءا.كەكىلبايەۆ "ابىلاي حان"، م.بايسەركەنوۆ "ابىلايدىڭ اقىرعى كۇندەرى")، ءابۋتالىپ (ش.ايتماتوۆ "عاسىردان دا ۇزاق كۇن")، ت.ب. رولدەردى سومدادى. بۇل رولدەردە جامانقۇلوۆ ۇلتتىق جانە الەمدىك تەاتر مەكتەپتەرىنىڭ ءداستۇرىن تەرەڭ مەڭگەرگەن، دياپازونى كەڭ اكتەر ەكەنىن تانىتتى. 

جامانقۇلوۆ ەلىمىزدىڭ كينو ونەرىنىڭ دامۋىنا دا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ، چەكيست ("وتقا ورانعان ورال")، تاڭىربەرگەن ("قان مەن تەر")، ءابىلقايىر ("جاۋشى")، ورازمەرگەن ("اقىرعى امانات")، بولات ("تارعىل قاۋىن")، ءازىمحان ("قارالى سۇلۋ")، قايىرحان ("وتىراردىڭ كۇيرەۋى")، قۇنانباي ("جاس اباي") بەينەلەرىن وزىنە ءتان ەرەكشە شەبەرلىكپەن سومداپ شىقتى. 

"وتىراردىڭ كۇيرەۋى" فيلمىندەگى قايىرحان ءرولى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى (1992). ءال-تارازي رەجيسسەر رەتىندە ك. گوسسيدىڭ "تۋراندوت حانشايىم"، م. عاپاروۆتىڭ "تۇزدى ءشول"، ق. شاحيمارداننىڭ "توميريس" پەسالارىن ساحناعا شىعارىپ، بۇگىنگى زامانعى وتاندىق تەاتر ونەرىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋگە ۇلەس قوستى. 

جامانقۇلوۆ - كونسەرتتىك ۇجىم "تاماشانى" العاشقى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى. ول 1974 جىلدان پەداگوگيكالىق قىزمەتپەن شۇعىلدانىپ، قازاق دراما تەاترى جانىنداعى ستۋديادا، الماتى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ءدارىس وقىدى. 1979 جىلدان قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا اكتەرلىك شەبەرلىك بويىنشا ساباق بەرىپ، جەكە كۋرس جۇرگىزەدى.

جامانقۇلوۆ رول سومداعان كينوفيلمدەر:

1974 جىلى – «دالا داۋىسى»

1976 جىلى – «فەرديناند ءليۋستىڭ ءومىرى مەن ءولىمى»

1978 جىلى – «قان مەن تەر»

1980 جىلى – «جاۋشى»

1980 جىلى – «مۇمكىن ەمەس بالالار»

1981 جىلى – «ەشبىر سەبەپسىز»

1981 جىلى – «اقىرعى وتكەل»

1982 جىلى – «قاۋىن»

1982 جىلى – «قارالى سۇلۋ»

1983 جىلى – «ونىڭ دومبىراسىنىڭ اسەم سىڭعىرى»

1983 جىلى – «كۇزگى يرەلەڭ جول»

1985 جىلى – «قاقتىعىس»

1985 جىلى – «مەنىڭ اپكەم ليۋسيا»

1986 جىلى – «جوتادان وتەردە»

1986 جىلى – «جابىرلەنۋشىلەردە شاعىم جوق»

1987 جىلى – «تۇكپىردەن كەلگەن كۇيەۋ» 

1987 جىلى – «سۇلۋ ايسۇلۋ تۋرالى ەرتەگى»

1987 جىلى – «قار جولبارىسى»

1989 جىلى – «ۇلكەن سوعىستاعى كىشكەنتاي ادام»

1991 جىلى – «وتىراردىڭ كۇيرەۋى»

1991 جىلى – «اپيىن»

1993 جىلى – «ءابىلحايىر حان»

1993 جىلى – «و، تاعدىر، باقىتسىز بالالار»

1994 جىلى – «نامىس»

1995 جىلى – «اباي»

1997 جىلى – «ساعىنىش»

2003 جىلى- «ساردار (قازاقستان، جۇڭگو)»

2006 جىلى – «كوشپەندىلەر»

2008 جىلى – «الەكساندر. نيەۆسك سوعىسى»

2009 جىلى – «اداسقاندار»

2010 جىلى – «مۇمكىن ەمەس ماحاببات»

قاتىستى ماقالالار