بۇگىن سەمەي قالاسىندا بەرىكحان ءجۇمادىلوۆ ەسىمدى تراكتورشى ءوز قاراجاتىنا قالا ورتالىعىنا ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحانعا ەسكەرتكىش ورناتتى دەگەن اقپارات جاريالاعان ەدىك. قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى اتالمىش ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن انىقتاۋ ماقساتىندا مۇنداي ىسكە جاۋاپتى ورىندارعا حابارلاسىپ كوردى.

وسىدان سوڭ قامشى ءتىلشىسى سەمەي قالاسى اكىمشىلىگىنەن اتالعان ەسكەرتكىشتىڭ ءمان-جايىن سۇراپ ءبىلدى. ءوزىن سەمەي قالاسىنداعى مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ مامانى دەپ تانىستىرعان قۋات قياقباي ەسىمدى ازامات بۇل ىسكە قاتىستى:

«بەرىكحان ءجۇمادىلوۆ ەسىمدى ازاماتتىڭ بۇل ءىسىن كوپشىلىك بولىپ قۇپتاعانىمەن، ەلىمىزدە كەز كەلگەن ماسەلەگە قاتىستى زاڭ تالاپتارى بار. ول كىسىنىڭ ورناتقان ەسكەرتكىشى ەڭ الدىمەن زاڭسىز جانە بۇل ىسكە سەمەي اكىمشىلىگىنىڭ ەش قاتىسى جوق. الاش كوسەمىنىڭ ەسكەرتكىشىن ورناتۋ ماسەلەسى رەسپۋبليكا كولەمىندە تالقىلانىپ، شەشىلگەن ماسەلە. سول سەبەپتى دە مۇنداي ىسكە اركىم ءوز بەتىمەن كىرىسە بەرۋى دۇرىس ەمەس.

الاش ازاماتتارىن ءبارىمىز دە ارداقتايمىز، قۇرمەتتەيمىز. ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحانعا ارناپ ەسكەرتكىش قويۋ ىسىنە بەلگىلى جاۋاپتى تۇلعالار بار، ارنايى كوميسسيا قۇرىلعان. ەسكەرتكىشتى ەرتىس وزەنىنىڭ جاعالاۋىنا قولادان قۇيىپ جاساۋ كوزدەلۋدە. ال قازىرگى تاڭدا ونىڭ ساز بالشىقتان جاسالعان نۇسقاسى دايىن. ول بىرنەشە تەكسەرىستەن، ارنايى قۇرىلعان كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ قاراۋىنان ءوتۋى قاجەت. ۇزىندىعى 3 مەتر 50 سانتيمەتردى قۇرايتىن ەسكەرتكىشتى تەك ورناتىپ قانا قويماي وعان جىل سايىن جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن بارلىق قۇجاتتار دايىن بولۋى قاجەت. ءاليحان بوكەيحاننىڭ ەسكەرتكىشىن ءجاي عانا ورناتىپ قويا سالماي، ونىڭ اينالاسىن كوگالداندىرىپ، جارىقتاندىرىپ كوركەيتۋ ءىسى دە قولعا الىنادى.

ال، ەگەر الاش دەگەن ازاماتتاردىڭ ءارقايسىسى ءوزى ءپىر تۇتقان ادامىنا ارناپ ەسكەرتكىش ورناتا بەرسە، ءبارىمىز باياعى زاماندا بولعان پۇتقا تابىنۋشىلىققا ءوتىپ كەتەمىز.

بۇل ىسكە بايلانىستى مەملەكەت تاراپىنان قارجى ءبولىنىپ، ورناتىلاتىن جەرى دە بەلگىلەنىپ قويعان. ال، ەسكەرتكىشتى ورناتۋدى قىركۇيەك ايىنا جوسپارلاپ وتىرمىز»، - دەپ مالىمدەدى.

ءاليحان بوكەيحان 150 جىلدىعى UNESCO كولەمىندە اتاپ ءوتىلدى. الاشتىڭ استاناسىندا ءاليحانعا ەسكەرتكىش قويامىز دەگەن قۇرعاق ۋادەنى شقو باسشىلارى بەرىپ كەلە جاتقانىنا 2 جىل بولدى. ال، الاشتىڭ ءاليحانىنا قويىلۋعا ءتيىس ەسكەرتكىش ەسكيزىنە جاريالانعان بايقاۋ ءبىر جىل بۇرىن 2016 جىلدىڭ 22ء-ساۋىرى مەن 23-مامىر ارالىعىندا وتكەن بولاتىن. دەرەكتەرگە سايكەس، مەملەكەت تاراپىنان بۇل ىسكە 24 ميلليون قارجى بولىنگەن، ال كونكۋرس ناتيجەسى بويىنشا قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى باقىتبەك مۇحامەتجانوۆتىڭ ەڭبەگى تاڭدالىپ الىنعان ەدى. ودان بەرى ءبىر جىل ۋاقىت ءوتتى. ال، ناتيجە ءالى جوق.

الاش استاناسىنا اينالعان سەمەي قالاسى الاشوردانىڭ قۇرىلۋىنا 100 جىل تولۋىن دۇركىرەتىپ اتاپ وتەدى دەپ كۇتىلگەن ەدى، جارتى جىل وتسە دە جىبىر ەتكەن ارەكەت جوق. قازاق ەلىنىڭ ىرگەتاسى بولىپ قالانعان الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ قۇرىلعانىنا 100 جىل تولعان مەرەيتويىن اتاپ وتە الماعان سەمەي قالاسىنىڭ اكىمدىگى ەسەسىنە سەمەي قالاسىنىڭ قۇرىلعانىنا 300 جىل تولعان مەرەكەسىنە دايىندىقتى باستاپ كەتكەن. ياعني، 2018 جىلى ەلىمىزدىڭ رۋحاني قاراشاڭىراعىندا «سەميپالاتينسك» دەگەن اتاۋمەن قالانىڭ 300 جىلدىق مەرەيتويى تويلانباق. ال بۇل دەگەنىمىز، سەمەي قالاسى وتار بولعانىنا 300 جىل تولعان مەرەيتوي. 

ءتىلشىمىزدىڭ «الاشوردانىڭ قۇرىلعانىنا 100 جىل تولعان مەرەيتويىنا قاتىستى رۋحاني قالامىز سەمەيدە قانداي ءىس-شارالار اتقارىلدى» دەگەن سۇراعىنا قۇزىرلى ورگانداردان ماردىمدى جاۋاپ بولمادى. ءبىر ايتارلارى – ءاليحان بوكەيحانۇلىنا ارنالعان ەسكەرتكىش قىركۇيەك ايىندا قويىلۋى مۇمكىن. ءالى دە مۇمكىن...

ال، تراكتورشىنىڭ ورناتقان ەسكەرتكىشىنە كەلەر بولساق، تىلشىلەرگە سۇحبات بەرۋدەن باس تارتقانى ما، الدە راسىمەن دە قالتا تەلەفونىن ۇستامايتىن ازامات پا، ول كىسىمەن تىلدەسۋ مۇمكىن بولمادى. بەلگىلى بولعانداي، بەرىكحان ءجۇمادىلوۆتىڭ ورناتقان ەسكەرتكىشىنە اكىمشىلىكتىڭ ەش قاتىسى جوق ەكەن جانە دە ول ەسكەرتكىشتى ورناتقان جەرىن زاڭسىز پايدالانعاندىقتان ەسكەرتكىش جۋىق ارادا الىنىپ تاستالىنادى.

ءيا، ەرىكتى ازاماتتىڭ ەلىمىزدىڭ تۇلعالارىن اسقاقتاپ ورناتقان ەسكەرتكىشى زاڭ تۇرعىسىنان دۇرىس ەمەس، ال مەملەكەت تاراپىنان قويىلاتىن ەسكەرتكىشتىڭ قاشان بوي كوتەرەرى ءالى بەلگىسىز...

قامشىگەر: نازەركە لابيحان