الماتى اكىمى باۋىرجان بايبەك حالىق الدىندا ەسەپ بەرىپ جاتىر دەپ حابارلايدى «قامشى» پورتالى.

الماتى وتكەن جىلى ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى قارقىنىن ساقتاپ قالدى. الدىن الا بولجام بويىنشا ەكونوميكالىق ءوسىم ەڭ كەمىندە 2،5%- دى قۇرايدى. 25 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلدى. بۇگىن 2016 جىلعى الماتى قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن قورىتىندىلاعان قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك وسىلاي ءمالىم ەتتى.

«ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ نازاردان تىس قالعان جوق. «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە ساۋلەتتى عيماراتتار، مادەنيەت، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ نىساندارى، بالاباقشالار مەن تۇرعىن ۇيلەر بوي كوتەرىپ، حالىقتىڭ يگىلىگىنە جاراتىلۋدا. جالپى، قالا ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، مەملەكەتتىك باعدارلامالار ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلدى. وسى جۇمىستار بىلتىرعى جىلى بارشا الماتىلىقتار بولىپ بىرگە قابىلداعان، 5 قاعيداعا نەگىزدەلگەن «الماتى-2020» دامۋ باعدارلاماسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ جۇرگىزىلۋدە. ولاردى تاعى ءبىر رەت اتاپ وتسەم، بىرىنشىدەن، ءاربىر ادامعا قامقورلىق؛ ەكىنشىدەن، ۇزدىك تاجىريبە نەگىزىندە ءتيىمدى جانە ۇنەمدى شەشىمدەر قابىلداۋ؛ ۇشىنشىدەن، ەكونوميكالىق درايۆەر رەتىندە بيزنەستى ىنتالاندىرۋ؛ تورتىنشىدەن، ازاماتتىق قوعامدى بارىنشا تارتۋ؛ جانە بەسىنشىدەن، جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ ەسەپتىلىگى مەن اشىقتىعى. جالپى، تەك ەلىمىزدە عانا ەمەس، بارشا الەمدە ورىن العان قارجىلىق-ەكونوميكالىق قيىنشىلىقتارعا قاراماستان وتكەن جىلى اتقارىلعان، اۋىز تولتىرىپ ايتار ىستەر بارشىلىق. بىلتىرعى جىلعى ەسەپتەن بىرەر مالىمەت كەلتىرسەك، ءدال وسى زالدا ماعان قاتىسۋشىلار تاراپىنان 32 سۇراق قويىلعان بولاتىن. ونىڭ  24ء-ى (75%) زاڭ شەڭبەرىندە ءوز شەشىمىن تاپتى. ال 8 ۇزاق مەرزىمدى ماسەلە بويىنشا جۇمىستار اعىمداعى جىلى اياقتالاتىن بولادى. وتكەن اپتادا 8 اۋداننىڭ اكىمى قالا تۇرعىندارى الدىندا ءارقايسىسى بىرنەشە دۇركىن كەزدەسۋ وتكىزىپ جىلدىق ەسەپ بەردى. جالپى جۇرتشىلىقپەن 44 كەزدەسۋ ءوتىپ، وندا 500-دەن استام سۇراق قويىلعان. جالپى سانى 15 مىڭعا جۋىق ادام قاتىسقان بۇل كەزدەسۋلەردە قويىلعان سۇراقتاردىڭ باسىم بولىگىنە سول جەردە جاۋاپ بەرىلگەن بولسا، قالالىق دارەجەدە قاراستىرۋدى قاجەت ەتەتىن ءبىرقاتار ماسەلەلەردى مەن ءوز باقىلاۋىما الدىم. ولاردىڭ بارلىعى دا ءوزىنىڭ ناقتى جاۋابىن تاباتىن بولادى»،  - دەدى باۋىرجان بايبەك. سونىمەن قاتار، اكىم الداعى اپتاعا جوسپارلانعان قالالىق ءماسليحاتتىڭ وتىرىسىنا كوتەرىلگەن ماسەلەلەرگە سايكەس وزگەرتىلگەن، تولىقتىرىلعان بيۋدجەت جوباسى ەنگىزىلەتىنىن ايتتى.   «سايىپ كەلگەندە بارلىعىمىزدىڭ مۇددەمىز توعىسار ءبىر ارنا - ول الماتىداي الىپ شاھاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى، بۇگىنى مەن ەرتەڭى. وسى جولدا بىرلەسە، جۇمىلا جۇمىس جاسايىق»، - دەدى قالا باسشىسى.

