بۇگىن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى عالىمقايىر مۇتان ۇلى مۇتانوۆتىڭ 60 جاسقا تولعان تۋعان كۇنى. «قامشى» پورتالى عالىمقايىر مۇتانوۆ مىرزانى  بۇگىنگى مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ، قىزمەتىنە تابىس تىلەيدى!

عالىمقايىر مۇتان ۇلى مۇتانوۆ 1957 جىلى 3 ناۋرىزدا شىعىس قازاقستان وبلىسى، جارما اۋدانى، بەلتەرەك اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ق ر ۇلتتىق اكادەمياسىنىڭ قۇرمەتتى مۇشەسى عالىمقايىر مۇتانوۆ قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىن “اۆتوماتيكا جانە تەلەمەحانيكا” مامانداعى بويىنشا ءتامامداپ، ماسكەۋ تاۋ-كەن ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىن بىتىرگەن.

ءوزىنىڭ ەڭبەك جولىن رۋدنىي ينستيتۋتىندا وقىتۋشىلىق قىزمەتتەن باستاعان.

ماسكەۋ بولات جانە قورىتپالار ينستيتۋتىنىڭ «ءتۇستى جانە سيرەك مەتاللداردىڭ تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ» كافەدراسىندا ەكى جىلدىق عىلىمي سىناق مەرزىمىنەن وتكەن. ونىڭ كانديداتتىق جانە دوكتورلىق ديسسەرتاسيالارى جاساندى اقىل-پاراسات ەلەمەنتتەرىن قولدانىپ، تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرىپ باسقارۋ تەورياسى مەن پراكتيكاسىنا ارنالعان.

ول 1995-2002 جىلدارى سقمۋ-دىڭ رەكتورى قىزمەتىن اتقاردى.

2002 جىلى عالىمقايىر مۇتانوۆ قر-نىڭ ءبىرىنشى ءبىلىم جانە عىلىم ۆيسە-مينيسترى لاۋازىمىندا جۇمىس اتقاردى. ونىڭ باسشىلىعىمەن ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ نەگىزى قالانىپ، ونى ەڭ باسىم باعىتتاردا ىسكە اسىرۋ بويىنشا جاقسى ناتيجەلەر كورسەتتى.

كەيىننەن 2003 جىلى شىلدە ايىندا – د.سەرىكبايەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى بولىپ تاعايىندالىپ، يننوۆاسيا، ءبىلىم ساپاسى، الەمدىك ءبىلىم كەڭىستىگىمەن بىرىگۋ باعىتىن ۇستاندى.

2010 جىلعى 7 قازاننان باستاپ، وسى ۋاقىتقا دەيىن – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى.

عالىمقايىر مۇتان ۇلى ءومىرىن تەك عىلىمعا ارناماي، ولەڭ مەن سپورتتى دا قاتار الىپ جۇرگەن جان. كسرو-نىڭ دزيۋدو كۇرەسى بويىنشا سپورت شەبەرى. ول قر-نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت قايراتكەرى، شىعىس جەكپە-جەك كۇرەسى قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيسە-پرەزيدەنتى. جىرلارى رەسپۋبليكالىق "قازاق ادەبيەتى" گازەتىندە جارىق كورگەن.

ع.مۇتانوۆ 10 حالىقارالىق اكادەميالاردىڭ اكادەميگى بولىپ تابىلادى، ول الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ۇدەرىستەر اياسىنداعى تاقىرىپتارعا جازىلعان 400-دەن ارتىق عىلىمي جاريالانىمنىڭ، سونىڭ ىشىندە 10 مونوگرافيانىڭ، وقۋلىقتاردىڭ، وقۋ قۇرالدارىنىڭ، ادىستەمەلىك ازىرلەمەلەردىڭ اۆتورى. بۇلار اقش، چەحيا، شۆەسيا، گەرمانيا مەن شۆەيساريادا باسىپ شىعارىلعان؛ سونداي-اق 35-تەن استام پاتەنتتىڭ، ونەر تابىستاردىڭ اۆتورى. ول جاساندى اقىل-پاراساتتى، ساراپتاما جۇيەلەرىن قولدانۋ نەگىزىندە تەحنيكالىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالالارداعى ماتەماتيكالىق ۇلگىلەۋ جانە باسقارۋ جونىندەگى عىلىمي مەكتەبىن قۇردى. ول ءۇش عىلىم دوكتورىن جانە وتىزعا جۋىق عىلىم كانديداتىن دايىندادى. IGIP حالىقارالىق ينجەنەرلىك پەداگوگيكا قوعامى ورتالىق ازيا بولىمشەسىنىڭ پرەزيدەنتى جانە مونيتورينگ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى (شۆەيساريا)، حالىقارالىق ينجەنەرلىك ءبىلىم فەدەراسياسىنداعى (IFEES) قازاقستاندىق قوعامنىڭ (KazSEE) پرەزيدەنتى، UNESCO ءبىلىم بەرۋدەگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ينستيتۋتىنىڭ باسقارۋشىلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى (پاريج)، ول «تەحنيكالىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ەۋروپالىق وقىتۋشىسى» اتاعىنىڭ، رەسپۋبليكا عىلىمىن دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان جانە دە قازاقستان ءۇشىن باسىم باعىتتار بويىنشا عىلىمي زەرتتەۋلەردى بەلسەنە جۇرگىزەتىن ايگىلى عالىمدارعا ارنالعان ق ر ۇعا گرانتىنىڭ يەگەرى بولىپ تابىلادى.

ع. مۇتانوۆ حالىقارالىق بيبليوگرافيالىق ورتالىقتىڭ كۇمىس مەدالىمەن (كەمبريدج)، "The United Europe" التىن مەدالىمەن (وكسفورد) ماراپاتتالعان.

ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم جانە تەحنيكا قايراتكەرى، “پاراسات” وردەنىمەن، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 10 جىل»، «قازاقستان پارلامەنتىنە 10 جىل» مەرەكەلىك مەدالدارىمەن، «ق ر پرەزيدەنتىنىڭ ەرەكشە بەلگىسى»، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىققا ءبىلىم بەرۋ ۇزدىگى»، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتكەرى»، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتى ينجەنەرى» توسبەلگىلەرىمەن ماراپاتتالعان.

ع.م. مۇتانوۆ  «ينجينيرينگ جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرتى ورتالىعى» اق ديرەكتورلار  كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى،  «ۇلتتىق يننوۆاسيالىق قور»  اق قوعامدىق كونسۋلتاسيالىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى.