(بۋداپەشت كەلىسىمىنە قول قويىلىپ جاتقان ءسات. 1994 جىل 5 جەلتوقسان)
«ازاتتىق راديوسى» سايتى پولشا ەكس-مينيسترىنى دونالد تۋسككە 2008 جىلى رف پرەزيدەنتى ءپۋتيننىڭ ۋكراينانى ءبولىسىپ الۋدى ۇسىنعانىن جازدى. ياعني ۋكرايناعا 2013 جىلى جەلتوقساندا جەتكەن ساياسي زوبالاڭنىڭ العاشقى جوسپارلارى ودان بەس جىل بۇرىن جاسالىپ قويعان. رەسەيدىڭ قازىرگى بيلىگى 50 ميلليون حالقى بار مەملەكەتتى بولشەكتەۋ تۋرالى ەرتەدەن-اق جاقسى نيەتتە بولماعان.
بيىل ناۋرىز ايىندا رەسەي قىرىمدى ۋكراينادان تارتىپ العان سوڭ پولشا، رۋمىنيا جانە ۆەنگريا ۇكىمەتتەرىنە ۋكراينانى ءبولىپ الۋ تۋرالى حات جولداعان ساياساتكەر ۆلاديمير جيرينوۆسكيي، قازاقستان تۋرالى دا بىرنەشە رەت بولشەكتەپ الۋ پيعىلىنداعى پىكىرلەرىن بيىك مىنبەردە بىلدىرگەن بولاتىن. ءپۋتيننىڭ قازاقستانعا قاتىستى بولشەكتەۋشى پيعىلى بولۋى مۇمكىن بە؟ ءپۋتيننىڭ بۇگىنگى اشىلىپ وتىرعان قۇپياسى جاقىن ۋاقىتتا قازاقستانعا دا ءبىر ءقاۋىپتىڭ ءتونىپ تۇرعانىن اڭعارتپاي ما؟ وسى ساۋالدارعا ساياساتكەر ءامىرجان قوسانوۆ مىرزانىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدىك:
- ارينە، دونالد تۋسك سەكىلدى بەدەلدى ساياساتكەر بارشا ەلدى ەلەڭ ەتكىزەر اڭگىمەنى جايدان جاي ايتا سالمايدى. ونىڭ ۇستىنە تۋسك ايتقان ءسوزدىڭ وزىندىك استارى بولۋى مۇمكىن، ويتكەنى ول ءقازىر ەۋرووداق پرەزيدەنتى جانە دە پولشا مەن رەسەي اراسىنداعى تاريحي تۇرعىداعى ءوزارا تارتىستار مەن تۇيتكىلدەر بار ەكەنى بەلگىلى. نە بولسا دا پۋتين وسى اقپاراتقا ءوز جاۋابىن بەرۋى ءتيىس. ول ءوزى كرەمل ءۇشىن بۇرىن-سوڭدى بوپ كورمەگەن ۇلكەن سىن بولماقشى.
«ونداي اڭگىمە بولعان جوق» دەسە، تۋسك نە ىستەمەك، ال «بولدى» دەسە، ءبىز نە ىستەمەكپىز؟ ال قازاقستانعا قاتىستى ايتاتىن بولساق، ماسەلەنىڭ ەكى جاعى بار. رەسەيدىڭ قازاقستان اۋماعىنان دامەسى بار ەكەنى تۋرالى ارانداتۋ اڭگىمەنى باستاپ وتىرعان جيرينوۆسكيي ەمەس. كەزىندە سولجەنيسىن سەكىلدى جازۋشى دا وسى تاقىرىپتى ءبىراز قاۋزاعان. جيرينوۆسكيي شىن مانىندە دەربەس ساياساتكەر ەمەس، ونىڭ ارتىندا كرەمل تۇر. سونى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك، جانە ءبىزدىڭ وكىمەت وسى جايتتى باسشىلىققا الىپ، رەسەيدەن جيرينوۆسكييدى اۋزىن جاۋىپ، ەكى ەل اراسىنا سىنا قاقپاۋ تۋرالى تالاپ قويۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. ايتپەسە، بۇعا بەرسەڭ، سۇعا بەرەدى!
ءبىر نارسە انىق: ۋكراينانىڭ اۋماعىن اننەكسيالاۋ جوسپارى ءپۋتيننىڭ باسىنا ءبىر كۇندە ساپ ەتە قالعان يدەيا ەمەس. كانىگى ساياساتكەر رەتىندە وسى ناۋقان الدىندا ول ون ويلانىپ، توعىز تولعانعانى تۇسىنىكتى. وسى تۇرعىدان العاندا تۋسكتىڭ ايتقان اڭگىمەسىنىڭ جانى بار سەكىلدى. مەنىڭشە، قازاق جەرىن رەسەي قارۋدىڭ كۇشىمەن ەمەس، كەشە عانا قول قويىلعان ەۋرازيا وداعى ارقىلى "جاۋلاپ» الۋى مۇمكىن. قازىرگى سىرتقى ساياساتتىڭ ءبىر قيتۇرقى تۇسى دا وسى بولماق. ەكىنشىدەن، ۋكرايناداعى جاعداي 1994 جىلى قول قويىلعان بۋداپەشت كەلىسىم-شارتىنىڭ ءىس جونىندە تۇك بولماي قالعانىن كورسەتتى ەمەس پە؟ ياعني، كەزىندە يادرولىق قارۋدان باس تارتقان كەڭەس وداعى ەلدەرى اۋماعىنىڭ تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ حالىقارالىق مەحانيزمى مەن كەپىلدىگى جوق! سوندىقتان دا قازاقستان وسى كۇننەن باستاپ، تاۋەلسىزدىك پەن اۋماق تۇتاستىعىنىڭ جاڭا حالىقارالىق كەپىلدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جولىن قاراستىرۋى ءتيىس.