سونداي-اق الماتى اكىمى ءۇش ءتىلدى وقىتۋ تۋرالى دا ايتتى. «اعىلشىن نە ءۇشىن كەرەك؟ ءۇش ءتىلدى دەگەنىمىز قاراپايىم ازاماتتاردى ويلاۋ دەگەن ءسوز. قازاق ءارقاشان بىلىمگە تالپىنعان. ۇلى اباي «ورىس ءتىلىن وقى» دەگەن. ول تەك ورىس ءتىلىن ايتقان جوق، سول كەزدە ورىس ءتىلى قازىرگى اعىلشىن ءتىلى سياقتى بولعان. اباي ورىس ءتىلىن ۇيرەن دەپ شەت ءتىلىن ۇيرەنۋدى مەڭزەگەن»، - دەدى ول ءوز سوزىندە.

سونداي-اق ەكونوميكالىق الەۋەت تۋرالى ايتقان باۋىرجان قىدىرعالي ۇلى كرەديت الىپ توي جاسايتىن قازاقتاردى دا سىنادى. سونداي-اق، 

قالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، الماتى حالقىنىڭ سانى 1،5 ەسەگە وسسە، كولىكتەر سانى توعىز ەسە وسكەن. 

"كەڭەس كەزىندە ادام كولىك ساتىپ السا، باي دەيتىن، ال ساتىپ الماسا، جاعدايى جوق دەپ ەسەپتەلەتىن. بىزدە وسى پاراديگما ءالى دە بار. ازاماتتار كولىكتىڭ ابىروي ەمەس ەكەنىن تۇسىنبەيدى، بۇل قوزعالىس قۇرالى. كەيدە مەترومەن ءجۇرۋ ىڭعايلى، ارزان ءارى ءتيىمدى. كەشكى ۋاقىتتا كولىكپەن جۇرۋگە بولادى. وسىنى زەرتتەۋ كورسەتىپ وتىر، تاياۋدا رەفورمانى حالىققا تانىستىرىپ، تالقىلاپ، وتكىزەمىز. كولىكتەر كەپتەلىس قانا تۋعىزبايدى، سونىمەن قاتار، زياندى زاتتاردىڭ 80 پايىزىن شىعارادى"، - دەدى باۋىرجان بايبەك حالىققا ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋىندە. 

بايبەكتىڭ ايتۋىنشا الماتىلىقتار جىل سايىن 500 ميلليون دوللار قاراجاتقا شەتەلگە بارىپ ەمدەلەدى.  وسىنشاما قاراجاتتىڭ شەتەلگە كەتۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قالانىڭ مەديسينالىق بازاسى جەتىلدىرىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا ۋنيۆەرسيادا اياسىندا 40 جەدەل جاردەم كولىگى الىنعان. ناۋرىزباي اۋدانىندا جاڭا پوليكلينيكا سالىنىپ جاتىر.

اقشانىڭ اسپاننان ءتۇسىپ جاتقان جوق ەكەنىن ەسكە سالعان باۋىرجان بايبەك اياق قولى بارلاردى جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى. 

ول ەسەپ بەرۋ بارىسىندا جۇمىسسىزدىقتى شەشۋدىڭ ءبىر جولى تۋريزم سالاسىن دامىتۋ دەپ اتادى.

«جۇمىسسىزدىقتى شەشۋ ءۇشىن تۋريزم سالاسىن قارقىندى دامىتۋ كەرەك. كوپتەگەن جاستار جوو-دا وقۋعا مۇمكىندىكتەرى جوق بولعاندىقتان، ولاردىڭ بارلىعى تۋريزم سالاسىندا قىزمەت ەتۋگە ءتيىس. مىسالى مەگاداعى باتۋت 84 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋدا. بۇل دا ءبىر تۋريزم بولشەگى. الايدا قوعامدا ءتۋريزمدى دامىتپايىق دەگەن ويداعى جاندار دا بار. ءبىراق ءبىز تۇركيا، شۆەيساريا سىندى ەلدەر ءوز ەكونوميكاسىن تۋريزم ارقىلى كوتەرىپ وتىرعانىن ەسكەرۋىمىز كەرەك. الەمدىك ستاتيستيكا بويىنشا دا تۋريزم ەكونوميكالىق رەسۋرستا 3 ورىن الادى. ەگەر ءقازىر ءتۋريزمدى دامىتپاساق بولاشاقتا جاستار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى ۋشىعا تۇسپەك. ءار شەتەلدىك ازامات قازاقستانعا تۋريست بولىپ كەلگەندە ورتا ەسەپپەن 1 كۇندە 245 دوللار قاراجات قالدىرادى» دەدى.

بايبەك حالىققا ەسەبىندە الماتىنى «جاستار قالاسى» دەپ اتادى. 

«ارداقتى الماتىلىقتار، ازاتتىقتىڭ التىن بەسىگى – الماتى! قاشاننان دا وتانىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قوزعاۋشى كۇشى، ەلىمىزدىڭ رۋحاني ورداسى، قالامىزدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى الماتىلىقتار ءۇشىن عانا ەمەس بارشا الماتىلىقتار ءۇشىن ماڭىزعا يە!»، -  دەپ اياقتادى ءوز ءسوزىن